<p>Səhralara d&uuml;şd&uuml;m.</p>

<p>Bir qum dənəsiydim,</p>

<p>Dəryalara d&uuml;şd&uuml;m.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>&Uuml;zd&uuml;m bu sularda,</p>

<p>Bəxtim durular da.</p>

<p>Ən son sıralarda</p>

<p>Hardan- hara d&uuml;şd&uuml;m?</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Qovdu zaman &ouml;mr&uuml;,</p>

<p>&Ouml;pməz aman &ouml;mr&uuml;.</p>

<p>Canana can &ouml;mr&uuml;m,</p>

<p>Yoxdan vara d&uuml;şd&uuml;m</p>

<p>Əlifgilin idarələri başqa m&uuml;əssisələrdən fərqlənirdi. Burada &ccedil;alışanlardan yaxşı işləmələri tələb edildiyi kimi, onlara istirahət &uuml;&ccedil;&uuml;n də şərait yaradılmışdı. Hər il iş&ccedil;ilərə istirahət evlərində, kurortlarında, sanatoriyalarda dincəlmək &uuml;&ccedil;&uuml;n g&ouml;ndərişlər verilirdi. Nədənsə Əlif məzuniyyət m&uuml;ddətində başqa yerə getməz, g&uuml;nlərini həyətlərindəki ki&ccedil;ik bağ&ccedil;adakı ağaclara qulluq etməklə və bazardakı &ccedil;ayxanada oturub &ldquo;mırt&rdquo; vurmaqla, domino oynamaqla ke&ccedil;irərdi. İnsafən, Əlif pis iş&ccedil;i deyildi, &ouml;z&uuml; də aparıcı ş&ouml;bələrdən birinin rəisi idi.</p>

<p>Bir g&uuml;n həmkarlar komitəsinin sədri B&ouml;y&uuml;kağa Əlifi yanına &ccedil;ağırıb dedi:</p>

<p>&ndash; Rəisimiz &ndash;Nahid m&uuml;əllim sənin yaxşı iş&ccedil;i olduğunu nəzərə alıb sanatoriyaya pulsuz putyovka ilə m&uuml;kafatlandırıb. Hazırlaş, bir həftədən sonra gedirsən sanatoriyaya, bu da putyovka.</p>

<p>Əlif əvvəl istədi etiraz etsin, sonra d&uuml;ş&uuml;nd&uuml; ki, &ldquo;Yetimə qoğal haramdı?, imkan var,&rdquo; gedəcəyəm.</p>

<p>...Əlif sanatoriyadan qayıdanda olduqca şən və g&uuml;mrah g&ouml;r&uuml;n&uuml;rd&uuml;.Yaxşı dincəlmişdi. Sanatoriyada xəyalına gətirmədiyi, indiyə qədər g&ouml;rmədiyi istirahəti eləmişdi. Əvvəllər nisbətən qaraqabaq olsa da indi danışana macal vermirdi. Nahar fasiləsində də, avtobusda da, ş&ouml;bədə də yeri gəldi- gəlmədi istirahət evindən, orada g&ouml;rd&uuml;klərindən danışırdı. Hətta deyilənə g&ouml;rə qonşularla s&ouml;hbət edəndə də sanatoriyada istirahət edərkən başına gələnlərdən elə maraqlı, qəribə əhvalatlar danışırdı ki, dinləyənlər ona həsəd aparırdılar.</p>

<p>Bir dəfə Əlif yenə də sanatoriya xatirələrindən danşırdı. Onun s&ouml;hbətlərini dinləməkdən bezənlər məcburən &ouml;zlərini elə g&ouml;stərirdilər ki guya Əlifi dinləyirlər.</p>

<p>S&ouml;z&uuml; &uuml;zə deməyi xoşlayan rəis m&uuml;avini Xanəli m&uuml;əllim nəhayət d&ouml;zə bilmədi:</p>

<p>&ndash;Əlif, sanatoriyada ne&ccedil;ə g&uuml;n qaldın? &ndash;soruşdu.</p>

<p>&ndash;İyirmi d&ouml;rd g&uuml;n, &ndash;Əlif cavab verdi.</p>

<p>&ndash;Sanatoriyadan gəldiyin vaxtdan nə qədər ke&ccedil;ir?</p>

<p>&ndash;Bir il &uuml;&ccedil; ay.</p>

<p>&ndash;Allah sənə k&ouml;mək olsun. &Ouml;mr&uuml;ndə bir dəfə sanatoriyada olmusan.Necə olur ki, iyirmi d&ouml;rd g&uuml;ndə g&ouml;rd&uuml;klərini bir il &uuml;&ccedil; ay danışırsan, qurtarmır ki qurtarmır.</p>

<p>Əlif qızarsa da cavab vermədi. Amma onun sanatoriya xatirələrini bir daha he&ccedil; kim eşitmədi.</p>

<p>2002-ci il</p>

<p>Vaxtında uzadıb k&ouml;mək əlini,</p>

<p>Vermədin mənimlə əl-ələ, d&uuml;nya!</p>

<p>Nəyimə gərəkdi vaxtı ke&ccedil;əndə,</p>

<p>G&ouml;ydən qızıl yağdır, ləl ələ, d&uuml;nya!</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Acı yel &uuml;st&uuml;mdən əsdikcə əsdi,</p>

<p>Yağan qar yolumu bağladı, kəsdi.</p>

<p>Gəl məni bu qədər yandırma, bəsdi,</p>

<p>Mən ki nə Kərəməm, nə Lələ, d&uuml;nya!</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Yolsuz yoxuşlarda yordum dizləri,</p>

<p>Ahımla qurutdum g&ouml;y dənizləri.</p>

<p>Qaldı k&uuml;rəyimdə kəndir izləri,</p>

<p>Dərdi dərd &uuml;st&uuml;ndən şələlə, d&uuml;nya!</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Aşılmaz dağları mən necə aşım,</p>

<p>Zəlimxan, fikirdən &ccedil;atılıb qaşım.</p>

<p>O sənin daşındı, bu mənim başım,</p>

<p>Nə qədər istəsən, gəl ələ, d&uuml;nya!</p>

<p>D&ouml;nərsənmi g&ouml;rən desəm,</p>

<p>d&ouml;n, g&ouml;zəl, ağlarsan məni.</p>

<p>Sənsən elə sonumda, sən-</p>

<p>son g&ouml;zəl, ağlarsan məni...</p>

<p>Anlayansan bir baxışdan,</p>

<p>Kimdi i&ccedil;dən, kimdi dışdan...</p>

<p>Gəl, canımdan &ccedil;ıxmamışdan</p>

<p>can, g&ouml;zəl, ağlarsan məni...</p>

<p>Nə fərqi var yar yasında</p>

<p>bardaş qurdun harasında...</p>

<p>Ağlayanlar arasında</p>

<p>ən g&ouml;zəl ağlarsan məni...</p>

<p>Ya son, əzəl...&ouml;ld&uuml;rən sən,</p>

<p>Sənsən, g&ouml;zəl, &ouml;ld&uuml;rən-sən.</p>

<p>Sən ən g&ouml;zəl &ouml;ld&uuml;rənsən,</p>

<p>sən g&ouml;zəl ağlarsan məni...</p>

<p>Nə b&uuml;lb&uuml;l g&ouml;r&uuml;n&uuml;r,nə də g&uuml;l bağda,</p>

<p>Nə var şamaması sovulmuş tağda?</p>

<p>D&uuml;şd&uuml; budağından bu son yarpaq da,</p>

<p>Bax &ccedil;ılpaq &ouml;mr&uuml;m&uuml;n payız şəklinə.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Bitib bir bən&ouml;vşə kol ayrıcında,</p>

<p>Qucaq d&uuml;zəltmişəm qol qyrıcında.</p>

<p>Hamı g&uuml;l uzadır yol ayrıcında,-</p>

<p>Ahdan &ccedil;ətir tutmuş bu qız şəklinə.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Nə elə həsrət var,nə belə s&uuml;rg&uuml;n,</p>

<p>Fikrim,duyğularım d&uuml;ş&uuml;b didərgin.</p>

<p>Eh,sən də qısılıb qalarsan bir g&uuml;n,</p>

<p>Əlirza Həsrətin yalqız şəklinə</p>

<p>Vərəqləndikcə təqvim, &ouml;m&uuml;rdən g&uuml;n əskilər,</p>

<p>Solan yarpaqlar kimi &uuml;midlər də t&ouml;k&uuml;lər.</p>

<p>Yenə soyuq divarlar, yenə dumanlı səhər,</p>

<p>&Ccedil;əkdiyim bu ağrılar sən demə bir nağılmış...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>İnsan ən &ccedil;ox sevdiyi xatirədən qocalmış...</p>

<p>İndi s&uuml;kut danışır, mən susuram birtəhər,</p>

<p>G&ouml;z&uuml;mdən gilə-gilə s&uuml;z&uuml;l&uuml;r k&ouml;hnə qəhər.</p>

<p>Zaman hər dərdi silir, unudulur hər kədər,</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Təkcə &uuml;rək yorulmuş, ruh yerindən qopmuşdur...</p>

<p>Demə, insan ən &ccedil;ox doğmasından qa&ccedil;mışdır...</p>

<p>Bağlandı bu dəftər də, bitdi &ouml;mr&uuml;n payızı,</p>

<p>Hərə bir c&uuml;r yaşadı bəxtə d&uuml;şən yazını.</p>

<p>S&ouml;nd&uuml;r&uuml;b gedişinlə qəlbimin ulduzunu,</p>

<p>Anladım ki, gecikən təsəllilər hədərmiş...</p>

<p>Sən demə, bu sevgi də xatirələr qədərmiş...</p>

<p><img alt="✍" referrerpolicy="origin-when-cross-origin" src="https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/te2/1/16/270d.png" style="height:16px; width:16px" /></p>

<p>Qara sa&ccedil;ın boz d&uuml;ş&uuml;b !</p>

<p>Bəlkə,&ccedil;əkdiyim ahdan,</p>

<p>Boyalara toz d&uuml;ş&uuml;b ?!</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>G&ouml;zlərinin yerinə,</p>

<p>Fır&ccedil;am g&ouml;yləri &ccedil;əkib !</p>

<p>Ayağını oxşayan</p>

<p>Durduğun yeri &ccedil;əkib !</p>

<p>Rəngi rəngə qatmışam,</p>

<p>Kədərin al g&ouml;r&uuml;ns&uuml;n !</p>

<p>Həsrəti i&ccedil;də &ccedil;əkdim,</p>

<p>Darda v&uuml;sal g&ouml;r&uuml;ns&uuml;n !</p>

<p>Fır&ccedil;am-kipriklərimdi,</p>

<p>Tablo-g&ouml;z qatlarımda !</p>

<p>G&ouml;zəl bir geyim se&ccedil;dim,</p>

<p>Sənə s&ouml;z paltarından !</p>

<p>&uuml;rəyimdə dərin yara a&ccedil;ıbdı.</p>

<p>Ta sevgidən məhəbbətdən ke&ccedil;ibdi &ndash;</p>

<p>adın kimi bir şeytan var i&ccedil;imdə!</p>

<p>Bu hiss &ccedil;ılğın bir k&ouml;rpədi, mən dayə.</p>

<p>Ta d&ouml;zm&uuml;rəm bu z&uuml;lmə bu cəfaya.</p>

<p>Sədaqətə, etibara, vəfaya</p>

<p>dəli kimi bir &uuml;syan var i&ccedil;imdə!</p>

<p>Yar dediyim etmədisə inayət,</p>

<p>nəyə lazim bu d&ouml;z&uuml;m bu dəyanət?!</p>

<p>Oyan daha!</p>

<p>Xəyanət! Ah, xəyanət!</p>

<p>Qırılmışam, qana qan var i&ccedil;imdə!</p>

<p>Aldadıldım, t&uuml;kənmişəm!</p>

<p>Yox s&ouml;z&uuml;m!</p>

<p>&Uuml;rəyimdə ziyan oldu &ccedil;ox s&ouml;z&uuml;m!</p>

<p>Kəndir əlim, zəhər dilim, ox s&ouml;z&uuml;m!</p>

<p>Bir cəhənnəm!</p>

<p>Bir zindan var i&ccedil;imdə!</p>

<p>Bu yarğandan o yarğana &quot;D&ouml;n!&quot; deyir.</p>

<p>Cəhənnəmin atəşinə &quot;S&ouml;n!&quot; deyir.</p>

<p>&Ouml;l&uuml;r, itir, qalxir,</p>

<p>yenə &quot;Sən!&quot; deyir &ndash;</p>

<p>Xatirə tək bir nadan var i&ccedil;imdə!</p>

<p>Bir az da təbəss&uuml;m</p>

<p>Torpaqlar,yollar onların &quot;incidilmısinə &quot;,həm də &quot;&ouml;z&uuml;n&uuml;nk&uuml;ləşdirilməsinə,zəbt edilməsinə&quot; etiraz əlaməti olaraq &quot;s&uuml;r&uuml;ş&uuml;rlər&quot;...&quot;bağrı yarılır,&ccedil;atlayır&quot; torpaqların...</p>

<p>=</p>

<p>Sər&ccedil;ə yuvası...qaranquş yuvası...qarışqa yuvası...yuvalar...yuvalar...</p>

<p>&Uuml;mumiyyətlə &quot;quş yuvaları&quot; da var,başqa yuvalar da var...</p>

<p>Bir də var &quot;əxlaqsızlıq yuvaları&quot;...</p>

<p>=</p>

<p>Bir qız ana s&uuml;d&uuml; əmməyibsə ,nə &uuml;&ccedil;&uuml;n qız gəlin k&ouml;&ccedil;əndə anasına s&uuml;d pulu verirlər?</p>

<p>Bəlkə &quot;s&uuml;d pulu&quot; deyimi başqa s&ouml;zlə əvəz edilsin?</p>

<p>Məsələn : əziyyət pulu,zəhmət pulu ,&quot;malış pulu&quot;...</p>

<p>=</p>

<p>Qadınlar yaşlaşanda onların yaşları artmır,sabit,dəyişilməz qalır...</p>

<p>=</p>

<p>&quot;G&uuml;n&uuml;n&uuml; g&ouml;y əskiyə b&uuml;kərəm&quot;</p>

<p>&Ouml;z&uuml;n&uuml;z&uuml; &quot;g&ouml;y əskidən&quot; qoruyun...</p>

<p>=</p>

<p>Hamıya &quot;&uuml;rəyim &quot; desə də,həmin o &quot;&uuml;rəklərinin &quot; &uuml;rək ağrılarına bir dəfə də olsun ağrımadı,ağrısını yaşamadı...</p>

<p>=</p>

<p>&quot;Getmə g&ouml;z&uuml;mdən,gedərəm &ouml;z&uuml;mdən&quot;...</p>

<p>G&ouml;z&uuml;m&uuml;zdən ,həm də &ouml;z&uuml;m&uuml;zdən getdiyimiz anı xatırlamıram...</p>

<p>=</p>

<p>Yamaqlı pencək...</p>

<p>Yamaqlı k&ouml;ynək...</p>

<p>Azərbaycanda yamaqlı yollar...</p>

<p>( Yamaqsız d&uuml;şmənlərimiz olsun)</p>

<p>=</p>

<p>Bir ailədə atasına oxşayan uşaq &uuml;&ccedil;&uuml;n deyirdilər( hələ də deyənlər var)</p>

<p>&quot;Elə bil burnundan fırt eləyib ,d&uuml;ş&uuml;b&quot;</p>

<p>Maraqlıdır ,niyə &quot;fırt&quot;...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Ehh... mən də qoşuldum gedən karvana,</p>

<p>əllərim arxamca s&uuml;r&uuml;nd&uuml; qaldı.</p>

<p>Bir k&ouml;rpə bələdim xəyallarımda,</p>

<p>baxdım boş beşikdə &quot;ağlayan&quot; şaldı...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Nəm d&uuml;şd&uuml; qupquru &ouml;mr&uuml;m&uuml;n &uuml;stə,</p>

<p>tutdum qismətimə duadan &ccedil;ətir.</p>

<p>Nə vardı k&ouml;nl&uuml;mdə sevgidən ayrı,</p>

<p>niyə qəm geyindi yazdığım sətir?!</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>İz saldı sa&ccedil;ıma dərdin ağ əli,</p>

<p>yollara yad oldu a&ccedil;dığım cığır.</p>

<p>Yaşadım birtəhər yıxıla-dura,</p>

<p>&ouml;m&uuml;r ha uzansa, bir &ouml;mrə sığır...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Mən divanə oldum, sevdiyim dəli,</p>

<p>yerə ağır gəldi bu sevda y&uuml;k&uuml;.</p>

<p>Mizana uymadı istəklərimiz,</p>

<p>g&ouml;y də ətəyini qıymadı, b&uuml;kd&uuml;...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Gecə s&uuml;kutunda bu təbiətin</p>

<p>Bir k&ouml;rpə yatırdı ana səsində.</p>

<p>Sığınıb qoynuna ilk məhəbbətin</p>

<p>yatırdı bir eşqin təntənəsində.</p>

<p>Bir k&ouml;rpə yatırdı ana g&ouml;z&uuml;ndə</p>

<p>Yer&uuml;z&uuml; ən şirin yuxu g&ouml;r&uuml;rd&uuml;.</p>

<p>Yuxulu g&ouml;zləri g&ouml;y&uuml;n &uuml;z&uuml;ndə</p>

<p>Yuxu nağılında torpaq g&uuml;l&uuml;rd&uuml;.</p>

<p>Bir k&ouml;rpə yatırdı, durub səmadan</p>

<p>K&ouml;vrək bir həsədlə ay boylanırdı,</p>

<p>Ana laylasında uyuyub hər yan</p>

<p>Məsumluq i&ccedil;ində xumarlanırdı.</p>

<p>Bir k&ouml;rpə yatırdı...B&uuml;t&uuml;n kainat</p>

<p>ən &uuml;lv&uuml;,m&uuml;qəddəs yuxu g&ouml;r&uuml;rd&uuml;.</p>

<p>bir k&ouml;rpə yatırdı arxayın, rahat</p>

<p>&Ccedil;&uuml;nki keşiyində ana dururdu.</p>

<p>İnsan bəzən bir &ouml;mrə sığmayacaq qədər y&uuml;k daşıyır. &Ccedil;iyinlərində d&uuml;nyanın dərdi, g&ouml;zlərində yaşanmamış arzular, &uuml;rəyində he&ccedil; kimə danışa bilmədiyi ağrılar olur. Hər kəs onun &uuml;z&uuml;nə baxıb sakit olduğunu d&uuml;ş&uuml;n&uuml;r, amma he&ccedil; kim o sakitliyin i&ccedil;ində ne&ccedil;ə fəryadın susduğunu bilmir.</p>

<p>Həyat insana həmişə istədiyini vermir. Bəzən zəhmətin qarşılığında yorğunluq, yaxşılığın qarşılığında nankorluq, sevginin qarşılığında ayrılıq verir. İnsan alın tərini t&ouml;k&uuml;r, illər ke&ccedil;ir, alnına qırışlar d&uuml;ş&uuml;r, amma arzuladığı g&uuml;n yenə uzaqda g&ouml;r&uuml;n&uuml;r. Elə vaxt olur ki, insan &ouml;z-&ouml;z&uuml;nə soruşur: &ldquo;Bunca zəhmət nəyə idi?&rdquo;</p>

<p>Amma insanı ayaqda saxlayan elə həmin sualın cavabı deyil, cavabın bir g&uuml;n tapılacağına olan inamdır.</p>

<p>&Uuml;mid qəribə bir nemətdir. Nə &ccedil;əkisi var, nə də g&ouml;zlə g&ouml;r&uuml;nən şəkli. Onu əlinə alıb &ouml;l&ccedil;ə bilməzsən. Amma insanın ən ağır g&uuml;n&uuml;ndə bir damla &uuml;mid bəzən bir &ouml;mr&uuml;n y&uuml;k&uuml;ndən daha g&uuml;cl&uuml; olur. Qaranlıq otaqda yandırılan ki&ccedil;ik bir &ccedil;ıraq kimi, &uuml;mid də insanın i&ccedil;ində yanaraq ona sabahın m&ouml;vcud olduğunu xatırladır.</p>

<p>İnsan hər şeyini itirə bilər. Malını, evini, vəzifəsini, rahatlığını, hətta sevdiyi insanları belə... Amma &uuml;midini itirməyibsə, hələ he&ccedil; nə bitməyib. &Ccedil;&uuml;nki insanın əsl məğlubiyyəti yıxılması deyil, bir daha ayağa qalxacağına inanmamasıdır.</p>

<p>Bəzən bir evin işığı gecələr yanır. O evdə bəlkə də s&uuml;frə kasaddır, bəlkə borc qapını d&ouml;y&uuml;r, bəlkə ailənin sabaha dair min qayğısı var. Amma o evdə bir ana &ouml;vladının &uuml;z&uuml;nə baxıb &ldquo;hər şey yaxşı olacaq&rdquo; deyirsə, deməli, həyat hələ &ouml;z s&ouml;z&uuml;n&uuml; deməyib. &Ccedil;&uuml;nki ana &uuml;rəyində &uuml;mid varsa, ən kasıb s&uuml;frə belə insana d&uuml;nyanın ən zəngin neməti kimi g&ouml;r&uuml;nə bilər.</p>

<p>Həyatın qəribə tərəfi budur: insan &ccedil;ox vaxt xoşbəxtliyin qiymətini ona &ccedil;atanda deyil, onu itirmək təhl&uuml;kəsi qarşısında anlayır. Sağlamlığın, ailənin, bir tikə &ccedil;&ouml;rəyin, isti evin, səhər a&ccedil;ılan g&ouml;z&uuml;n belə b&ouml;y&uuml;k nemət olduğunu sonradan dərk edir. Ona g&ouml;rə də həyatın hər &ccedil;ətinliyini son kimi g&ouml;rmək lazım deyil. Bəzən son sandığımız yol yeni bir başlanğıcın ilk addımı olur.</p>

<p>İnsan həyatın b&uuml;t&uuml;n ağırlığını &uuml;rəyində daşıya bilər. Yorula bilər, ağlaya bilər, susa bilər, hətta bir anlıq hər şeydən əlini də &uuml;zə bilər. Amma &uuml;rəyinin dərinliyində balaca da olsa bir işıq qalırsa, o işığın adı &uuml;middir.</p>

<p>Və bəlkə də insanın bu d&uuml;nyadakı ən b&ouml;y&uuml;k sərvəti sahib olduğu deyil, itirdiklərindən sonra belə i&ccedil;ində yaşatdığı o t&uuml;kənməyən &uuml;middir.</p>

<p>&Ccedil;&uuml;nki &uuml;mid varsa, sabah var.</p>

<p>Sabah varsa, həyat hələ davam edir.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><img role="presentation" src="data:image/svg+xml,%3Csvg fill='none' xmlns='http://www.w3.org/2000/svg' viewBox='0 0 16 16'%3E%3Cg clip-path='url(%23clip0_15251_63610)'%3E%3Cpath d='M15.9963 8c0 4.4179-3.5811 7.9993-7.9986 7.9993-4.4176 0-7.9987-3.5814-7.9987-7.9992 0-4.4179 3.5811-7.9992 7.9987-7.9992 4.4175 0 7.9986 3.5813 7.9986 7.9992Z' fill='url(%23paint0_linear_15251_63610)'/%3E%3Cpath d='M15.9973 7.9992c0 4.4178-3.5811 7.9992-7.9987 7.9992C3.5811 15.9984 0 12.417 0 7.9992S3.5811 0 7.9986 0c4.4176 0 7.9987 3.5814 7.9987 7.9992Z' fill='url(%23paint1_radial_15251_63610)'/%3E%3Cpath d='M7.9996 5.9081c-.3528-.8845-1.1936-1.507-2.1748-1.507-1.4323 0-2.4254 1.328-2.4254 2.6797 0 2.2718 2.3938 4.0094 4.0816 5.1589.3168.2157.7205.2157 1.0373 0 1.6878-1.1495 4.0815-2.8871 4.0815-5.159 0-1.3517-.993-2.6796-2.4254-2.6796-.9811 0-1.822.6225-2.1748 1.507Z' fill='%23fff'/%3E%3C/g%3E%3Cdefs%3E%3CradialGradient id='paint1_radial_15251_63610' cx='0' cy='0' r='1' gradientUnits='userSpaceOnUse' gradientTransform='matrix(0 7.9992 -7.99863 0 7.9986 7.9992)'%3E%3Cstop offset='.5637' stop-color='%23E11731' stop-opacity='0'/%3E%3Cstop offset='1' stop-color='%23E11731' stop-opacity='.1'/%3E%3C/radialGradient%3E%3ClinearGradient id='paint0_linear_15251_63610' x1='2.3986' y1='2.4007' x2='13.5975' y2='13.5993' gradientUnits='userSpaceOnUse'%3E%3Cstop stop-color='%23FF74AE'/%3E%3Cstop offset='.5001' stop-color='%23FA2E3E'/%3E%3Cstop offset='1' stop-color='%23FF5758'/%3E%3C/linearGradient%3E%3CclipPath id='clip0_15251_63610'%3E%3Cpath fill='%23fff' d='M-.001.0009h15.9992v15.9984H-.001z'/%3E%3C/clipPath%3E%3C/defs%3E%3C/svg%3E" style="height:18px; width:18px" /></p>

<p>..Bu ədəbiyyatı nə g&uuml;nə qoydunuz .?</p>

<p>Burada bir xanım var, mənə bir ne&ccedil;ə dəfə yazdı</p>

<p>Şerlərini g&ouml;ndər, 3 aya səni Xalq şairi edəcəm!</p>

<p>G&ouml;ndərmədim.</p>

<p>Peşimanam )</p>

<p>Maşallah!</p>

<p>3 aya Xalq şairi!</p>

<p>Səməd Vurğun 40 ildə, Bəxtiyar Vahabzadə 50 ildə Xalq şairi oldu, bu xanım 3 aya</p>

<p>S&uuml;rətə bax da .)</p>

<p>Mən də maraq &uuml;&ccedil;&uuml;n bir şeirinə baxdım... Vallah itə atsan it yeməz! İt iyləyib qa&ccedil;ır!</p>

<p>Nə vəzn var.. nə qafiyə var..nə fikir var, nə &uuml;rək var ...bomboş s&ouml;z yığını!</p>

<p>Amma altındakı rəylərə bax</p>

<p>İlahi! Nə m&ouml;htəşəm!</p>

<p>Tf...u</p>

<p>Dahisən!</p>

<p>Yalancının ...</p>

<p>Sən ikinci Nizamisan!</p>

<p>&Ouml;l&uuml;n...e. .</p>

<p>Ədəbiyyatımızın g&uuml;nəşi!</p>

<p>Utanın. e .</p>

<p>Nizami eşitsə qəbrində tərsinə &ccedil;evrilər!</p>

<p>F&uuml;zuli .</p>

<p>...Məni bu işə qatmayın! deyər.</p>

<p>Sakit adam olub rəhmətlik</p>

<p>..G&uuml;nəş yox, lampu&ccedil;ka da deyilsiniz</p>

<p>Aldadırlar sizi</p>

<p>Ədəbiyyat bazar deyil, şairlik kampaniya deyil</p>

<p>Xalq şairi adı kisə ilə paylanmır!</p>

<p>Abrınız olsun da .</p>

<p>Yaltaqlıq etməsəniz</p>

<p>o şair... ya yazar sizin maaşınızımı kəsəcək ..səhər yeməyinizimi verməyəcək . gecə killer g&ouml;ndərib sizi &ouml;ld&uuml;rtd&uuml;rəcəkmi ?</p>

<p>Hə ..nə edəcək .?)</p>

<p>Siz ədəbiyyat yaratmırsınız, siz ədəbiyyatın qiymətini &ouml;ld&uuml;r&uuml;rs&uuml;n&uuml;z!</p>

<p>Siz şair yetişdirmirsiniz, siz şair adı satırsınız!</p>

<p>Facebook-da bir-birinizi tərifləməklə Xalq şairi olmaq olsaydı, indi hamımız Homer idik!</p>

<p>(Homer d&uuml;nyanın ən g&ouml;zəl şairi olub</p>

<p>G&ouml;zləri kor olub amma şedevrlər yaradıb</p>

<p><strong>Ps.)))</strong></p>

<p>Bizimkilərin g&ouml;zləri &ccedil;ıraq ke&ccedil;irdir Amma yazdıqları he&ccedil; nə .))</p>

<p>Xalq şairi olmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n 3 ay yox, 30 il gərəkdir!</p>

<p>İstedad gərəkdir, zəhmət gərəkdir.. s&ouml;z&uuml;n odunda yanmaq gərəkdir!</p>

<p>Yoxsa</p>

<p>sabah hər tin başında bir ...3 aylıq Xalq şairi g&ouml;rəndə təəcc&uuml;blənməyin!</p>

<p>Və sabah xalq o boş şeirləri oxuyanda sizdən soruşacaq..</p>

<p>Buna necə şair.</p>

<p>demisiniz?</p>

<p>Diliniz qurusun g&ouml;z&uuml;n&uuml;z t&ouml;k&uuml;ls&uuml;n</p>

<p>Bu ki sucudur</p>

<p>Lapatkanı verin əlinə getsin cuvarlıgını eləsin. restoranda qab yusun dədəsinin 5 qazını otarsın</p>

<p><strong>Ps</strong></p>

<p>Axşama da o qazın 3 n&uuml; itirib evə d&ouml;ns&uuml;n ))</p>

<p>Aglınıza ke&ccedil;ə yamadıqlarım..</p>

<p>Onda utanacaqsınız!</p>

<p>Unutmayın... s&ouml;z&uuml;n haqqı bir g&uuml;n burnunuzdan gələcək!</p>

<p>&Ccedil;&uuml;nki şairlik diplomla, sertifikatla, qum kisəsi ilə olmur, şairlik Allah vergisidir!</p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Son g&uuml;nlər 98 saylı uşaq bağ&ccedil;ası ilə bağlı mətbuatda və sosial şəbəkələrdə m&uuml;xtəlif məlumatlar yayılır. Bir uşağın qanında psixotrop maddənin aşkarlandığı bildirilir və məsələ ətrafında ciddi m&uuml;zakirələr gedir. Hadisə tam aydınlaşdırılmayıb, araşdırmanın nəticələri və b&uuml;t&uuml;n faktlar ortaya qoyulmayıb. Buna baxmayaraq, bəzi yazılarda məsələ artıq ittiham m&uuml;stəvisində təqdim olunur. Halbuki belə həssas məsələlərdə ehtimal ilə faktın, iddia ilə s&uuml;butun sərhədini qorumaq x&uuml;susilə vacibdir.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Mən də bir valideynəm. Uşaqla bağlı yayılan belə bir xəbərin hər bir valideyni narahat etməsini &ccedil;ox yaxşı anlayıram. Həmin hadisənin ən xırda detalına qədər araşdırılmasını, həqiqətin ortaya &ccedil;ıxmasını istəyirəm. Əgər ortada g&uuml;nah varsa, onu m&uuml;əyyənləşdirmək və məsuliyyət daşıyan şəxslər barədə qərar vermək aidiyyəti qurumların işidir. Burada s&ouml;hbət uşaqdan gedirsə, həqiqətin &uuml;zə &ccedil;ıxmasında hamıdan &ccedil;ox valideynlər maraqlı olmalıdır. Mən də onlardan biriyəm. Amma araşdırma başa &ccedil;atmamış bir hadisədən b&uuml;t&ouml;v bir kollektiv haqqında h&ouml;km &ccedil;ıxarmaq da ədalətli deyil. &Ccedil;&uuml;nki ittiham etmək asandır. Bir insanın, bir m&uuml;əllimin, bir kollektivin illərlə qazandığı etimadı bir ne&ccedil;ə c&uuml;mlə ilə ş&uuml;bhə altına almaq da asandır. &Ccedil;ətin olan faktı g&ouml;zləmək, həqiqəti b&uuml;t&uuml;n tərəfləri ilə g&ouml;rmək və yalnız bundan sonra danışmaqdır. Ədalət təkcə g&uuml;nahkarın məsuliyyət daşıması deyil, g&uuml;nahsızın da əsassız ittihamdan qorunmasıdır.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Mən isə bu bağ&ccedil;a haqqında kənardan eşitdiklərimi deyil, &ouml;z g&ouml;rd&uuml;klərimi danışmaq istəyirəm. &Ouml;vladım, ailəmizin son beşiyi Oğuz həmin bağ&ccedil;aya gedir. &Ccedil;ox vaxt onu &ouml;z&uuml;m aparıram. Oradakı kollektivi, m&uuml;əllimələrin uşaqlarla davranışını, m&uuml;nasibətini illərdir g&ouml;zlərimlə g&ouml;r&uuml;rəm və bir valideyn kimi &ccedil;ox razıyam. Ona g&ouml;rə də bu g&uuml;n susmağı &ouml;z&uuml;mə yaraşdırmadım. &Ccedil;&uuml;nki haqqında danışılan yer mənim &uuml;&ccedil;&uuml;n sadəcə &ldquo;98 saylı uşaq bağ&ccedil;ası&rdquo; yazılan bir bina deyil. Orada mənim uşağımın həyatının &ccedil;ox m&uuml;h&uuml;m bir d&ouml;vr&uuml; ke&ccedil;ib. O qapının arxasında bizim ailəmizin uzun m&uuml;ddət g&ouml;zlədiyi bir dəyişiklik baş verib. Bu yazıda s&ouml;ylədiklərim də məhz həmin şəxsi təcr&uuml;bəyə, illər ərzində g&ouml;rd&uuml;klərimə və &ouml;z &ouml;vladımda m&uuml;şahidə etdiyim dəyişikliklərə əsaslanır.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Oğuz danışa bilmirdi. He&ccedil; bir c&uuml;mlə qurmurdu. İstəklərini s&ouml;zlə deyil, əsasən hərəkətləri ilə ifadə edirdi. Psixoloqa apardım. Nitq problemi ilə məşğul olan m&uuml;təxəssislərə m&uuml;raciət etdim. Bir valideyn kimi əlimdən gələni etməyə &ccedil;alışdım. Amma istədiyimiz normal nəticəni əldə edə bilmirdik. Valideyn &uuml;&ccedil;&uuml;n bu &ccedil;ox ağır bir hissdir: &Ouml;vladının g&ouml;z&uuml;n&uuml;n i&ccedil;inə baxırsan, onun sənə nəsə demək istədiyini hiss edirsən, amma s&ouml;z&uuml;n&uuml; eşidə bilmirsən. Uşaq istəyini əli ilə g&ouml;stərir, hərəkəti ilə anlatmağa &ccedil;alışır, sən isə onun bircə c&uuml;mləsinin həsrətini &ccedil;əkirsən.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Başqaları &uuml;&ccedil;&uuml;n uşağın danışması həyatın adi bir mərhələsidir. Bizim &uuml;&ccedil;&uuml;n isə Oğuzun bir g&uuml;n c&uuml;mlə qurması b&ouml;y&uuml;k bir arzuya &ccedil;evrilmişdi. Bəlkə də buna g&ouml;rə sonradan eşitdiyimiz hər yeni s&ouml;z&uuml;n, hər yeni c&uuml;mlənin bizim &uuml;&ccedil;&uuml;n hansı mənanı daşıdığını yalnız bunu yaşayan valideyn anlaya bilər.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Bizə dedilər ki, uşağı bağ&ccedil;aya, kollektiv arasına aparmaq lazımdır. 98 saylı uşaq bağ&ccedil;asının m&uuml;diri Elnurə Əliyeva ilə g&ouml;r&uuml;şd&uuml;k. Ona vəziyyəti olduğu kimi izah etdim. Bizi xoş qarşıladı. Oğuzla g&ouml;r&uuml;şd&uuml;, onunla maraqlandı. Elnurə xanımın uşağa g&ouml;stərdiyi həmin diqqət məni sevindirdi. İ&ccedil;imdə &uuml;mid yarandı. Bəzən &uuml;mid b&ouml;y&uuml;k vədlər yaratmır. Qarşındakı insanın səni diqqətlə dinləməsi, uşağına sadəcə sənəddə yazılan ad-soyad kimi deyil, bir insan kimi yanaşması kifayət edir. Mən həmin ilk g&ouml;r&uuml;şdə bunu hiss etdim.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Qeydiyyatdan ke&ccedil;dik və Oğuzu bir qrupa y&ouml;nləndirdilər. Orada tərbiyə&ccedil;iləri Pərvanə xanım və Aytəkin xanımla tanış olduq. Oğuz bağ&ccedil;aya başladı. Nadinc, &uuml;nsiyyət qurmayan, danışmayan uşaq qısa m&uuml;ddətdən sonra dəyişməyə başladı. Dəyişiklik birdən-birə baş vermədi, amma biz hər həftə onun davranışında yeni bir irəliləyiş g&ouml;r&uuml;rd&uuml;k.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Burada x&uuml;susilə həmin m&uuml;əllimələrin əməyindən danışmamaq haqsızlıq olardı. Uşaq bağ&ccedil;asında tərbiyə&ccedil;i olmaq yalnız səhər uşağı qarşılayıb, axşam valideyninə təhvil vermək deyil. Hər g&uuml;n m&uuml;xtəlif xarakterli uşaqlarla işləmək, ağlayanı sakitləşdirmək, k&uuml;səni barışdırmaq, yemək istəməyəni yedirtməyə &ccedil;alışmaq, &uuml;nsiyyət qurmayanı kollektivə qatmaq, danışmağa &ccedil;ətinlik &ccedil;əkənin bir kəlməsini belə səbirlə g&ouml;zləmək b&ouml;y&uuml;k zəhmət tələb edir. </span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Bir uşağa əlifbanı, rəngi, rəqəmi &ouml;yrətmək m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Amma uşağın sənə etibar etməsini dərslikdən &ouml;yrətmək m&uuml;mk&uuml;n deyil. Bunun &uuml;&ccedil;&uuml;n sevgi, səbr və nəvaziş lazımdır. Mən Pərvanə xanımın və Aytəkin xanımın Oğuzla davranışında məhz bunu g&ouml;rd&uuml;m. Onların uşaqlarla maraqlanması, m&uuml;nasibəti, qayğısı Oğuzu bağ&ccedil;aya bağladı. Əslində, bağ&ccedil;a m&uuml;əlliməsinin əməyi &ccedil;ox vaxt g&ouml;r&uuml;nməyən əməkdir. Valideyn səhər &ouml;vladını qapıdan i&ccedil;əri &ouml;t&uuml;r&uuml;r, axşam gəlib aparır. Amma bu iki qapı a&ccedil;ılışı arasında m&uuml;əllimənin ne&ccedil;ə dəfə uşağın əlindən tutduğunu, ne&ccedil;ə dəfə g&ouml;z yaşını sildiyini, ne&ccedil;ə dəfə eyni s&ouml;z&uuml; təkrar etdiyini, ne&ccedil;ə dəfə &ldquo;bacaracaqsan&rdquo; deyib onu ruhlandırdığını &ccedil;ox vaxt g&ouml;rm&uuml;r&uuml;k. Biz yalnız axşam uşağımızı g&ouml;t&uuml;rəndə həmin zəhmətin nəticəsini onun əhvalında, danışığında və davranışında hiss edirik.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Bir qrupda hər uşağın ayrıca d&uuml;nyası var. Birinin anası &uuml;&ccedil;&uuml;n burnunun ucu g&ouml;ynəyir, biri oyuncağını paylaşmaq istəmir, biri &ouml;z&uuml;nə qapanır, biri yerində dayanmır, digəri danışmaq istəyir, amma s&ouml;z&uuml;n&uuml; ifadə edə bilmir. M&uuml;əllimə isə b&uuml;t&uuml;n bu fərqli d&uuml;nyaların hər birinə ayrıca yol tapmalıdır. Birinə ana nəvazişi, digərinə m&uuml;əllim səbri, başqasına dost m&uuml;nasibəti g&ouml;stərməlidir. Bəlkə də bu peşənin ən ağır və eyni zamanda ən g&ouml;zəl tərəfi elə budur: qarşındakı uşaqların hamısına eyni qayğı ilə yanaşmaq, amma hər birinin fərqli olduğunu unutmamaq.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Bağ&ccedil;a yaşında uşağın qəlbinə zorla yol tapmaq m&uuml;mk&uuml;n deyil. Uşaq b&ouml;y&uuml;klərin d&uuml;ş&uuml;nd&uuml;y&uuml;ndən daha həssasdır. Ona kimin səmimi yanaşdığını, kimin sevgisinin həqiqi olduğunu &ccedil;ox tez hiss edir. Bir m&uuml;əllimənin qucağına qa&ccedil;ırsa, səhər onu g&ouml;rəndə sevinirsə, axşam ayrılmaq istəmirsə, bunun arxasında uşağın &ouml;z dili ilə ifadə edə bilmədiyi b&ouml;y&uuml;k bir etibar dayanır. Məncə, azyaşlı uşağın m&uuml;nasibətində saxtakarlıq &uuml;&ccedil;&uuml;n yer yoxdur; onun reaksiyası &ccedil;ox vaxt b&ouml;y&uuml;klərin uzun-uzadı izahından daha aydın olur.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Mən bu etibarı Oğuzda g&ouml;rd&uuml;m. Oğuzun Pərvanə xanıma və Aytəkin xanıma bağlanması bir g&uuml;ndə yaranmadı. Bunun arxasında g&uuml;nlər, həftələr, aylar boyu g&ouml;stərilən diqqət vardı. Bir uşağın danışmasını səbirlə g&ouml;zləmək, onu başqa uşaqlardan ayırmamaq, əksinə, kollektivə qatmağa &ccedil;alışmaq, hər ki&ccedil;ik irəliləyişini g&ouml;rmək və onu həvəsləndirmək vardı. Danışmayan uşağa &ldquo;niyə danışmırsan?&rdquo; demək asandır. &Ccedil;ətin olan onun susqunluğunun i&ccedil;ində nə demək istədiyini anlamağa &ccedil;alışmaqdır. &Uuml;nsiyyət qurmayan uşağı bir kənarda qoymaq asandır. &Ccedil;ətin olan onun əlindən tutub başqa uşaqların arasına aparmaq, oyuna qoşmaq, &ouml;z&uuml;n&uuml; həmin kollektivin bir par&ccedil;ası kimi hiss etdirməkdir. Pərvanə xanım və Aytəkin xanım Oğuz &uuml;&ccedil;&uuml;n məhz bunu etdilər. Onlar yalnız onun danışmasını g&ouml;zləmədilər, danışmağa səbəb yaratdılar. Uşaqlarla &uuml;nsiyyət qurmasına şərait yaratdılar. Onu oyunlara, məşğələlərə, kollektiv həyatına qatdılar. Oğuz yavaş-yavaş &ouml;z qapalı d&uuml;nyasından &ccedil;ıxmağa başladı. Əvvəl m&uuml;əlliməsinə, sonra uşaqlara, daha sonra ətrafındakı insanlara a&ccedil;ıldı.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Bəzən bir uşağın həyatındakı b&ouml;y&uuml;k dəyişikliklər &ccedil;ox ki&ccedil;ik g&ouml;r&uuml;nən məqamlardan başlayır. M&uuml;əllimənin onun adını mehribanlıqla &ccedil;ağırmasından, əlindən tutmasından, dediyi yarım&ccedil;ıq bir s&ouml;z&uuml; səbirlə dinləməsindən, bacardığı ki&ccedil;ik bir işə g&ouml;rə onu tərifləməsindən&hellip; B&ouml;y&uuml;k nəticələrin arxasında &ccedil;ox vaxt məhz belə, kənardan g&ouml;r&uuml;nməyən y&uuml;zlərlə xırda zəhmət dayanır. Biz valideynlər nəticəni g&ouml;r&uuml;r&uuml;k. Uşaq evə gəlir və yeni bir s&ouml;z deyir. Bir g&uuml;n baxırsan ki, əvvəllər etmədiyi bir hərəkəti edir. Sonra bir c&uuml;mlə qurur. Sabah başqa bir uşaqdan danışır. Bir m&uuml;ddət ke&ccedil;ir və qarşında əvvəlkindən tamam fərqli, &uuml;nsiyyətə a&ccedil;ıq bir uşaq g&ouml;r&uuml;rsən.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Amma həmin nəticənin arxasında bağ&ccedil;ada ke&ccedil;irilən ne&ccedil;ə saatın, ne&ccedil;ə təkrarın, ne&ccedil;ə səbirli s&ouml;hbətin, ne&ccedil;ə dəfə g&ouml;stərilən qayğının dayandığını bəzən yalnız m&uuml;əllimə &ouml;z&uuml; bilir. Oğuzda baş verən dəyişiklikləri g&ouml;rd&uuml;kcə mən bunu daha yaxşı anladım. Bir zamanlar fikrini hərəkətləri ilə anlatmağa &ccedil;alışan uşağın dilindən s&ouml;zlər eşitməyə başladıq. Sonra həmin s&ouml;zlər c&uuml;mlələrə &ccedil;evrildi. Əvvəllər &uuml;nsiyyətdən qa&ccedil;an uşaq yavaş-yavaş uşaqlara qarışdı, dostluq etməyə başladı. Bağ&ccedil;aya getmək onun &uuml;&ccedil;&uuml;n məcburiyyət deyil, sevinc oldu. Valideyn &uuml;&ccedil;&uuml;n bundan b&ouml;y&uuml;k minnətdarlıq səbəbi ola bilərmi? Sən səhər &ouml;vladını bir insanın əlinə etibar edib gedirsən. Axşam isə həmin insanın ona yalnız nəzarət etmədiyini, uşağının həyatına yaxşı mənada toxunduğunu g&ouml;r&uuml;rsən.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">M&uuml;əllimlik bəlkə də elə budur və uşağın həyatına toxunmaq, amma bunu səs-k&uuml;ys&uuml;z etmək. &Ouml;z&uuml; g&ouml;r&uuml;nmədən nəticəsi g&ouml;r&uuml;nən bir zəhmət. Bu zəhmətin nə reklamı olur, nə də hər g&uuml;n haqqında yazılır. Bir tərbiyə&ccedil;inin uşağa y&uuml;z dəfə eyni s&ouml;z&uuml; təkrar etməsi xəbər olmur. Ağlayan uşağı qucaqlayıb sakitləşdirməsi xəbər olmur. Danışmaqda &ccedil;ətinlik &ccedil;əkən uşağın ilk d&uuml;zg&uuml;n c&uuml;mləsinə onun valideyni qədər sevinməsi də &ccedil;ox vaxt he&ccedil; kimin xəbəri olmadan ke&ccedil;ir.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Amma bir uşağın həyatında izi qalır. Ona g&ouml;rə Pərvanə xanım və Aytəkin xanım haqqında danışarkən mən yalnız &ldquo;&ouml;vladımın m&uuml;əllimələri&rdquo; demək istəmirəm. Onlar Oğuzun həyatının &ccedil;ox həssas bir d&ouml;vr&uuml;ndə onun yanında olmuş, &uuml;nsiyyətə a&ccedil;ılmasına, kollektivə qarışmasına və &ouml;z&uuml;n&uuml; ifadə etməsinə b&ouml;y&uuml;k əmək sərf etmiş insanlardır.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Biz onların işini kağız &uuml;zərindəki hesabatlardan tanımadıq. Biz onu &ouml;z uşağımızda g&ouml;rd&uuml;k. Oğuzun dəyişən davranışında g&ouml;rd&uuml;k. Onun a&ccedil;ılan dilində g&ouml;rd&uuml;k. Səhərlər bağ&ccedil;aya getmək &uuml;&ccedil;&uuml;n tələsməsində g&ouml;rd&uuml;k. Axşam m&uuml;əlliməsindən ayrılmaq istəməməsində g&ouml;rd&uuml;k. Bəzən m&uuml;əllimin g&ouml;rd&uuml;y&uuml; işin ən b&ouml;y&uuml;k qiyməti diplomda, təşəkk&uuml;rnamədə, hesabatda yazılmır. O qiymət bir uşağın ona necə baxdığında, əlindən necə tutduğunda, səhər onu g&ouml;rəndə &uuml;z&uuml;n&uuml;n necə g&uuml;ld&uuml;y&uuml;ndə g&ouml;r&uuml;n&uuml;r.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Oğuzun &uuml;z&uuml;ndə həmin m&uuml;nasibəti mən dəfələrlə g&ouml;rm&uuml;şəm. Bir ata kimi mənim &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;əllimələrinin əməyinə veriləcək ən b&ouml;y&uuml;k qiymət də elə budur. Oğuzun danışmadığını bilirdilər. Onu kənarda qoymadılar. Əksinə, uşaqlara qarışdırmağa, &uuml;nsiyyətə &ccedil;əkməyə, &ouml;z&uuml;n&uuml; ifadə etməsinə imkan yaratmağa &ccedil;alışdılar. Onun hər ki&ccedil;ik irəliləyişinə səbrlə yanaşdılar.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Və bir m&uuml;ddət sonra danışmayan uşağımız danışmağa başladı. Əvvəl s&ouml;zlər gəldi. Sonra həmin s&ouml;zlər bir-birinə qoşuldu. Ardınca c&uuml;mlələr yarandı. Oğuzun i&ccedil;ində sanki uzun m&uuml;ddət bağlı qalmış bir qapı a&ccedil;ılırdı. Bunu yazmaq asandır: &ldquo;Uşaq danışmağa başladı&rdquo;. Amma həmin c&uuml;mlənin bizim ailə &uuml;&ccedil;&uuml;n nə qədər b&ouml;y&uuml;k məna daşıdığını s&ouml;zlə ifadə etmək &ccedil;ətindir. &Ccedil;&uuml;nki biz o səsi uzun m&uuml;ddət g&ouml;zləmişdik. Bəlkə də bu səbəbdən həmin səs bizim &uuml;&ccedil;&uuml;n sadəcə uşağın danışması deyil, illərlə g&ouml;zlədiyimiz bir sevincin səsi idi. &Uuml;nsiyyət qurmayan uşaq insanlarla danışmağa, uşaqlarla qaynayıb-qarışmağa başladı.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Bir vaxtlar bağ&ccedil;aya necə uyğunlaşacağını d&uuml;ş&uuml;nd&uuml;y&uuml;m&uuml;z Oğuz indi bağ&ccedil;aya həvəslə gedir. Bir g&uuml;n evdə qalsa, az qala evi dağıdır ki, məni bağ&ccedil;aya aparın. Axşam isə evə g&uuml;clə gətiririk. Məncə, uşağın verdiyi qiymətdən daha d&uuml;r&uuml;st qiymət yoxdur. Uşağı kamera qarşısında danışdırmaq olar, b&ouml;y&uuml;yə m&uuml;əyyən s&ouml;zlər s&ouml;ylətmək olar, hesabat yazmaq olar. Amma balaca uşağı hər səhər sevmədiyi bir yerə sevinə-sevinə qa&ccedil;mağa məcbur etmək m&uuml;mk&uuml;n deyil.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Uşaq harada sevildiyini hiss edir. Harada ona nəvaziş g&ouml;stərildiyini anlayır. Harada &ouml;z&uuml;n&uuml; rahat və g&uuml;vəndə hiss edirsə, ora bağlanır. Oğuz bağ&ccedil;asına bağlandı. İndi danışır, &uuml;nsiyyət qurur, cəmiyyətə alışıb. Hər dəfə həm m&uuml;dir Elnurə xanımın, x&uuml;susən də tərbiyə&ccedil;ilərinin Oğuza diqqətini və qayğısını g&ouml;rm&uuml;ş&uuml;k.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Biz bəzən &ouml;z aramızda bir c&uuml;mlə işlədirik: bizim uşağı, bir s&ouml;zlə, sağaltdılar. Əlbəttə, bunu tibbi diaqnoz və ya tibbi m&uuml;alicə mənasında demirəm. Demək istədiyim budur ki, bağ&ccedil;a m&uuml;hiti, m&uuml;əllim qayğısı, diqqət və &uuml;nsiyyət bizim uşağımızda &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k dəyişiklik yaratdı. Bu ifadəni yalnız bir valideynin yaşadığı dəyişiklik qarşısındakı sevincinin və minnətdarlığının ifadəsi kimi işlədirəm.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">M&uuml;əllim qayğısı, diqqəti, nəvazişlə yanaşması uşağımızı &uuml;nsiyyətcil etdi, uşaqlarla qaynayıb-qarışmağı &ouml;yrətdi.&nbsp; İndi Oğuz normal danışır. Bir zamanlar istəyini əli ilə g&ouml;stərən uşaq bu g&uuml;n bizimlə s&ouml;hbət edir. Bir zamanlar uşaqlara qarışmayan Oğuz bu g&uuml;n dostlarının yanına tələsir. Bunun arxasında təkcə zamanın ke&ccedil;məsi yox, hər g&uuml;n uşağın əlindən tutan, ona s&ouml;z deməyə imkan verən, səhv edəndə danlamaq əvəzinə yenidən cəhd etdirən insanların da zəhməti var. Mən bir valideyn kimi həmin zəhməti g&ouml;rm&uuml;şəm və onu dana bilmərəm.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Oğuzun artıq 5 yaşı tamam olub. Orta məktəbə, məktəbəqədər hazırlığa getməli olduğu yaşdadır.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Amma biz onu bağ&ccedil;adan ayırmadıq. Qoy bağ&ccedil;aya getsin. Niyə? M&uuml;əllimələrinin və bağ&ccedil;a rəhbərliyinin m&uuml;nasibətinə g&ouml;rə. &Ccedil;&uuml;nki g&ouml;rd&uuml;k ki, Oğuza həmin m&uuml;hit daha yaxşı təsir bağışlayır.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Evdə səhər yeməyi yeməyən uşaq səhər yeməyini orada yemək &uuml;&ccedil;&uuml;n bağ&ccedil;aya qa&ccedil;ır. Bəlkə də bu, yazdığım b&uuml;t&uuml;n c&uuml;mlələrdən daha təsirli faktdır. Evdə s&uuml;frə arxasında oturtmağa &ccedil;alışdığımız uşaq səhər tezdən bağ&ccedil;aya &ccedil;atmağa tələsir. &Ccedil;&uuml;nki orada onu g&ouml;zləyən bir m&uuml;hit var. Bu da həmin bağ&ccedil;anın, kollektivin uşaqlara sevgi ilə yanaşmasından irəli gəlir. Uşaqlar oranı sevir, həvəslə gedirlər. Ən azı mən &ouml;z &ouml;vladımda bunu hər g&uuml;n g&ouml;r&uuml;rəm və bu yazıda da yalnız şahidi olduğum həqiqəti b&ouml;l&uuml;ş&uuml;rəm.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Bu g&uuml;n mətbuatda 98 saylı uşaq bağ&ccedil;asının adı bir hadisə ilə yanaşı &ccedil;əkilir. Mən isə istəyirəm ki, həmin adın arxasında &ccedil;alışan insanların illərlə g&ouml;rd&uuml;y&uuml; iş də unudulmasın. Bir m&uuml;əllim illərlə uşağın əlindən tutur. Onun g&ouml;z yaşını silir. Yeməyini yedirdir. İlk şeirini &ouml;yrədir. İlk dostluğuna şahid olur. Danışmağa &ccedil;ətinlik &ccedil;əkən uşağın bir kəlməsi &uuml;&ccedil;&uuml;n bəzən valideyni qədər sevinir. Sonra bir g&uuml;n bir xəbər yayılır və həmin illərin zəhməti bir ne&ccedil;ə saatın i&ccedil;ində ş&uuml;bhə altına d&uuml;ş&uuml;r. Təbii ki, illərlə g&ouml;r&uuml;lən yaxşı iş m&uuml;mk&uuml;n bir qanun pozuntusunun araşdırılmasına maneə ola bilməz. Amma araşdırılan bir iddia da həmin illərin b&uuml;t&uuml;n zəhmətini avtomatik olaraq yox saymamalıdır.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Əgər ortada cinayət, səhlənkarlıq və ya başqa qanun pozuntusu varsa, bunu araşdırmaq lazımdır. Həm də sonadək. Uşaqdan s&ouml;hbət gedirsə, he&ccedil; bir məsələ &ouml;rt-basdır edilməməlidir. Amma eyni prinsipin o biri tərəfi də var: s&uuml;but olunmamış ittiham da h&ouml;kmə &ccedil;evrilməməlidir. Həqiqət nə gizlədilməli, nə də qabaqlanmalıdır. Hər iki halda zərər g&ouml;rən ilk n&ouml;vbədə ədalət olur.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Bir hadisə araşdırılarkən g&uuml;nahsız insanların illərlə &ccedil;əkdiyi zəhmətin &uuml;zərindən də xətt &ccedil;əkilməməlidir. Mən istəmirəm kimsə mənim s&ouml;z&uuml;mə kor-koranə inansın. İstəyən &ouml;z&uuml; gedib &ouml;z g&ouml;z&uuml; ilə g&ouml;rə bilər.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Uşaqların bağ&ccedil;aya necə gəldiyinə baxsın. M&uuml;əllimələrinə m&uuml;nasibətlərini g&ouml;rs&uuml;n. Axşam valideyn gələndə evə getmək istəməyən uşaqlara baxsın. &Ccedil;&uuml;nki bəzi həqiqətlər kabinetdə yazılan c&uuml;mlələrdə deyil, uşağın davranışında g&ouml;r&uuml;n&uuml;r. Əlbəttə, bir uşağın m&uuml;nasibəti araşdırmanın nəticəsini əvəz etmir. Amma bir kollektiv haqqında &uuml;mumi fikir formalaşdırarkən valideynlərin uzunm&uuml;ddətli m&uuml;şahidələrinin də eşidilməyə haqqı var. Mən he&ccedil; kimin adından danışmıram. Yalnız bir atanın, bir valideynin g&ouml;rd&uuml;y&uuml;n&uuml; deyirəm. Nə istintaq aparıram, nə də kiminsə əvəzinə h&ouml;km verirəm. Sadəcə, ictimai m&uuml;zakirədə mənim də şahidi olduğum tərəfin g&ouml;r&uuml;nməsini istəyirəm. Mənim s&uuml;butum &ouml;vladımın ke&ccedil;diyi yoldur. Bir vaxtlar danışmayan Oğuz bu g&uuml;n danışır.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Bir vaxtlar &uuml;nsiyyət qurmayan Oğuz bu g&uuml;n insanlarla qaynayıb-qarışır. Bir vaxtlar &ouml;z d&uuml;nyasına &ccedil;əkilən Oğuz bu g&uuml;n səhər a&ccedil;ılan kimi bağ&ccedil;asına, m&uuml;əllimələrinin yanına getmək istəyir.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Mətbuatın vəzifəsi həqiqəti axtarmaqdır. Amma həqiqət yalnız ittiham edilən bir hadisədən ibarət olmur. Həqiqətin başqa &uuml;z&uuml; də var: illərlə səssiz-səmirsiz g&ouml;r&uuml;lən zəhmət, m&uuml;əllim qayğısı, uşağın həyatında yaranan dəyişiklik və bunu hər g&uuml;n &ouml;z g&ouml;zləri ilə g&ouml;rən valideynlər. İctimaiyyətin məlumat almaq haqqı olduğu kimi, haqqında ağır iddialar səsləndirilən insanların da faktlar tam m&uuml;əyyənləşənədək qərəzsiz m&uuml;nasibət g&ouml;rmək haqqı var.</span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Bu yazını kimisə m&uuml;dafiə etmək &uuml;&ccedil;&uuml;n deyil, &ouml;z g&ouml;rd&uuml;y&uuml;m&uuml; demək &uuml;&ccedil;&uuml;n yazıram. Araşdırma aparılsın, həqiqət ortaya &ccedil;ıxsın, g&uuml;nahı olan varsa, məsuliyyətini daşısın. Amma g&uuml;nahı s&uuml;but edilməyən insanlara da əvvəlcədən h&ouml;km oxunmasın. &Ccedil;&uuml;nki ittihamın səsi həmişə gur &ccedil;ıxır. M&uuml;əllim zəhmətinin isə &ccedil;ox vaxt səsi olmur. </span></span></p>

<p><span style="font-size:22px"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">O zəhmətin səsi bəzən bir uşağın dilindən &ccedil;ıxan ilk c&uuml;mlə olur. Biz o səsi &ouml;z evimizdə eşitdik. O səs Oğuzun səsi idi. Və biz bunu başqalarından eşitmədik. Biz bunu &ouml;z &ouml;vladımızın timsalında g&ouml;rd&uuml;k, yaşadıq və bu g&uuml;n də yaşayırıq. Mənim bu yazıda demək istədiyim də budur: araşdırma &ouml;z yoluyla getsin, həqiqət b&uuml;t&uuml;n &ccedil;ılpaqlığı ilə &uuml;zə &ccedil;ıxsın, amma o vaxta qədər bir uşağın və bir valideynin yaşadığı başqa həqiqət də eşidilmədən qalmasın.</span></span></p>

<p><span style="display:none">&nbsp;</span>&nbsp;</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>&nbsp;&nbsp;3-c&uuml; esse</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>İnsan inama ehtiyac duyan varlıqdır.</strong></p>

<p>O, həyatı anlamaq, &ouml;l&uuml;m&uuml;n sirrini dərk etmək, varlığının mənasını tapmaq və naməlum qarşısında &ouml;z&uuml;nə mənəvi dayaq yaratmaq istəyir. İnam insanın ən dərin mənəvi ehtiyaclarından biridir.</p>

<p>Lakin insanın inama ehtiyacı ilə bu ehtiyacdan istifadə etmək arasında b&ouml;y&uuml;k bir fərq vardır.</p>

<p>İnam insanı y&uuml;ksəldə bilər.<br /> Amma inamın istismarı insanı əsarətə sala bilər.</p>

<p>Tarixin m&uuml;xtəlif d&ouml;vrlərində bəzi insanlar və qurumlar insanın bu mənəvi ehtiyacını &ouml;z şəxsi maraqları &uuml;&ccedil;&uuml;n istifadə ediblər. İnsanların qorxuları, &uuml;midləri, &ouml;l&uuml;m qarşısındakı narahatlıqları və əbədi həyat arzuları &uuml;zərindən hakimiyyət qurulub.</p>

<p>Beləliklə, m&uuml;qəddəs olanla maddi maraq bir-birinə qarışıb.</p>

<p>İnam mənəviyyat olmaqdan &ccedil;ıxıb idarəetmə vasitəsinə &ccedil;evriləndə, insanın ruhu da istismar obyektinə &ccedil;evrilir.</p>

<p>İnsana deyilir:</p>

<p>&quot;Sən d&uuml;ş&uuml;nmə &mdash; biz sənin &uuml;&ccedil;&uuml;n d&uuml;ş&uuml;nərik.&quot;</p>

<p>&quot;Sən soruşma &mdash; biz cavabları bilirik.&quot;</p>

<p>&quot;Sən ş&uuml;bhə etmə &mdash; ş&uuml;bhə g&uuml;nahdır.&quot;</p>

<p>&quot;Sən itaət et &mdash; m&uuml;kafatını alacaqsan.&quot;</p>

<p>Beləliklə, insanın ən qiymətli x&uuml;susiyyətlərindən biri &mdash; d&uuml;ş&uuml;nmək və sorğulamaq qabiliyyəti onun əlindən alınır.</p>

<p>İnsan artıq həqiqəti &ouml;z&uuml; axtarmır.</p>

<p>O, həqiqəti başqasından hazır şəkildə almağa başlayır.</p>

<p>Bu zaman insanın inamı onun mənəvi dayağı olmaqdan &ccedil;ıxıb, onun ş&uuml;urunu idarə edən mexanizmə &ccedil;evrilə bilər.</p>

<p>Burada &quot;din tacirliyi&quot; anlayışı meydana &ccedil;ıxır.</p>

<p>Din tacirliyi &mdash; m&uuml;qəddəs dəyərlərin, insanın inamının və mənəvi ehtiyaclarının şəxsi mənfəət, n&uuml;fuz və hakimiyyət &uuml;&ccedil;&uuml;n istifadə edilməsidir.</p>

<p>Din taciri insanın ruhuna deyil, onun qorxusuna m&uuml;raciət edir.</p>

<p>O, insana deyir:</p>

<p>&quot;Mənə tabe ol &mdash; xilas olacaqsan.&quot;</p>

<p>Beləliklə, insanın Tanrı ilə, m&uuml;qəddəslə və ya mənəvi həqiqətlə birbaşa m&uuml;nasibəti aradan &ccedil;ıxarılır; onun yerinə vasitə&ccedil;i qoyulur.</p>

<p>İnsan &ouml;z vicdanına deyil, vasitə&ccedil;inin h&ouml;km&uuml;nə qulaq asmağa başlayır.</p>

<p>Bu isə insanın mənəvi azadlığının ən təhl&uuml;kəli itkilərindən biridir.</p>

<p>&Ccedil;&uuml;nki insanın ruhu ilə həqiqət arasında məcburi vasitə&ccedil;i yarandıqda, insan &ouml;z mənəvi iradəsini başqasına təslim edə bilər.</p>

<p>Mənəviyyat isə azadlıq tələb edir.</p>

<p>Həqiqətə gedən yol d&uuml;ş&uuml;ncədən ke&ccedil;ir.</p>

<p>D&uuml;ş&uuml;ncə sual verir.</p>

<p>Sual isə azadlıq tələb edir.</p>

<p>Ona g&ouml;rə də insanın d&uuml;ş&uuml;nmək h&uuml;ququnu əlindən alan hər bir sistem, istər dini, istər siyasi, istərsə də ideoloji olsun, insanın ruhuna m&uuml;daxilə edir.</p>

<p>İnsan qorxudulduqda, onun iradəsi zəifləyir.</p>

<p>İnsan daim cəhənnəmlə qorxudulduqda, o, d&uuml;ş&uuml;nməkdən &ccedil;ox itaət etməyə başlayır.</p>

<p>İnsan daim cənnətlə m&uuml;kafatlandırıldıqda isə onun yaxşılığı daxili mənəvi ehtiyacdan deyil, şəxsi qazanc g&ouml;zləntisindən doğa bilər.</p>

<p>Beləliklə, qorxu və m&uuml;kafat arasında sıxışdırılan insan mənəvi cəhətdən azad ola bilmir.</p>

<p>Əsl mənəviyyat isə nə qorxudan, nə də m&uuml;kafatdan asılı olmalıdır.</p>

<p>İnsan yaxşılığı cəhənnəmdən qorxduğu &uuml;&ccedil;&uuml;n etməməlidir.</p>

<p>İnsan yaxşılığı cənnət qazanmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n də etməməlidir.</p>

<p>İnsan yaxşılığı yaxşılıq olduğu &uuml;&ccedil;&uuml;n etməlidir.</p>

<p>Ədaləti ədalət olduğu &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;dafiə etməlidir.</p>

<p>Sevgini sevgi olduğu &uuml;&ccedil;&uuml;n yaşatmalıdır.</p>

<p>Vətənini m&uuml;kafat g&ouml;zləmədən sevməlidir.</p>

<p>Millətinə şəxsi mənfəət &uuml;&ccedil;&uuml;n deyil, mənəvi məsuliyyət hissi ilə xidmət etməlidir.</p>

<p>İnsanlığın y&uuml;ksəlişinə &ouml;z varlığının mənası kimi baxmalıdır.</p>

<p>Əsl mənəviyyat burada başlayır.</p>

<p>&Ccedil;&uuml;nki insanın mənəvi dəyəri onun nə qədər m&uuml;kafat g&ouml;zləməsində deyil, nə qədər qarşılıqsız yaxşılıq edə bilməsindədir.</p>

<p>Din tacirliyinin ən b&ouml;y&uuml;k təhl&uuml;kəsi də məhz budur: insanın daxili mənəviyyatını zəiflədib onu xarici vasitə&ccedil;idən asılı vəziyyətə salmaq.</p>

<p>İnsan artıq &ouml;z&uuml; d&uuml;ş&uuml;nm&uuml;r.</p>

<p>&Ouml;z&uuml; qərar vermir.</p>

<p>&Ouml;z&uuml; məsuliyyət daşımır.</p>

<p>B&uuml;t&uuml;n məsuliyyəti başqasının &uuml;zərinə qoyur.</p>

<p>&quot;Belə dedilər.&quot;</p>

<p>&quot;Belə yazılıb.&quot;</p>

<p>&quot;Belə əmr olunub.&quot;</p>

<p>Və bununla insan &ouml;z mənəvi məsuliyyətindən qa&ccedil;ır.</p>

<p>Halbuki insanın b&ouml;y&uuml;kl&uuml;y&uuml; onun &ouml;z se&ccedil;iminə sahib &ccedil;ıxmasındadır.</p>

<p>Se&ccedil;im yoxdursa, məsuliyyət də yoxdur.<br /> Məsuliyyət yoxdursa, mənəviyyat da tam deyil.</p>

<p>İnsan yalnız &ouml;z&uuml; se&ccedil;diyi zaman mənəvi varlığa &ccedil;evrilir.</p>

<p>&Ccedil;&uuml;nki yaxşılıq etmək məcburiyyət deyil, se&ccedil;im olmalıdır.</p>

<p>Ədaləti m&uuml;dafiə etmək qorxudan deyil, vicdandan doğmalıdır.</p>

<p>İnsan &ouml;z vicdanının səsinə qulaq asmağı &ouml;yrənməlidir.</p>

<p>Vicdan isə he&ccedil; bir tacirin malı deyil.</p>

<p>He&ccedil; bir vasitə&ccedil;inin şəxsi m&uuml;lkiyyəti deyil.</p>

<p>He&ccedil; bir hakimiyyətin əmrində deyil.</p>

<p>Vicdan insanın &ouml;z ruhundakı ən b&ouml;y&uuml;k azadlıq məkanıdır.</p>

<p>Ona g&ouml;rə də insanın ruhunu azad etmək &uuml;&ccedil;&uuml;n əvvəlcə onun d&uuml;ş&uuml;ncəsini azad etmək lazımdır.</p>

<p>İnsan sual verməlidir.</p>

<p>Ş&uuml;bhə etməlidir.</p>

<p>Araşdırmalıdır.</p>

<p>D&uuml;ş&uuml;nməlidir.</p>

<p>Və ən əsası, &ouml;z mənəvi məsuliyyətini başqasına təhvil verməməlidir.</p>

<p>İnam varsa, o, insanı daha yaxşı insan etməlidir.</p>

<p>Mənəviyyat varsa, o, insanı daha azad etməlidir.</p>

<p>Din varsa, o, insanı qorxuya deyil, xeyirxahlığa aparmalıdır.</p>

<p>Əgər bunların əvəzinə insanın ruhu qorxu ilə idarə edilir, inamı mənfəət &uuml;&ccedil;&uuml;n istifadə olunur və m&uuml;qəddəs dəyərlər şəxsi qazanc vasitəsinə &ccedil;evrilirsə, onda burada artıq mənəviyyatdan deyil, din tacirliyindən danışmaq lazımdır.</p>

<p>Biz insanın inancına qarşı deyilik.</p>

<p>Biz insanın m&uuml;qəddəs duyğularının istismarına qarşıyıq.</p>

<p>Biz insanın mənəvi axtarışına qarşı deyilik.</p>

<p>Biz onun mənəvi axtarışının başqasının hakimiyyət alətinə &ccedil;evrilməsinə qarşıyıq.</p>

<p>&Ccedil;&uuml;nki insanın ruhu satılacaq bir şey deyil.</p>

<p>İnam satılacaq bir mal deyil.</p>

<p>Vicdan kirayəyə veriləcək bir məkan deyil.</p>

<p>İnsanın ruhu he&ccedil; kimin m&uuml;lkiyyəti deyil.</p>

<p>İnsan &ouml;z ruhunun sahibi olmalıdır.</p>

<p>Və insanın ən b&ouml;y&uuml;k azadlığı da məhz burada başlayır:</p>

<p>&Ouml;z d&uuml;ş&uuml;ncəsinə sahib olmaq.<br /> &Ouml;z vicdanına sahib olmaq.<br /> &Ouml;z iradəsinə sahib olmaq.</p>

<p>Bəlkə də əsl mənəvi inqilab budur:</p>

<p>İnsan artıq cənnət vədi ilə idarə olunmur.</p>

<p>Cəhənnəm qorxusu ilə susmur.</p>

<p>Başqasının h&ouml;km&uuml; ilə yaşamır.</p>

<p>O, d&uuml;ş&uuml;n&uuml;r.</p>

<p>Dərk edir.</p>

<p>Se&ccedil;ir.</p>

<p>Və se&ccedil;iminin məsuliyyətini &ouml;z&uuml; daşıyır.</p>

<p>&Ccedil;&uuml;nki azad insanın ən b&ouml;y&uuml;k cənnəti &mdash; azad ruhudur.</p>

<p>D&uuml;zg&uuml;n Atalı</p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">T&uuml;rkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ve Yurtdışı T&uuml;rkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) tarafından İbn Haldun &Uuml;niversitesi&#39;nde d&uuml;zenlenen Medya Yaz Okulu - 2&#39;ye katılmak bana da nasip oldu. </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Sayı</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>n Burhanettin Duran</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> beye ve </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Yurtdışı T&uuml;rkler ve Akraba Topluluklar Başkanı Sayın Abdulhadi Turus beye ve Abdullah &Ouml;zbay beye</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> &ouml;zellikle bu harika eğitim i&ccedil;in kendim ve eğitime katılan arkadaşlarım adına teşekk&uuml;r </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">ederiz. </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>TRT&rsquo;den</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">, </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>T.C. İletişim Başkanlığı&#39;nda</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>n</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> ve </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Fokusplus&#39;tan</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> &ccedil;ok &ouml;nemli isimlerden değerli bilgiler edindik. Bu eğitim programında yalnızca eğitim almadık, d&uuml;nyanın d&ouml;rt bir yanından gelen insanlarla tanışmak, arkadaş, kardeş olmak şansına er</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">iştik. </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Balkanlar&#39;dan Kafkasya&#39;ya, Orta Asya&#39;dan Afrika&#39;y</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>a, Avrupa&#39;ya</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> kadar g&ouml;n&uuml;l coğrafyamızın en uzak k&ouml;şelerinden arkadaşlarımız oldu. YTB, bizlere sadece eğitim sunmadı; farklı coğrafyadan, farklı dillerde ve geleneklerde olan insanların, asil </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>T&uuml;rk misafirperverliği</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> eşliğinde bir arada, takım halinde &ccedil;ok g&uuml;z</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">el işler &ccedil;ıkarabileceğini uygulamalı olarak g&ouml;zler &ouml;n&uuml;ne sermiş </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">oldu. Daha</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> &ouml;nce kaleme aldığım bir </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">makalede, </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">ben</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> de bir soykırım &ccedil;ocuğu olarak asrın acılarını omuzlarında taşıyan &quot;</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>soykırımın &ccedil;ocuklarından</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">&quot; bahsetmiştim. Evet, bizler oradaydık... </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Azerbaycan</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>&#39;dan, Bosna&#39;dan, Gazze&#39;den, Doğu T&uuml;rkistan&#39;dan, Kafkasya&#39;dan, Afrika&#39;dan kardeşlerimizle beraber eğitime </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>katıldık</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>.</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> Yurtdışı</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> T&uuml;rkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) bizlere dilimizi, dinimizi, ırkımızı sormadı; aramızda zerre kadar ayrım da </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">yapmadı.</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> Asil</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> T&uuml;rk tavrına ve k&ouml;kl&uuml; devlet geleneğimize uygun olarak her birimize kardeşcanlılık ile yaklaştı. İnsan olmanın, insanca yaşamanın gereğini yaptı.</span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>İbni Haldun &Uuml;niversitesi</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">&#39;nde amfi sıralarında otururken bir an d&uuml;ş&uuml;nd&uuml;m: Sadece kendi soyuna değil, t&uuml;m </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">d&uuml;nyadaki diğer insanlara, &ouml;zellikle de mazlum coğrafyalardaki insanlara karşı g&ouml;sterilen bu </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">hoşg&ouml;r&uuml;, bu</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> g&uuml;zel T&uuml;rk konukseverliği tam anlamıyla </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Yunus&ccedil;a</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">, </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Mevlanaca</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> ve </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Yesevice</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> bir tavırdı. Hakikaten tarifi imkansız ve muazzam bir duyguydu.</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>T&uuml;rk Tipi&rdquo; Kamu </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Diplomasisi ve Vicdani İnsan Yetiştirmek</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>...</strong></span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">YTB ile alakalı olarak </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Başkan Sayın Abdulhadi Turus&#39;un </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">s&ouml;zleri aslında kurumun faaliyetlerinin &ouml;zeti gibidir: &quot;</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>YTB</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">, kurumsal olarak &ouml;zellikle kamu diplomasisi ve k&uuml;lt&uuml;rel diplomaside d&uuml;nya genelinde </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>T&uuml;rk tipi mo</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>delini </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">oluşturmaya &ccedil;alışan, insanı tahkim eden bir kurumdur. Bu kapsamda en &ouml;nemli faaliyetlerinden biri olarak, d&uuml;nyanın d&ouml;rt bir tarafından uluslararası &ouml;ğrencileri T&uuml;rkiye&#39;ye getiriyor; onları akademik altyapıyla</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> donatırken bir yandan da kendi k&uuml;lt&uuml;rel </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">değerlerimizi onlara aktararak &uuml;lkelerine geri d&ouml;nd&uuml;klerinde buradaki tecr&uuml;beyi kendileriyle birlikte &uuml;lkelerine g&ouml;t&uuml;rmeleri i&ccedil;in &ccedil;alışıyoruz. Buradaki esas felsefe,</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong> Hz. Muhammed (s.a.s.) Efendimizin &#39;Komşusu a&ccedil;ken tok yatan bizden değildir&#39; </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">hadis-i şerifi</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">nden ilham alarak bu işleri yapmaktır. Biz insan yetiştirirken sadece kendi alanında iyiyi; yani sadece iyi bir m&uuml;hendisi, iyi bir medyacıyı, iyi bir ekonomisti yetiştirmiyoruz. Bir de vicdani, insani yetenekleri olan insa</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">n yetiştiriyoruz. Belki bizim kuru</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">mumuzun muadili kurumlardan en b&uuml;y&uuml;k farkı budur.&quot;</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify">&nbsp;</p>

<p style="text-align:justify">&nbsp;</p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Dijital &Ccedil;ağda Ahlaki Medya Neferleri</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>...</strong></span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">Aslında YTB&#39;nin</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> Medya Yaz Okulu&#39;nun hedefleri arasında, dijital &ccedil;ağın şuuruna, insani değerlere sahip birer medya neferi yetiştirmenin olduğunu da eğitim sırasında &ccedil;ok net anlamış olduk. Nitekim Başkan Sayın Abdulhadi Turus Bey de bu konuyla ilgili olarak şu ifadeleri ku</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">llandı: &quot;Ben şuna inanıyorum: Biz medyada ahlaki niteliklerle bir duruş sergileyerek insanları daha &ccedil;ok &ccedil;ekebilecek farklı şeyler yapabiliriz. D&uuml;nyadaki en b&uuml;y&uuml;k sıkıntı şu: Bir mutlak doğru var; o mutlak doğruya yakın değilseniz yanlışsınız. B&ouml;yle bir şey</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> yok. Bizim en iyi anlatmamız gereken şey de bu. Bunu medyada anlatacağız. Vereceğiniz mesaj, aslında medeniyetinizi de yansıtan bir unsur olacak. </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">Biz, T&uuml;rkiye</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> Burslusu &ouml;ğrencilerin d&uuml;nyanın daha iyi olabilmesi i&ccedil;in medyayı daha </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">iyi, daha</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> doğru ve ahlaki k</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">ullanmasından tarafız. Bununla ilgili m&uuml;cadele veriyoruz a&ccedil;ık&ccedil;ası</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">&rdquo;.</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify">&nbsp;</p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>S&ouml;m&uuml;rgecilere T&uuml;rk Tavrıyla Hesap Sormak</strong></span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">&Ouml;zellikle belirtmek isterim ki, bir araştırmacı gazeteci olarak </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Yurtdışı T&uuml;rkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı&#39;nın</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong> </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>ve T&uuml;rk İşbirliği ve Koord</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>inasyon Ajansı Başkanlığı</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">&#39;nın (TİKA) faaliyetleriyle yakından tanışmak beni hem sonsuz bir gurur ve mutluluğa sevk etti hem de aynı zamanda bir dert sahibi oldum. Evet, evet yanlış değil, doğru duydunuz; tam anlamıyla bir dert sahibi oldum. D&uuml;ş&uuml;n&uuml;n, d&uuml;nya</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">nın d&ouml;rt bir yanındaki soydaşlarına ve g&ouml;n&uuml;l coğrafyasındaki mazlumlara karşı bu kadar iradeli, ilkeli, kalpten ve asla s&ouml;m&uuml;rgeci bir zihniyete kapılmadan hizmet etmek m&uuml;mk&uuml;nm&uuml;ş. İşte asil, </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">k&ouml;kl&uuml;, kutlu</span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>T&uuml;rk devleti, T&uuml;rkiye Cumhuriyeti Devleti adına YTB v</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>e TİKA bunu yapabiliyor</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">.</span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">TİKA ihtiya&ccedil; gereği sahadaki kalkınma projeleriyle, ihya ettiği tarihi mirasla coğrafyaları ayağa kaldırırken; YTB ise o coğrafyaların insanını eğitip donatarak T&uuml;rk hoşg&ouml;r&uuml;s&uuml;yle k&uuml;resel bir kardeşlik ağı &ouml;rmektedir. Bu hizmetler</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">i d&uuml;nyaya duyurmak, bulunduğumuz ortamlarda anlatmak bizim derdimiz olmalı.</span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">Bu denli &ouml;nemli hizmetlerinden dolayı </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>TİKA&#39;ya, Başkan Sayın Abdullah Eren Bey&#39;e ve YTB&#39;ye </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong> </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Sayın Abdulhadi Turus Bey&#39;e teşekk&uuml;r ederiz. Kendileri T&uuml;rk Devletimiz T&uuml;rkiye Cumhuriyet</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>i Devleti Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan&#39;ın &quot;D&uuml;nya beşten b&uuml;y&uuml;kt&uuml;r&quot; ifadeleri doğrultusunda muazzam işler hayata ge&ccedil;iriyorlar</strong></span></span></span></p>

<p style="text-align:justify">&nbsp;</p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">Şimdi a&ccedil;ık&ccedil;a s&ouml;m&uuml;rgecilere; Avrupa&#39;ya, Amerika&#39;ya, Rusya&#39;ya, &Ccedil;in&#39;e</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">,Fransa&rsquo;ya</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> ve diğer egemen s&ouml;m&uuml;rgeci g&uuml;&ccedil;lere sormak lazım: Demek ki s&ouml;m&uuml;rmeden, ezmeden, &ouml;tekileştirmeden, insanca, adilce daha huzurlu bir d&uuml;nya kurmak </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">m&uuml;mk&uuml;nm&uuml;ş. Niye</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"> insanları y&uuml;zyıllardı</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">r kendi &ccedil;ıkarınız doğrultusunda s&ouml;m&uuml;r&uuml;yor ve s&ouml;m&uuml;rmenin d&uuml;nyayı nizama sokmanın tek yolu olduğunu </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">savunuyorsunuz?</span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong> T&uuml;rk</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong> devletinin YTB ve TİKA eliyle d&uuml;nyaya sunduğu bu şefkat ve adalet &ouml;rneği insanlığın aradığı o huzur ikliminin ta kendisidir.</strong></span></span></span></p>

<p style="text-align:justify">&nbsp;</p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Say</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>ın</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong> Cu</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>mhurbaşkanımız </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Sayın Recep Tayyip Erdoğan&#39;ın</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong> ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>mız </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Sayın İlham Aliyev&#39;in</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong> &quot;</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Can Azerbaycan, Can T&uuml;rkiye</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>&quot; siyaseti ve ortak vizyonu doğrultusunda; </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>Azerbaycan T&uuml;rk&#39;&uuml; </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>soydaşlarımıza karşı sergiledikleri o &uuml;st&uuml;n kardeşcanlılık, samimiyet</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong> ve derin sevgiden &ouml;t&uuml;r&uuml; </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>YTB&rsquo;ye</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong> ve </strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>TİKA&rsquo;ya</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong> y&uuml;rekten teşekk&uuml;r ederim.</strong></span></span></span></p>

<p style="text-align:justify">&nbsp;</p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><em><strong>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;AYNUR TALIBLI.</strong></em></span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><em><strong>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;TARİH VE MEDENİYET ARAŞTIRMACISI.</strong></em></span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Calibri'"><span style="color:#000000"><img src="" style="height:2px; max-width:100%; width:606px" /></span></span></span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">P.S: </span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000"><strong>T&uuml;rk komutan İshak &Ccedil;elik beye</strong></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:'Times New Roman'"><span style="color:#000000">, her zaman verdiği değerli bilgiler ve destek i&ccedil;in &ouml;zellikle teşekk&uuml;r ederim.</span></span></span></p>

<p><strong>Yenises.az&nbsp; xəbər&nbsp; verir&nbsp; ki</strong>, bu s&ouml;zləri&nbsp;a&ccedil;ıqlamasında millət&nbsp; vəkili&nbsp; Tahir Rzayev bildirib.</p>

<p>Onun s&ouml;zlərinə g&ouml;rə, Cənab İlham Əliyev xarici &ouml;lkələrə etdiyi b&uuml;t&uuml;n səfərlərdə və iştirak etdiyi beynəlxalq tədbirlərdə daim Azərbaycanın milli maraqlarına xidmət edən m&ouml;vqedən &ccedil;ıxış edir:</p>

<p>&quot;O, xalqımızın rifahı, d&ouml;vlətimizin gələcəyi və m&uuml;stəqilliyimizin m&ouml;hkəmləndirilməsi &uuml;&ccedil;&uuml;n əhəmiyyətli bəyanatlar verməklə yanaşı, &ouml;lkə iqtisadiyyatının inkişafını da daimi diqqət mərkəzində saxlayır.</p>

<p>S&ouml;zs&uuml;z ki, təşkilatın zirvə g&ouml;r&uuml;ş&uuml;ndə Azərbaycan Prezidenti iştirak&ccedil;ı &ouml;lkələrin və digər d&ouml;vlətlərin n&uuml;mayəndələri ilə ikitərəfli g&ouml;r&uuml;şlər ke&ccedil;irəcək, m&uuml;h&uuml;m sənədlərin imzalanması &uuml;&ccedil;&uuml;n imkanlar araşdırılacaq, əməkdaşlığın m&ouml;hkəmləndirilməsi və m&uuml;nasibətlərin yaxşılaşdırılması &uuml;&ccedil;&uuml;n təkliflər irəli s&uuml;r&uuml;ləcəkdir.</p>

<p>&Ouml;lkə rəhbərinin hər bir səfəri &ouml;z əhəmiyyətinə g&ouml;rə vacibdir. Qırğızıstana səfər də bu baxımdan &ccedil;ox m&uuml;h&uuml;m hesab olunur. Bu təşkilatın zirvə g&ouml;r&uuml;şlərində d&uuml;nyanı narahat edən və iqtisadi inkişafa hesablanan &ccedil;ox ciddi məsələlər g&uuml;ndəmə gətirilir. Nəinki təşkilatın &uuml;zvləri, eyni zamanda iştirak&ccedil;ı d&ouml;vlətlərin rəhbərləri də &ouml;z təkliflərini bildirirlər.</p>

<p>Cənab İlham Əliyev də b&uuml;t&uuml;n səfərləri zamanı dəyərli təklifləri, məsləhətləri və m&uuml;lahizələri ilə se&ccedil;ilir, d&uuml;nya &ouml;lkələrinin inkişafı naminə vacib məsələləri g&uuml;ndəmə gətirir. Bu səfər də, s&ouml;zs&uuml;z ki, əhəmiyyəti ilə se&ccedil;iləcək və Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə tanınmasına yeni bir t&ouml;hfə verəcəkdir&quot;</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Həyat etibarsızdı. Əslində isə həyatın etibarsız olmasının bir g&uuml;nahkarı da insandı &ndash; d&uuml;ş&uuml;nən, yaradan, quran, dağıdan insan. Əks halda, nə sadaladıqlarım baş verə bilər, nə də d&uuml;nyada insanın olmaması onun etibarsızlığına kimdəsə ş&uuml;bhə yaratmaz. Əgər biz varıqsa və d&uuml;ş&uuml;n&uuml;r&uuml;ksə, yaradırıqsa, hansısa bir istəyimizdən &ccedil;ıxış edərək hətta dağıdırıqsa, onda g&uuml;nah daha &ccedil;ox bizim &uuml;zərimizə d&uuml;ş&uuml;r. G&ouml;r&uuml;n&uuml;r elə buna g&ouml;rə ağıllı adamlar həmişə &ouml;z t&ouml;vsiyələrində diqqəti, qayğını, etibarı &ouml;nə &ccedil;əkiblər. İnsanın insana dost olmasını, bir-birinin əlindən tutmasını zərurət sayıblar. &Ccedil;ox təəss&uuml;f ki, bu zərurət b&uuml;t&uuml;nl&uuml;klə reallaşmayıb, yalnız ayrı-ayrı fərdlər bu etiketlərə əməl ediblər və edirlər. Onlar &uuml;&ccedil;&uuml;n diqqət, qayğı, dostluq, g&uuml;vən, hər şeydən &uuml;st&uuml;nd&uuml;r.</strong></p>

<p>Yazıma bu girişlə başlamağım səbəbsiz deyil. &Ccedil;&uuml;nki barəsində d&uuml;ş&uuml;ncələrimi b&ouml;l&uuml;şəcəyim şair-publisist, həm də &ccedil;ox qiymətli ziyalı &ndash; aydınımız olan Tofiq Abdin t&uuml;rk d&uuml;nyasında s&ouml;z sahibi olub, imzası sayqı ilə qarşılanıb. Və mən onun &ccedil;evrəsini, yaradıcılıq d&uuml;nyasını bildiyimdən həmişə d&uuml;ş&uuml;nm&uuml;şəm ki, bu qəbildən olan insanlar he&ccedil; vaxt unudulmamalıdılar. &Ccedil;&uuml;nki onlar zaman-zaman tanıdıblar, yaşadıblar, təbliğ ediblər. Amma nə yazıqlar ki&hellip;</p>

<p>İş elə gətirib ki, Tofiq Abdinlə &laquo;Ədalət&raquo; qəzetində, ədəbi m&uuml;hitdə sıx təmasımız olubdur. Bir-birimizə sayqı ilə, sevgi ilə yanaşıb, bir-birimizlə s&ouml;z&uuml;n hər &uuml;z&uuml;n&uuml; m&uuml;zakirə etmişik. Yəni, yazılan, kağıza k&ouml;&ccedil;&uuml;lən hər bir s&ouml;zə m&uuml;nasibət bildirmək, fikir s&ouml;yləmək Tofiq m&uuml;əllimin i&ccedil;indən gələn bir istək idi və &laquo;Ədalət&raquo; qəzeti işıq &uuml;z&uuml; g&ouml;rəndə səhərin g&ouml;z&uuml; a&ccedil;ılan kimi redaksiyaya birmənalı olaraq ilk zəng vuranlardan biri Tofiq Abdin olurdu. Dərhal da &laquo;Əfəndim, g&uuml;naydın. Yenə&hellip;&raquo; və başlayırdı qəzetin həmin sayında &ccedil;ap olunmuş hansısa bir yazıya m&uuml;nasibət bildirməyə, hansısa bir yazını m&uuml;zakirə etməyə. &Ouml;z&uuml; də təmənnasız, qərəzsiz, tam yazı adamı kimi, s&ouml;zlə yaşayan adam kimi və redaksiyaya hər gəlişində də &ouml;z&uuml; ilə həmin ovqatı gətirirdi. Əməkdaşların demək olar hamısı ilə g&ouml;r&uuml;ş&uuml;b hamını salamlayandan sonra qəzet barəsində, yaradıcı kollektiv barəsində fikir deməsi lab&uuml;d idi. Sanki o, qəzetin kənardan m&uuml;şahidə&ccedil;isi, onu izləyib barəsində s&ouml;z demək haqqını&nbsp; &nbsp;Tanrıdan almış bir bəndə idi. Ona g&ouml;rə də hamımız onu &ccedil;ox istəyirdik&hellip; Yenə və&hellip;Onun təbirincə&nbsp; yazsam - NOT...</p>

<p>Tofiq Abdin &ouml;z&uuml;n&uuml;n işıq &uuml;z&uuml; g&ouml;rən b&uuml;t&uuml;n kitablarını avtoqrafla mənə bağışlayırdı. İndi əlimdə tutduğum və 2009-cu ildə işıq &uuml;z&uuml; g&ouml;rm&uuml;ş &laquo;Poeziya&raquo; kitabına Tofiq Abdin yazıb. &laquo;G&ouml;zəl&nbsp; şair və insan Əb&uuml;lfət Mədətoğluna ən xoş arzularımla. Tofiqdən 14.04.2009&raquo;.</p>

<p>Tofiq Abdin şair və publisist kimi s&ouml;z&uuml;n təkcə &ccedil;əkisini yox, həm də onun tutumunu da hiss edirdi. Ona g&ouml;rə də onun publisistikasında, elə poeziyasında da ağır bir sanbal var idi. O nədən yazırdısa oxucunun diqqətini ora y&ouml;nəldə bilirdi və bir də maraqlı o idi ki, Tofiq Abdin yazılarına verdiyi adları sanki yazıdan əvvəl d&uuml;nyaya gətirirdi. Ona g&ouml;rə də yazının başlığı oxucunu &ccedil;əkirdi. Və başlayırdın oxumağa. Oxuyanda artıq ikinci bir məqamla qarşılaşırdın və g&ouml;r&uuml;rd&uuml;n ki, başlıqla bu ikinci məqam arasında ilk nəzərdə bir yaxınlıq g&ouml;rmədiyin halda sən demə elə bunlar bir-birinin i&ccedil;ərisində imiş. Məsələn, &laquo;Yaş yandırır g&ouml;z&uuml;m&uuml;z&uuml;&raquo; olduğu kimi:</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>G&ouml;y&uuml;n buludlunun yağışı yoxdu,</strong></p>

<p><strong>Dağın yamacının yoxuşu yoxdu,</strong></p>

<p><strong>Ananın oğula qarğışı yoxdu,</strong></p>

<p><strong>Səni kim qarğıdı &ndash;</strong></p>

<p><strong>Şair Əli, vaxtmı tapdın &ouml;lməyə?!</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Dəniz gəmilərsiz dəniz deyilsə,</strong></p>

<p><strong>İ&ccedil;imiz &ndash; &ccedil;&ouml;l&uuml;m&uuml;z təmiz deyilsə,</strong></p>

<p><strong>İncimə bizdən,</strong></p>

<p><strong>Şair Əli, vaxtmı tapdın &ouml;lməyə?!</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Ne&ccedil;ə yol G&ouml;y&ccedil;aydan ke&ccedil;ib gedirik,</strong></p>

<p><strong>Yol&uuml;st&uuml; biz yeyib-i&ccedil;ib gedirik,</strong></p>

<p><strong>Sən &ccedil;imdiyin &ccedil;ayda &ccedil;imib gedirik,</strong></p>

<p><strong>Vaxt olmur d&ouml;nməyə məzarın &uuml;stə,</strong></p>

<p><strong>Ağrıdır, acıdır d&ouml;n&uuml;kl&uuml;k bizi,</strong></p>

<p><strong>Şair Əli, vaxtmı tapdın &ouml;lməyə?!</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Bu yerin daşının yaşı bilinməz,</strong></p>

<p><strong>Ağlayan g&ouml;zlərin yaşı bilinməz,</strong></p>

<p><strong>Ustadlıq bilinməz, naşı bilinməz,</strong></p>

<p><strong>Şair Əli, vaxtmı tapdın &ouml;lməyə?!</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Şeir adlı təsəllimiz sən idin,</strong></p>

<p><strong>Şair adlı təsəllimiz idin,</strong></p>

<p><strong>&laquo;&Ouml;l&uuml;mm&uuml; qədrimi biləsən&raquo; dedin,</strong></p>

<p><strong>Əsr, o əsr deyil,</strong></p>

<p><strong>Şair Əli, vaxtmı tapdın &ouml;lməyə?!</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Yəqin ki, bu şeiri oxuyanda siz də mənim dediyimlə m&uuml;əyyən mənada razılaşdınız. &Ccedil;&uuml;nki g&ouml;z&uuml;m&uuml;z&uuml;&nbsp;yaşın&nbsp;niyə yandırdığı şeiri oxuyanda artıq bizə bəlli oldu. Bildik ki, Əli Kərim &uuml;nvanlı bir şairi itirmək nə deməkdir. Anladıq ki, Əli Kərim bir şair olaraq &ouml;lməyə tapdığı vaxtla əslində &ouml;l&uuml;ms&uuml;zl&uuml;yə&nbsp; k&ouml;&ccedil;ərək, yaşayış&nbsp; yerini dəyişib s&ouml;z &ouml;mr&uuml; qazanıb. Ona g&ouml;rə də &ouml;l&uuml;m&uuml;n qədrini bilmək lazımdır. &Ccedil;&uuml;nki &ouml;l&uuml;m Əli Kərimin qapısını vaxtsız d&ouml;ysə də, o Əli Kərimi bizdən yaxşı qiymətləndirdi və biz də onu itirəndən sonra artıq g&ouml;z&uuml;m&uuml;z&uuml;&nbsp; &nbsp;yaşın&nbsp;niyə yandırdığını d&uuml;ş&uuml;nməyə&nbsp; başladıq&hellip;</p>

<p>Və yaxud Tofiq Abdin d&uuml;nya ş&ouml;hrətli ifa&ccedil;ı Vaqif Mustafazadədən yazanda hamıya bəlli olan bir ger&ccedil;əyi misralara k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;r. O ger&ccedil;ək də Vaqif Mustafazadənin doğulduğu məmləkətdə &ouml;z ger&ccedil;ək dəyərini ala bilməməsidi. Onun ifası, onun barmaqlarının &laquo;qızıldan&raquo; olması Azərbaycanda he&ccedil; kimin diqqətini &ccedil;əkmir. Onun &uuml;rəyinin piano ilə birlikdə d&ouml;y&uuml;nd&uuml;y&uuml;n&uuml;, nəfəs aldığını Azərbaycanda duymurlar, amma d&uuml;nya onu duyur, d&uuml;nya onu g&ouml;r&uuml;r. &Ccedil;&uuml;nki o, qeyri-adi ifa&ccedil;ıdı. Caz musiqisinin yeni nəfəsidi. O nəfəs Bakıdan yayılır d&uuml;nyaya. Bax, bunu şeirləşdirən isə Tofiq Abdindi. Ona g&ouml;rə də yazır:</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Yurdundan &ccedil;ox</strong></p>

<p><strong>orda-burda</strong></p>

<p><strong>&ouml;z &ouml;mr&uuml;n&uuml; yaşadı,</strong></p>

<p><strong>Nota d&ouml;nd&uuml;,</strong></p>

<p><strong>suya hopdu,</strong></p>

<p><strong>hava oldu,</strong></p>

<p><strong>&ouml;mr&uuml;m&uuml;z&uuml;n yaşıdı.</strong></p>

<p><strong>Cansız nota can verməkdək</strong></p>

<p><strong>barmaqları incəydi.</strong></p>

<p><strong>Kim deyər ki,</strong></p>

<p><strong>bu barmaqlar</strong></p>

<p><strong>harda, nə vaxt dincəldi?!</strong></p>

<p><strong>Qara mərmər pianodur</strong></p>

<p><strong>məzarının başında</strong></p>

<p><strong>&Ccedil;alanı yox, &ccedil;alanı</strong></p>

<p><strong>Kim deyir ki,</strong></p>

<p><strong>bu d&uuml;nyada o olmayıb, yalandı!</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Və şeirində də hər kəsə i&ccedil;indən gələn bir &ccedil;ılğınlıqla sanki diktə edir, s&uuml;but edir, g&ouml;stərir ki, o bu d&uuml;nyada var, olub və olacaqdır. Onun barmaqları d&uuml;nyanı gəzəcək və hər kəs də o barmaqların qarşısında baş əyəcək və onu alqışlayacaqdı, &ouml;z&uuml; də ayaq &uuml;stə. Zaman da g&ouml;stərdi ki, Tofiq Abdinin şeir dili ilə dediyi həqiqət birmənalıdır.</p>

<p>Tofiq Abdinin&nbsp; &nbsp;Ppoeziya &quot; kitabında şeirimizin b&uuml;t&uuml;n &ccedil;alarlarını &ouml;z&uuml;ndə yaşadan, &ouml;z&uuml;ndə daşıyan n&uuml;munələr var. Onların hər biri ilə baş-başa qalmaq , həmin o ovqatın i&ccedil;ərisində olmaq deməkdir. &Ccedil;&uuml;nki istər poemalarda, istər ayrı-ayrı şeirlərin &ouml;z&uuml;ndə Tofiq Abdin təkcə yazmır, danışmır, həm də &ouml;z qəhrəmanları ilə &uuml;z-&uuml;zə oturub s&ouml;hbət edir, istər Rəsul Rza ilə, istər Əliağa K&uuml;r&ccedil;aylı ilə, istər Aydın Məmmədovla, istər Osman Sərvərli ilə&hellip; Yəni onun həms&ouml;hbətləri təkcə tanıdığımız adamlar yox, həm də sevdiyimiz, xatırladığımız insanlardı. &Uuml;stəlik də onun &ouml;z qanından, canından olanlara yazdığı şeirlərində də o həms&ouml;hbətlik &ouml;z missiyasını, &ouml;z əlaqələndirmə bacarığını arxa plana ke&ccedil;irmir. Orda da oxucu Tofiq Abdinin yanında olur. Baxmayaraq ki, bəzən Tofiq Abdin &ouml;z&uuml;-&ouml;z&uuml;n&uuml; ittiham edir, &ouml;z&uuml;-&ouml;z&uuml;n&uuml; qınayır, necə deyərlər, b&uuml;t&uuml;n hallarda o Tofiq Abdin olaraq qalır və yazır:</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Mən qa&ccedil;dım, yoxsa ki, məni qovdular,</strong></p>

<p><strong>yaman ayrı d&uuml;şd&uuml;m eldən-obadan.</strong></p>

<p><strong>Gəldim bu şəhərə,</strong></p>

<p><strong>burdakı yadlar</strong></p>

<p><strong>g&ouml;t&uuml;rmək istədi məni aradan.</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Ayrıldım g&ouml;rd&uuml;m ki, orda bir kənd var,</strong></p>

<p><strong>orda mənsiz &ouml;l&uuml;r doğmalar.</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Orda bir ev var ki, aralıyam mən,</strong></p>

<p><strong>İndi d&uuml;ş&uuml;n&uuml;rəm mən niyə gəldim?!</strong></p>

<p><strong>Orda xəstələndi ixtiyar nənəm,</strong></p>

<p><strong>nə dadına&nbsp; &ccedil;atdım, nə yetə bildim.</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>O nədir, hasartək aralı durar,</strong></p>

<p><strong>Orda mənsiz &ouml;l&uuml;r mənə doğmalar.</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Bu şeirdəki ovqat qa&ccedil;qınlığın, yurdsuzluğun, vətəndə vətənsizliyin poetik ifadəsidir, məzmunudur. Amma həm də Tofiq Abdinin &ouml;z&uuml;n&uuml;n &ouml;z&uuml;nə ittihamıdı. İ&ccedil;ində cavabı hazır olan ittihamıdı&hellip; Oxuyanda bilirsən ki, digər&nbsp;qa&ccedil;qınlar kimi Tofiq Abdin&nbsp; də Zəngilandan qa&ccedil;mayıb, qovulub, &ouml;z&uuml; də silah g&uuml;c&uuml;nə. Və o da b&uuml;t&uuml;n qa&ccedil;qınların yaşadığı ağrı-acını yurd itirən insan kimi canından ke&ccedil;irib. Baxmayaraq ki, əsl həqiqətdə Tofiq Abdin Bakıda yaşayıb, amma eli, obası, tanıdığı, bildiyi adamlar qa&ccedil;qın d&uuml;şəndə, onların&nbsp; qa&ccedil;qın taleyi onun taleyi ilə birləşib, qovuşub. Doğma sevinc kimi, doğma kədər də bir-birinə sarılıbdı. Bu isə qədərdi, alın yazısıdı. Onu şeirə &ccedil;evirmək də Tofiq Abdin qələminin g&uuml;c&uuml;d&uuml;.</p>

<p><strong>Bəli, he&ccedil; vaxt unutmadığım və hər dəfə də &laquo;Əfəndim&raquo; s&ouml;z&uuml;n&uuml; harda eşitməyimdən asılı olmayaraq dərhal xatırladığım Tofiq Abdinin &laquo;Poeziya&raquo; kitabı məni yenə onunla g&ouml;r&uuml;şd&uuml;rd&uuml;, yenə xatirələrə &ccedil;əkib apardı.&nbsp;Ruhun şad olsun Tofiq Abi!..</strong></p>

<p><a data-fancybox="gallery" data-src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2025/01/07/52jpg-1736243503.jpg"><img src="https://adalet.az/uploads/img/posts/2025/01/07/52jpg-1736243503.jpg" /></a></p>

<p>Elə bil d&uuml;nən idi... Elə bil he&ccedil; nə baş verməmişdi... Elə bil nə o var idi, nə də mən... Elə bil ki, o da, mən də eyni anda, eyni məkanda d&uuml;nyaya gəldik... Gəldik ki, bir-birimizi g&ouml;rək, tanıyaq, bir-birimizə g&uuml;vənək və...&nbsp; Birimiz o birimizi sevək!..</p>

<p>B&uuml;t&uuml;n bunlar mənim təxminim idi, mənim d&uuml;ş&uuml;ncəm idi. Mənim i&ccedil;imdən gəlib ke&ccedil;ənlər və mənim yaşadıqlarım idi... Yəni ikimizdən biri olan mən bu c&uuml;r d&uuml;ş&uuml;nm&uuml;şəm, bu c&uuml;r qəbul etmişəm, bu c&uuml;r də d&uuml;ş&uuml;n&uuml;rəm və bu c&uuml;r də d&uuml;ş&uuml;ncələrim i&ccedil;ərisində qəbul etidiyimlə yol gedirəm. Bu yolun adını kimsə bilmir... Allahdan və səndən başqa! Allah da, sən də bu adı kimsəyə deməyəcəksiz. &Ccedil;&uuml;nki onu deməyin də, bəyan etməyin də he&ccedil; bir &ouml;nəmi yoxdur. Ən azından ona g&ouml;rə ki, bu yolu mən gedirəm, səninlə birgə. Deməli, onun adı da sənə və mənə məlumdur. Başqa kimsə &uuml;&ccedil;&uuml;n bunun nə mənası var, nə də &ouml;nəmi. Baxmayaraq ki, biz də bu adamların i&ccedil;ərisində, bu yerin &uuml;st&uuml;ndə, bu g&ouml;y&uuml;n altındayıq. Deyəsən bir az təmtəraqlı &ccedil;ıxdı. Bədii bir səhnəyə bənzədi. Amma yox, ger&ccedil;əklik onsuz da &ouml;z&uuml;-&ouml;zl&uuml;y&uuml;ndə oynanılan tamaşadı. Senarisini Allah yazır, rolları bəndə ifa edir. Bax, elə yazının ilk c&uuml;mləsində dediyim həmin o andan yazını indi diktə etldiyim ana qədər biz Allahın iradəsini, yəni senarisini ger&ccedil;əkləşdiririk. Baxmayaraq ki, inancımız da, inamımız da, bəzən bir-biri ilə baş-başa gəlir, toqquşur. Amma b&uuml;t&uuml;n hallarda şəxsən mənim i&ccedil;imdən gəlib ke&ccedil;ən səs bunu deyir. Yəni s&ouml;yləyir ki, sevmək &uuml;&ccedil;&uuml;n yaşamaq lazımdır. Yaşamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n sevmək yox. Doğrudur, bunu başqa bir formada aqillər deyib. Onlar s&ouml;yləyiblər ki, &laquo;yemək &uuml;&ccedil;&uuml;n yaşamaq yox, yaşamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n yemək&raquo; lazımdır. Deməli, mənim inancım da budur ki, m&uuml;tləq mənada sevmək &uuml;&ccedil;&uuml;n yaşamalıyam. Bu sevginin &ccedil;alarlarını, naxışlarını, hətta sa&ccedil; d&uuml;z&uuml;m&uuml;ndən tutmuş aldığı nəfəsə qədər hər bir halını ifadə etmək, &ouml;z&uuml;n&uuml;nk&uuml;ləşdirmək &uuml;&ccedil;&uuml;n yaşamalıyam. Bax, onda Məcnun mənim qarşıma &ccedil;ıxa bilməyəcək, Leyli də sənin. &Ccedil;&uuml;nki Şeyx F&uuml;zuli demişkən &ldquo;Məcnunun yalnız adı&rdquo; olacaq.</p>

<p>Hər bir addım, hər bir qərar başlanğıca s&ouml;ykənir. Bu mənada mən sevginin hardan, nədən başlandığını, nəyin &uuml;zərində pərvəriş tapdığını &ouml;yrənmək, onun b&uuml;t&uuml;n varlığına nəzər salmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n demək olar ki, hər g&uuml;n, hər an baş sındırıram. Amma &ouml;yrəndiklərim, hətta varlığıma hopanlar belə məni qane etmir. G&ouml;r&uuml;rəm ki, aclıq &ccedil;əkirəm. Daha &ccedil;ox ehtiyac duyuram o sevginin &ccedil;alarlarına... mahiyyətinə... mənasına... və hətta mənə verdiklərinə, bağışladıqlarına...</p>

<p>Bax, beləcə sevgidən doymadıqca daha &ccedil;ox sevmək, daha &ccedil;ox bu yolda hər zərbəyə, hər sərtliyə, hər laqeydliyə, hər təpkiyə d&ouml;zmək haqqının ətəyindən, əlindən bərk-bərk tuturam...</p>

<p>Sizə bəlkə də qəribə gələcək... Bəlkə də kimsə dodaq b&uuml;zəcək... Bəlkə də kimsə başını bulayıb &laquo;boş şeydir, şairlik eləyir!&raquo; deyəcək. Olsun, hər kəs &ouml;z məntiqində, &ouml;z baxışında haqlıdır. Mən kimisə mənim kimi d&uuml;ş&uuml;nməyə, mənim kimi sevməyə məcbur edə bilmərəm. Ona g&ouml;rə ki, Allah o haqqı mənə verməyib. İkincisi, mənə o g&uuml;c də bağışlanılmayıb. Deməli, qərar verən də, onu icra edən də &ouml;z&uuml;məm. Elə demək istədiyim də budur. Qoy, he&ccedil; kim məndən inciməsin. Mən &ouml;z yolumun yol&ccedil;usu, &ouml;z sevgimin fədaisi və nəhayət &ouml;z duyğularımın şairiyəm. Və...</p>

<p>Ona g&ouml;rə də sığındığım k&uuml;ncdə dayanıb &ouml;z-&ouml;z&uuml;mə pı&ccedil;ıldayıram:</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Dilimi sıxıb tuturam,</strong></p>

<p><strong>S&ouml;z&uuml; &ndash; demədən uduram...</strong></p>

<p><strong>Mən, hamını unuduram -</strong></p>

<p><strong>Allahdan və səndən başqa!..</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>G&ouml;z&uuml;m&uuml; yola sancıram,</strong></p>

<p><strong>Dərd tapdağında qan&ccedil;ıram.</strong></p>

<p><strong>Səssiz &ndash; hamıdan qa&ccedil;ıram &ndash;</strong></p>

<p><strong>Allahdan və səndən başqa!..</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Sinəmi yara edirəm</strong></p>

<p><strong>G&uuml;n&uuml;m&uuml; qara edirəm...</strong></p>

<p><strong>Bilən yox, hara gedirəm? &ndash;</strong></p>

<p><strong>Allahdan və səndən başqa!...</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Qəlbimdə &ccedil;ıraq &ndash; şam &ndash; adın</strong></p>

<p><strong>Başına d&ouml;nən şamandım...</strong></p>

<p><strong>He&ccedil; kim &uuml;&ccedil;&uuml;n yaşamadım -<br /> Allahdan və səndən başqa!...</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p>***</p>

<p>Bəli, bəzən insan təklənmək, hamıdan qa&ccedil;maq, hətta he&ccedil; nəyi d&uuml;ş&uuml;nməmək istəyində bulunur və belə anda ən xoş s&ouml;z də, ən şad xəbər də adamın t&uuml;k&uuml;n&uuml; tərpətmir.&nbsp; Ona g&ouml;rəki, həmin o dediyim ovqatın i&ccedil;ərisində adam &ouml;z&uuml; və bir də &ouml;z&uuml;n&uuml;n yarısı ilə &uuml;z-&uuml;zə dayanır. Səni bircə Allah g&ouml;r&uuml;r, Allah dinləyir və sən də yalnız onu g&ouml;r&uuml;b, onunla danışırsan. İndi &ouml;z&uuml;n təsəvv&uuml;r et. Bir ağac dibində Sən və O. Artıq kimsə yox, hətta ağacın budağına sər&ccedil;ə də qonmayıb. &Ccedil;evrəndə kəpənək də u&ccedil;mur. Olsa-olsa hərdən yarpaq xışıldayır. O da sənin pı&ccedil;ıltılarına nəqarət olur... Bu mənzərə ən k&uuml;bar məclislərdən, ən zəngin mənzillərdən, imarətlərdən, ən gur insan &ccedil;evrəsindən g&ouml;zəl deyilmi?&nbsp;</p>

<p>&Ouml;m&uuml;rdən &ouml;t&uuml;b gedən hər bir an &ouml;z&uuml; ilə &ccedil;ox şeylər alıb aparır. Biz onu həmin an, həmin g&uuml;n hiss etmirik və hətta bizə elə gəlir ki, he&ccedil; nə baş vermir. Lakin dərindən d&uuml;ş&uuml;nəndə &ouml;tən anın &ouml;mr&uuml;nə &ouml;m&uuml;r y&uuml;klədiyini və yaxud da &ouml;mr&uuml;ndən &ouml;m&uuml;r kəsdiyni fəhm edəndə onda... susursan. Susmaya da bilməzsən, &ccedil;&uuml;nki artıq o h&ouml;km icra olunur. Və sən onu geri oxutmaq g&uuml;c&uuml;ndə deyilsən. Deməli, bu n&ouml;qtədə g&uuml;c yalnız sumağa, bir də kipriklərini suvarmağa &ccedil;atır... Nəysə...</p>

<p>Bir az pafoslu səslənsə də, mən daha &ccedil;ox duyğulara, hislərə &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verdiyimdən, &ouml;z&uuml;m də fərqinə varmadan həyatdan nəm &ccedil;əkirəm. Su &ccedil;əkən kağız kimiyəm..&nbsp;. Ona g&ouml;rə də yazılarımın damarındakı qəm nəmdən qaynaqlanır. Axı d&uuml;nyanın harasına getsəm, hansı səmtinə &uuml;z tutsam orada qəmin də, nəmin də qonşu olduğunu bəzən isə lap g&ouml;z-g&ouml;zə dayandığını dəqiq bilirəm. Bu dəqiqliyi yaşamışam da, yaşayıram da. Ona g&ouml;rə yazmışam ki:</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Yaşayıram, yaşamaqsa əgər bu</strong></p>

<p><strong>Mən anlara b&ouml;lə-b&ouml;lə &ouml;mr&uuml;m&uuml;...</strong></p>

<p><strong>Həsrətinlə savaşdayam, g&uuml;nlərə &ndash;</strong></p>

<p><strong>Paylayıram, &ouml;lə-&ouml;lə &ouml;mr&uuml;m&uuml;...</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Bilirəm ki, &ccedil;ox batmışam g&uuml;naha,</strong></p>

<p><strong>B&uuml;r&uuml;n&uuml;bd&uuml; talehimdə g&uuml;n aha!..</strong></p>

<p><strong>Sənin &uuml;&ccedil;&uuml;n, əl a&ccedil;araq Allaha &ndash;</strong></p>

<p><strong>Nəzir dedim, g&uuml;lə-g&uuml;lə &ouml;mr&uuml;m&uuml;!..</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Bəlli anda, sən ən b&ouml;y&uuml;k sirrimsən,</strong></p>

<p><strong>Qibləgahım, g&uuml;vənc yerim, pirimsən!</strong></p>

<p><strong>O da birdi, sən də mənim Birimsən &ndash;</strong></p>

<p><strong>Qurban etdim, bilə-bilə &ouml;mr&uuml;m&uuml;.</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Zaman atı y&uuml;k g&ouml;t&uuml;rm&uuml;r tərkinə</strong></p>

<p><strong>&Ccedil;əkilsəm də sınaqların bərkinə!</strong></p>

<p><strong>Sərf etmədim, bu d&uuml;nyanın dərkinə &ndash;</strong></p>

<p><strong>Bir Qadına &ndash; verdim g&uuml;lə, &ouml;mr&uuml;m&uuml;.</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>B&uuml;t&uuml;n duyğular bir not &uuml;st&uuml;ndədi, b&uuml;t&uuml;n simlər eyni havaya k&ouml;klənib. Deməli, b&uuml;t&uuml;n yazı boyu yaşadığım an Allaha və sənə aiddi. Və mən də Allaha və sənə aid olanın qarşısında &uuml;midlə dayanıb g&ouml;zləyirəm. Bu da mənim haqqımdı...</strong></p>

<p>&Uuml;flə yer &uuml;z&uuml;nə, &uuml;flə, beləcə...</p>

<p>Bəlkə, g&ouml;y &uuml;z&uuml;ndən yerə nur yağar,</p>

<p>Bəlkə, insaf adlı mələklər doğar.</p>

<p>Yer &uuml;z&uuml; s&uuml;dəmər k&ouml;rpədir hələ,</p>

<p>Sənin sevgin ilə gələr əmələ.</p>

<p>&Ouml;p, oxşa, &quot;balamsan&quot;, denən, &quot;ağlama&quot;,</p>

<p>Tanrım, qucağını bağlı saxlama.</p>

<p>G&ouml;ydən od t&ouml;k&uuml;l&uuml;r boş ovuclara,</p>

<p>&Ccedil;alış ki, sağalsın bu k&ouml;rpə yara.</p>

<p>&quot;Daha b&ouml;y&uuml;m&uuml;şəm&quot; desə inanma,</p>

<p>Ərk&ouml;y&uuml;nl&uuml;y&uuml;nə məchul dayanma.</p>

<p>Hələ s&ouml;zə baxır, tut bir qolundan,</p>

<p>Nə qədər k&ouml;rpədir qaytar yolundan.</p>

<p>Yenidən &ouml;y&uuml;d ver, ağıl ver, dərs ver,</p>

<p>Tanrım, gəl bu dəfə səsimə səs ver.</p>

<p>Yenə k&uuml;ləkləyir t&uuml;rbət havası,</p>

<p>Keşkə bitə bilsə yer-g&ouml;y davası...</p>

<p>(Oyuncaq olmasaq məzhəbə, dinə,</p>

<p>Bitər, iş də qalmaz bu dəfə Sənə...)</p>

<p>Nola, bu minvalla gedənlər d&ouml;nə,</p>

<p>İtənlər tapıla,</p>

<p>Bir də itməyə,</p>

<p>bir də getməyə...</p>

<p>&Uuml;&ccedil; g&uuml;nd&uuml;r Şabranda yaman k&uuml;lək var,</p>

<p>Nənələr deyir ki, t&uuml;rbət asıblar...</p>

<p>Bunun nəyi yaxşı, harası yaxşı?</p>

<p>Torpağı asıblar k&uuml;ləyə qarşı.</p>

<p>Toz-torpaq qarışıb k&uuml;ləyə bu g&uuml;n,</p>

<p>Cırır yaxasını yer ilə g&ouml;y&uuml;n..</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>dənizimiz var deməklə</p>

<p>dəniz ki bizim deyildir.</p>

<p>qələmimiz yazırsa da,</p>

<p>bir s&ouml;z ki bizim deyildir...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>istərsən tut qulağını,</p>

<p>pı&ccedil;ıltım da lap ucadan;</p>

<p>şərə aparıb &ccedil;ıxaran</p>

<p>bir iz ki bizim deyildir...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>dənlik bizim, dən bizimmi--</p>

<p>a yalana inanan&ccedil;ı,</p>

<p>a xırman&ccedil;ı, dəyirman&ccedil;ı,</p>

<p>bir toz ki bizim deyildir...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>dilimizin qabarına</p>

<p>əlimizinki &ccedil;atmır ha...</p>

<p>o g&ouml;zə işıq salmayan</p>

<p>bu g&ouml;z ki bizim deyildir...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>&ccedil;ətin olur yol y&uuml;r&uuml;mək,</p>

<p>dayanmaq ondan da betər...</p>

<p>əgər bilsən, baş bizimdir,</p>

<p>qapaz ki bizim deyildir...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>hər ağlına &ccedil;&ouml;rək yeyən</p>

<p>ağlını bir işlədə də;</p>

<p>olanımız, olmazımız</p>

<p>bilməzmi bizim deyildir...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>haqq gəzib haqqa varmayan</p>

<p>ayağa daş bağlanmalı...</p>

<p>utanmayan, qızarmayan</p>

<p>bu &uuml;z ki bizim deyildir...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>darı bitirən zəmimiz</p>

<p>g&ouml;z işlədikcə uzansın...</p>

<p>zəmi bizim, darı bizim,</p>

<p>donuz ki bizim deyildir...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>g&ouml;rən, kimsə fərqindəmi</p>

<p>gedən canlar bəs kimindi;</p>

<p>ağacdakı bir yarpaq da</p>

<p>ya y&uuml;z ki bizim deyildir?!.</p>

<p>avqust 2026</p>

<p>Q&uuml;rbətdir əllərin g&ouml;r&uuml;nməyən yer,</p>

<p>Q&uuml;rbətin bir &uuml;z&uuml; elə qəfəsdi.</p>

<p>Qaldır əllərini mənə tərəf tut-</p>

<p>Mənə əllərinin k&ouml;lgəsi bəsdi.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Hər g&uuml;n sən tərəfə burulur bu yol,</p>

<p>Bu yol əllərinə yetişər ha&ccedil;an?</p>

<p>Daha bundan belə şeirlərimi</p>

<p>Sənin əllərinə pı&ccedil;ıldayacam.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Sənin işığını tutub gəlirəm,</p>

<p>Nə səbrə həvəs var, nə də durmağa</p>

<p>Bir k&ouml;rpə g&ouml;yər&ccedil;in balasıyam mən</p>

<p>Gəlirəm ovcunda yuva qurmağa..</p>

<p>Necə g&ouml;zləyirdim, bilsən, Ay&uuml;zl&uuml;m,</p>

<p>Səhralar yağmuru belə g&ouml;zləmir.</p>

<p>Gecələr kor edib salsa da &uuml;zg&uuml;n,</p>

<p>Qaranlıqlar nuru belə g&ouml;zləmir.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Sevən sevər yarın bivəfasını,</p>

<p>&Ccedil;əkmək imandanmış yar cəfasını,</p>

<p>Xəstə şəfasını, sağ səfasını,</p>

<p>Candan bezən goru belə g&ouml;zləmir.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Həmişə təzəymiş dərdin boyatı,</p>

<p>Asıram, kəsirəm, dərdin boy atır,</p>

<p>Barışıb bir ovuc k&uuml;l&uuml;ndə yatır,</p>

<p>S&ouml;nm&uuml;ş ocaq qoru belə g&ouml;zləmir.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>G&uuml;nd&uuml;z&uuml; &ouml;t&uuml;rd&uuml;m, gecə g&ouml;zlədim,</p>

<p>Dirəndi g&ouml;zlərim he&ccedil;ə, g&ouml;zlədim,</p>

<p>Səni diri-diri necə g&ouml;zlədim,</p>

<p>He&ccedil; &ouml;l&uuml;lər Suru belə g&ouml;zləmir.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Sevda yollarında Məmməd sərsəri,</p>

<p>S&uuml;z&uuml;l&uuml;r g&ouml;z&uuml;ndən ruhunun təri,</p>

<p>Ana balasını, əsgər zəfəri,</p>

<p>D&ouml;y&uuml;ş&ccedil;&uuml; uğuru belə g&ouml;zləmir.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Necə g&ouml;zləyirdim, bilsən, Ay&uuml;zl&uuml;m,</p>

<p>Səhralar yağmuru belə g&ouml;zləmir.</p>

<p>Tanrıya diz &ccedil;&ouml;kən gecələr &uuml;zg&uuml;n,</p>

<p>Qaranlıqlar nuru belə g&ouml;zləmir</p>

<p>Əgər gəlmək istəsən</p>

<p>k&uuml;ləyə qoşulub gəl.</p>

<p>Yazına d&ouml;n &ouml;mr&uuml;m&uuml;n</p>

<p>&Ccedil;i&ccedil;əyə qoşulub gəl.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Səni axtaran g&ouml;zə,</p>

<p>Doymadığım o səsə,</p>

<p>Həsrət qaldığım s&ouml;zə,</p>

<p>Kəlməyə qoşulub gəl.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Əgər gəlmək istəsən,</p>

<p>Bəhanə axtarma sən.</p>

<p>Qəlbindəki arzuya,</p>

<p>İstəyə qoşulub gəl.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Qisas al ayrılıqdan,</p>

<p>&Uuml;z &ccedil;evir tənhalıqdan,</p>

<p>Sevgi ilə &ccedil;ırpınan</p>

<p>&Uuml;rəyə qoşulub gəl</p>

<p>Ən sevdiyim qələmimi tapıb ən g&ouml;zəl dəftər&ccedil;əmdə bir dairə &ccedil;əkdim, adını Sentyabr qoydum.</p>

<p>Və bu qara toppuş qələmlə bu sarı zərli dəftər&ccedil;əyə &ccedil;əkdiyim dairənin i&ccedil;inə qırmızı hərflərlə &ccedil;oxlu qeydlər edəcəyimə dair &ouml;z&uuml;mə s&ouml;z verdim. &Ccedil;arəsizcə &quot;necə?&quot; soruşan yorğun ruhuma soyuqqanlı beynimin diktəsiyə d&uuml;nyag&ouml;rm&uuml;ş bir həkim ədasıyla resept yazdım. Bu resepti b&uuml;t&uuml;n xroniki iltihabları sağaldacağına i&ccedil;dən inanaraq yazdım: Bol-bol g&uuml;nəş işığı, bol-bol səhər gəzintisi, &uuml;f&uuml;q seyri və bol-bol empati qurmaq. &Ouml;z&uuml; də hamıya, b&uuml;t&uuml;n insanlara.</p>

<p>Hər kəs səni anlamaya bilər, dedim &ouml;z-&ouml;z&uuml;mə, amma unutma, hamının anlaşılmaq h&uuml;ququ var bu d&uuml;nyada. Hətta anlamayanların anlaşılmaq ehtiyacı daha &ccedil;ox, &ccedil;&uuml;nki onlar təkcə səni yox, he&ccedil; &ouml;zlərini də anlamırlar və məntiqlə sən onları &ouml;zlərinin yerinə də anlamalısan.</p>

<p>İndiyə qədər &ouml;z&uuml;mə yazdığım b&uuml;t&uuml;n reseptləri cırıb tulladım, beynimdəki b&uuml;t&uuml;n ağrıkəsiciləri, uyuşdurucuları atdım, uduzduğum b&uuml;t&uuml;n oyunları unutdum, qələbə ehtirasından vaz ke&ccedil;ib qumar masasından qalxdım, b&uuml;t&uuml;n planlarımdan beynimi təmizləyib orda iri pəncərəli geniş bir otaq ayırdım &ouml;z&uuml;mə və adını Sentyabr qoydum. Sonra daha g&ouml;zəl Oktyabr gələcək, daha sonra daha g&ouml;zəl Noyabr. Həyat hələ də payız sevgimi əlimdən ala bilməyib axı. Mənim d&uuml;ş&uuml;ncəmə g&ouml;rə ən g&ouml;zəl yağışlar payızda yağır, ən g&ouml;zəl &ccedil;aylar payızda i&ccedil;ilir, ən g&ouml;zəl ruhlar payızda dillənir. Amma yaddaşımda istədiyim kimi yaşadığım bir payız belə yox, hamısını həyatın qa&ccedil;aqa&ccedil;ındakı fon musiqisi kimi xatırlayıram. Bu dəfə belə olmayacaq, &ouml;z sevgilimlə - aşiq olduğum m&ouml;vs&uuml;mlə qol-boyun yaşayacağam, qoy qalan hər şey fon musiqisi olsun.</p>

<p>Sevimli fincanımı g&ouml;t&uuml;r&uuml;b &ouml;z&uuml;mə bir qəhvə s&uuml;zd&uuml;m. Evimin ən sevdiyim k&uuml;nc&uuml;ndə oturub, bilgisayarımın iş stolunu təmizlədim, yeni bir qovluq a&ccedil;dım və adını Sentyabr qoydum. Ən g&ouml;zəl yazılarımı yazacam ora, bəlkə ən zəif yazılarımı, bəlkə he&ccedil; kəsə demək istəmədiyim s&ouml;zləri, bəlkə hamıya hayqırmaq istədiklərimi. Bəlkə he&ccedil; nə yazmayacam, yaşamaqdan yazmağa vaxt tapmayacam, ehtiyac duymayacam, bəlkə bomboş qalacaq o qovluq, amma əsas o ki, adı Sentyabr olacaq.</p>

<p>Gedib məhəllə kitab&ccedil;ısından bir təqvim aldım, Sentyabr səhifəsini a&ccedil;dım, b&uuml;t qarşısında dayanıbmış kimi &ouml;n&uuml;ndə dayanıb həyatla atəşkəs elan etdim. Sentyabrın xətrinə. B&uuml;t&uuml;n savaşlar haqların tapdanması ucundan başlar, amma b&uuml;t&uuml;n savaşlar hər iki tərəfdən ədalətsiz. &Ccedil;&uuml;nki hər iki tərəf qurban verir, &ccedil;&uuml;nki qurban bahasına qazanılan qələbə dadsızdır. &Ccedil;&uuml;nki qurban vermək də bir ədalətsizlikdi. Mən &ouml;z ordumu geri &ccedil;ağırıram, qəddar bir sərkərdə olmaqdan bezdim, &ouml;z inadımı, inamımı, həyat eşqimi, əsəblərimi qırğına verməkdən vaz ke&ccedil;dim, qoy onlar şəhid olmasınlar, ehtiyatda olan d&ouml;y&uuml;ş&ccedil;&uuml; kimi sakit və uzun bir &ouml;m&uuml;r yaşasınlar. Qoy bu d&uuml;nyada bir Don Kixot da azalsın.</p>

<p>Yeni qonşuları, yeni mənzərəsi, xoş aurası olan xudmani bir evə daşınıram, sanki. Orda ke&ccedil;mişi olmayan, bu g&uuml;nlə dinc yanaşı bir həyat yaşamaq istəyirəm; &ouml;z&uuml;m, &ouml;vladlarım, &ccedil;i&ccedil;əklərim, ağaclarım və şair demiş, bir də b&uuml;t&uuml;n insanlar...</p>

<p>Ən sevdiyim qələmimi tapıb ən g&ouml;zəl dəftər&ccedil;əmdə bir dairə &ccedil;əkdim, adını Sentyabr qoydum.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Baxışların tumurcuq -</p>

<p>G&uuml;l&uuml;ş&uuml;n&uuml; andırır...</p>

<p>Bu m&uuml;rg&uuml;l&uuml; tumurcuq -</p>

<p>G&uuml;l&uuml;ş , məni yandırır!</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Havalanmış hisslərin</p>

<p>Yolu buludu ke&ccedil;ir...</p>

<p>Qucaqlamaq istəyən -</p>

<p>Qolu , umudu se&ccedil;ir!</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Bu duruma d&uuml;şəndə -</p>

<p>&Ccedil;ətindi, ayı se&ccedil;mək...</p>

<p>Ağıllı d&uuml;ş&uuml;nəndə,</p>

<p>Tək &ccedil;ıxış - &ccedil;ayı ke&ccedil;mək!</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>...Bir tumurcuq g&uuml;l&uuml;ş&uuml;n</p>

<p>Dadından sallanmışam..</p>

<p>V&uuml;salın &ouml;z&uuml;ndən &ccedil;ox,</p>

<p>Həsrətə aldanmışam...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Şeirin bədii təhlili:</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Əb&uuml;lfət Mədətoğlunun &quot;Tumurcuq g&uuml;l&uuml;ş&uuml;...&quot; şeiri lirik qəhrəmanın daxili iztirablarını və sevgi hisslərini emosional dillə ifadə edən uğurlu bir n&uuml;munədir.</p>

<p>Şeirin əsas m&ouml;vzusu sevgi, həsrət və v&uuml;sala &ccedil;atmağın &ccedil;ətinliyidir. M&uuml;əllif real qovuşmaqdan daha &ccedil;ox, intizarın və &uuml;midin insan ruhunda yaratdığı fırtınaları bədii şəkildə təqdim edir. &quot;Baxışların tumurcuq g&uuml;l&uuml;ş&uuml;n&uuml; andırır&quot;, &quot;M&uuml;rg&uuml;l&uuml; tumurcuq g&uuml;l&uuml;ş&quot; və &quot;Hisslərin yolunun buludu ke&ccedil;məsi&quot; poetik obrazlılığı artırır.</p>

<p>G&uuml;l&uuml;ş&uuml;n tumurcuğa bənzədilməsi hələ tam a&ccedil;ılmamış, gizli qalan bir sevincin, &uuml;midin rəmzidir. &quot;V&uuml;sal&quot; və &quot;həsrət&quot; anlayışları qarşı-qarşıya qoyulur. Qəhrəmanın v&uuml;saldan &ccedil;ox həsrətə aldanması daxili ziddiyyətin bədii ifadəsidir.</p>

<p>&quot;&Ccedil;ayı ke&ccedil;mək&quot; ifadəsi &ccedil;ətin bir sınaqdan ke&ccedil;məyi, sevgidə qətiyyətli addım atmağı simvolizə edir. Bu, &ccedil;ıxılmaz vəziyyətdən yeganə xilas yolu kimi g&ouml;stərilir. Şeir klassik d&ouml;rdl&uuml;k (bənd) formasındadır.</p>

<p>Sadə, axıcı və xalq dilinə yaxın bir &uuml;slubda yazılmışdır. Ritm və qafiyə quruluşu daxili həyəcanı və emosionallığı uğurla tamamlayır. &quot;Tumurcuq g&uuml;l&uuml;ş&uuml;...&quot; poetik duyğuların səmimi və təbii ifadəsi olunmaqla, oxucuda dərin emosional təsir oyadan, həsrətin fəlsəfəsini vizual obrazlarla canlandıran uğurlu bir lirik əsərdir.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>&nbsp;Sevil Azadqızı</p>

<p><strong>(hekayə)</strong></p>

<p>Uşaqlıqda &ouml;lməkdən qorxardım. Əslində &ouml;lməkdən &ccedil;ox dəfn olunmaq qorxusu vardı canımda. Ona g&ouml;rə də arzu eləyirdim &ndash; &ouml;lsəm birdəfəlik &ouml;l&uuml;m.</p>

<p>&Ouml;l&uuml;b-dirilən adamlar haqqında nağıllarda &ccedil;ox oxumuşdum...</p>

<p>D&uuml;zd&uuml;, &ouml;ləndən sonra dirilmək yaxşı şey olsa da, adamlar &ouml;l&uuml;b-dirilənlərə, lap elə paxıllıqdan &ldquo;xortdan&rdquo; deyirdilər. Xortdan olmaq qorxusundan mən də birdəfəlik &ouml;l&uuml;m arzulayırdım &ouml;z&uuml;mə.</p>

<p>Amma dəfn... məndən &ouml;tr&uuml; əsl əzab idi.</p>

<p>Uzaq qohumlarımdan biri sətəlcəmdən &ouml;lm&uuml;şd&uuml;. İslam adətiylə həmin g&uuml;n&uuml; də aparıb qoy-muşdular qəbir evinə. Gecə b&ouml;y&uuml;k qardaşı yuxu g&ouml;r&uuml;r. &Ouml;l&uuml; ağlaya-ağlaya deyir:</p>

<p>&ndash;Niyə mənə işıqlı d&uuml;nyadan elədin, qardaş?!</p>

<p>Səhər yuxudan oyanan kimi beş-altı nəfərlə gedib qəbri a&ccedil;ırlar. Kəfənin baş tərəfini qan i&ccedil;ində g&ouml;r&uuml;b, b&ouml;y&uuml;k qardaş i&ccedil;ini &ccedil;əkə-&ccedil;əkə ağlayır:</p>

<p>&ndash;Yazıq &ouml;lməyibmiş, demə! Burnundan qan a&ccedil;ı-</p>

<p>lıb... dirilibmiş.</p>

<p>Eşitdiyimə g&ouml;rə, xristianlar dəfn məsələsində biz m&uuml;səlmanlardan daha uzaqg&ouml;rəndi. Hətta &ouml;l&uuml;yə bir ne&ccedil;ə g&uuml;n dirilərlə &uuml;nsiyyət s&uuml;kutu da verirlər. Sonra da aparıb tabutda dəfn eləyirlər. Bu da Əzrayılın əlindən canını qurtara bilənə işıqlı d&uuml;nyaya &ccedil;ıxmaq imkanı deməkdir.</p>

<p>M&uuml;səlman isə...</p>

<p>Qəbri qazırlar, ləhəd deyilən dar yer a&ccedil;ırlar dibində. Mərhumu da sağ &ccedil;iyni &uuml;stə qoyurlar ləhədə. &Uuml;st&uuml;nə &ccedil;əkil ağacından kəsdikləri qısa ağacları d&uuml;z&uuml;rlər, qamış d&ouml;şəyirlər, yarım ton da torpaq... get... yaşa!</p>

<p>Bundan sonra ayıl, g&ouml;r&uuml;m, kimdən &ouml;tr&uuml; ayılırsan!</p>

<p>Bax, uşaqlıqda məni qorxuya salan da həmin bu ləhəd idi. Gecələr &ouml;l&uuml;b torpağın altına qoyulacağımı g&ouml;z&uuml;m&uuml;n qabağına gətirəndə az qalırdı &uuml;rəyim partlasın. Tez yorğanı &ccedil;əkirdim başıma.</p>

<p>Amma indi dəfn olunmaqdan, ləhəddən-məhəddən zərrə qədər də qorxmuram.</p>

<p>İndi mən... &ouml;lməkdən qorxuram!</p>

<p>Yolu yumrulansın Əzrayılın!</p>

<p>09-11.08.2026</p>

<p>İnsan həyatı d&uuml;nyaya g&ouml;z a&ccedil;dığı ilk andan etibarən m&uuml;xtəlif duyğular, m&uuml;nasibətlər, arzular və məqsədlərlə zənginləşir. Həyatı mənalı və dəyərli edən ən m&uuml;h&uuml;m mənəvi sərvətlərdən biri sevgidir. Sevgi insanın qəlbində yaranan, onun d&uuml;ş&uuml;ncələrinə, davranışlarına və d&uuml;nyaya m&uuml;nasibətinə təsir edən m&uuml;qəddəs bir hissdir. İnsan sevgidən uzaq yaşaya bilməz. &Ccedil;&uuml;nki sevgi yalnız iki insan arasındakı m&uuml;nasibət deyil, həm də valideynə, &ouml;vlada, vətənə, təbiətə, dostlara, insanlığa və həyata olan bağlılıqdır. Həyatın &ouml;z&uuml; də m&uuml;qəddəsdir. &Ccedil;&uuml;nki hər bir insan &uuml;&ccedil;&uuml;n verilmiş &ouml;m&uuml;r təkrarolunmaz bir nemətdir. Buna g&ouml;rə sevgi ilə həyat arasında &ccedil;ox dərin və ayrılmaz bir əlaqə vardır.</p>

<p>İnsan d&uuml;nyaya gəldiyi andan etibarən ilk sevgini ailəsində hiss edir. Ana məhəbbəti k&ouml;rpənin həyatında ən ilkin və ən g&uuml;cl&uuml; duyğulardan biridir. Ana &ouml;z &ouml;vladını qarşılıq g&ouml;zləmədən sevir, onun ağrısını &ouml;z ağrısı kimi qəbul edir, sevincini &ouml;z sevinci hesab edir. Ata sevgisi də insanın formalaşmasında b&ouml;y&uuml;k əhəmiyyət daşıyır. Valideynlərin sevgisi uşağa yalnız qayğı g&ouml;stərməklə kifayətlənmir, ona həyatda d&uuml;zg&uuml;n yol se&ccedil;məyi, insanlara h&ouml;rmət etməyi, yaxşı ilə pisi ayırmağı &ouml;yrədir. Ailə sevgisi insanın mənəvi d&uuml;nyasının təməlini təşkil edir.</p>

<p>İnsan həyatının ən m&uuml;h&uuml;m mərhələlərindən biri uşaqlıq d&ouml;vr&uuml;d&uuml;r. Uşaqlıq illərində insanın xarakteri, d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;ş&uuml; və mənəvi dəyərləri formalaşmağa başlayır. Bu d&ouml;vrdə sevgi və qayğı g&ouml;rən uşaq &ouml;z&uuml;n&uuml; təhl&uuml;kəsiz və dəyərli hiss edir. Ona g&ouml;stərilən diqqət onun gələcək həyatına b&ouml;y&uuml;k təsir g&ouml;stərir. Əksinə, sevgidən, qayğıdan və diqqətdən məhrum olan insanın daxilində m&uuml;əyyən boşluqlar yarana bilər. Buna g&ouml;rə hər bir uşağın sevgi dolu m&uuml;hitdə b&ouml;y&uuml;məsi olduqca vacibdir.</p>

<p>Sevgi insanı mənəvi cəhətdən zənginləşdirir. Sevməyi bacaran insan başqalarının hisslərini daha yaxşı anlayır, onların ağrılarına biganə qalmır. Həqiqi sevgi insanı eqoizmdən uzaqlaşdırır. İnsan yalnız &ouml;z&uuml;n&uuml; d&uuml;ş&uuml;nmək əvəzinə ətrafındakıların da xoşbəxtliyini arzulayır. Məhz bu x&uuml;susiyyət sevgini insanın ən ali mənəvi keyfiyyətlərindən birinə &ccedil;evirir.</p>

<p>Dostluq da sevginin m&uuml;h&uuml;m formalarından biridir. Həqiqi dostluq qarşılıqlı h&ouml;rmət, etibar, sədaqət və səmimiyyət &uuml;zərində qurulur. İnsan &ccedil;ətin g&uuml;n&uuml;ndə yanında olan, sevincini b&ouml;l&uuml;şən, səhvlərini d&uuml;zg&uuml;n şəkildə g&ouml;stərən və onu pis yoldan &ccedil;əkindirən dostun dəyərini daha yaxşı anlayır. Dostluq yalnız xoş g&uuml;nlərdə bir yerdə olmaq deyil. Əsl dost insanın &ccedil;ətin anında onu tək buraxmayan insandır.</p>

<p>Həyatda insan m&uuml;xtəlif insanlarla qarşılaşır. Bəziləri onun həyatında qısa m&uuml;ddət qalır, bəziləri isə illər boyu onun ən yaxın sirdaşına &ccedil;evrilir. Lakin dostluğun uzun&ouml;m&uuml;rl&uuml; olması &uuml;&ccedil;&uuml;n qarşılıqlı h&ouml;rmət və etibar qorunmalıdır. Yalan, xəyanət, paxıllıq və etimadsızlıq dostluğun əsaslarını sarsıdır. Sevginin olduğu yerdə isə bağışlamaq, anlayış g&ouml;stərmək və bir-birinə dayaq olmaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r.</p>

<p>Sevginin ən g&ouml;zəl formalarından biri də insanın &ouml;z həyatına və &ouml;z&uuml;nə olan sevgisidir. &Ouml;z&uuml;n&uuml; sevmək eqoist olmaq demək deyil. Əksinə, insan &ouml;z həyatının dəyərini anlamalı, sağlamlığına diqqət yetirməli, &ouml;z gələcəyi &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;alışmalı və sahib olduğu imkanlardan d&uuml;zg&uuml;n istifadə etməlidir. &Ouml;z həyatını qiymətləndirən insan başqalarının həyatına da h&ouml;rmətlə yanaşır.</p>

<p>Həyatın m&uuml;qəddəsliyi ilk n&ouml;vbədə onun təkrarolunmaz olması ilə bağlıdır. İnsan m&uuml;əyyən yaşda, m&uuml;əyyən ailədə, m&uuml;əyyən m&uuml;hitdə d&uuml;nyaya gəlir və onun yaşadığı hər bir an bir daha geri qayıtmır. Ke&ccedil;mişdə qalan bir dəqiqəni geri gətirmək m&uuml;mk&uuml;n olmadığı kimi, itirilmiş bəzi imkanları da yenidən əldə etmək m&uuml;mk&uuml;n olmur. Buna g&ouml;rə insan ona verilmiş &ouml;mr&uuml;n hər anını qiymətləndirməli, vaxtını boş və mənasız işlərə sərf etməməlidir.</p>

<p>Həyatın m&uuml;qəddəsliyi insanın yalnız &ouml;z həyatına deyil, b&uuml;t&uuml;n canlıların həyatına h&ouml;rmət etməsini tələb edir. Təbiətin qorunması da bu anlayışla sıx bağlıdır. İnsan təbiətin bir hissəsidir və onun həyatı təbiətin verdiyi nemətlərdən asılıdır. Təmiz hava, su, torpaq, meşələr, heyvanlar və bitkilər həyatın ayrılmaz hissələridir. Təbiətə zərər vurmaq əslində insan həyatına da zərər vurmaq deməkdir.</p>

<p>Bu baxımdan təbiətə sevgi də həyatın m&uuml;qəddəsliyinə h&ouml;rmətin g&ouml;stəricisidir. Bir ağacı qorumaq, heyvanlara qayğı g&ouml;stərmək, suyu israf etməmək, ətraf m&uuml;hiti &ccedil;irkləndirməmək sadə g&ouml;r&uuml;nə bilər. Lakin belə davranışlar insanın b&ouml;y&uuml;k mənəvi məsuliyyət daşıdığını g&ouml;stərir. Hər bir insan d&uuml;nyanı &ouml;z&uuml;ndən sonra gələcək nəsillərə daha yaxşı vəziyyətdə &ccedil;atdırmağa &ccedil;alışmalıdır.</p>

<p>Sevgi yalnız şəxsi m&uuml;nasibətlərlə məhdudlaşmır. Vətən sevgisi də insan həyatında x&uuml;susi yer tutur. İnsan doğulduğu torpağa, onun tarixinə, mədəniyyətinə, dilinə və adət-ənənələrinə bağlılıq hiss edir. Vətən sevgisi insanın &ouml;z &ouml;lkəsinin gələcəyi &uuml;&ccedil;&uuml;n məsuliyyət daşıması deməkdir. Vətənini sevən insan onun inkişafına, qorunmasına və tərəqqisinə &ouml;z əməyini sərf etməyə &ccedil;alışır.</p>

<p>Vətən sevgisi yalnız s&ouml;zlə ifadə olunmamalıdır. Yaxşı oxumaq, vicdanla işləmək, qanunlara h&ouml;rmət etmək, təbiəti qorumaq, cəmiyyətə faydalı olmaq da vətənə xidmətin formalarıdır. İnsan &ouml;z peşəsində məsuliyyətli olduqda, ətrafındakı insanlara h&ouml;rmət etdikdə və &ouml;lkəsinin inkişafına t&ouml;hfə verdikdə vətən sevgisini əməlləri ilə g&ouml;stərmiş olur.</p>

<p>Həyatın m&uuml;qəddəsliyi insan h&uuml;quqları ilə də sıx bağlıdır. D&uuml;nyada hər bir insanın yaşamaq h&uuml;ququ vardır. He&ccedil; bir insan digərinin həyatını, ləyaqətini və azadlığını bilərəkdən təhl&uuml;kəyə atmamalıdır. İnsanlar arasında dilindən, milliyyətindən, sosial vəziyyətindən və d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;ş&uuml;ndən asılı olmayaraq qarşılıqlı h&ouml;rmət olmalıdır. &Ccedil;&uuml;nki insan həyatının dəyəri hər kəs &uuml;&ccedil;&uuml;n eynidir.</p>

<p>Cəmiyyətin inkişafı yalnız texnologiyanın, iqtisadiyyatın və elmin inkişafı ilə &ouml;l&ccedil;&uuml;lm&uuml;r. Əsl inkişaf insanlara m&uuml;nasibətdə də &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;stərir. İnsanların bir-birinə h&ouml;rmət etdiyi, ehtiyacı olanlara k&ouml;mək etdiyi, yaşlılara qayğı g&ouml;stərdiyi, uşaqları qoruduğu və ədalətə dəyər verdiyi cəmiyyət mənəvi baxımdan daha sağlam cəmiyyətdir.</p>

<p>Sevgi insanın &ccedil;ətinliklər qarşısında dayanmaq g&uuml;c&uuml;n&uuml; də artırır. Həyatda hər kəs m&uuml;xtəlif problemlərlə qarşılaşa bilər. Bəzən insan uğursuzluq yaşayır, xəyal etdiyi bir məqsədə &ccedil;ata bilmir, yaxınını itirir və ya ağır sınaqlardan ke&ccedil;ir. Belə məqamlarda insanın yanında olan ailə &uuml;zvlərinin, dostlarının və sevdiyi insanların mənəvi dəstəyi ona g&uuml;c verir. Bir xoş s&ouml;z, səmimi m&uuml;nasibət, ki&ccedil;ik bir yardım belə insanın &uuml;midsizliyini azalda bilər.</p>

<p>Bu səbəbdən insanların bir-birinə qarşı mərhəmətli və diqqətli olması &ccedil;ox vacibdir. Bəzən biz qarşımızdakı insanın daxilində hansı m&uuml;barizənin getdiyini bilmirik. Onun g&uuml;l&uuml;msəməsinin arxasında kədər, sakitliyinin arxasında narahatlıq ola bilər. Buna g&ouml;rə hər bir insana anlayışla yanaşmaq, onu m&uuml;hakimə etməzdən əvvəl d&uuml;ş&uuml;nmək lazımdır. Sevginin ən b&ouml;y&uuml;k g&ouml;stəricilərindən biri də insanı olduğu kimi qəbul etmək və onun &ccedil;ətinliklərini anlamağa &ccedil;alışmaqdır.</p>

<p>Həyatın m&uuml;qəddəsliyini dərk edən insan hər bir g&uuml;n&uuml;n qiymətini bilir. Səhər oyanmaq, sevdiyimiz insanlarla danışmaq, təhsil almaq, işləmək, g&uuml;lmək, d&uuml;ş&uuml;nmək, arzular qurmaq və gələcəyə &uuml;mid bəsləmək &ouml;z&uuml; b&ouml;y&uuml;k nemətdir. İnsan &ccedil;ox vaxt sahib olduğu nemətlərin fərqinə yalnız onları itirdikdən sonra varır. Halbuki həyatın g&ouml;zəlliyini hiss etmək &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;tləq b&ouml;y&uuml;k hadisələrin baş verməsinə ehtiyac yoxdur.</p>

<p>Adi bir ailə s&uuml;frəsi, dostla edilən s&ouml;hbət, valideynin səsi, uşağın g&uuml;l&uuml;ş&uuml;, yağışın səsi, g&uuml;nəşli bir səhər və sakit bir axşam belə insan &uuml;&ccedil;&uuml;n qiymətli ola bilər. Həyatın g&ouml;zəlliyi məhz bu ki&ccedil;ik anların birləşməsindən yaranır. Buna g&ouml;rə insan daim daha &ccedil;ox şey əldə etmək arzusu ilə yaşamaq əvəzinə, sahib olduqlarının da qədrini bilməlidir.</p>

<p>Sevgi həm də bağışlamağı &ouml;yrədir. İnsanlar m&uuml;kəmməl deyillər və hər kəs səhv edə bilər. Bəzən ən yaxın insanlar belə bir-birini incidə bilər. Əlbəttə, hər səhvi unutmaq və hər davranışı qəbul etmək m&uuml;mk&uuml;n deyil. Lakin səmimi peşmanlıq və d&uuml;zəlmək istəyi olduqda bağışlamaq insanın mənəvi b&ouml;y&uuml;kl&uuml;y&uuml;n&uuml; g&ouml;stərə bilər. Kin və nifrət insanın &ouml;z daxilində ağır y&uuml;k yaradır. Sevgi isə insanı bu y&uuml;kdən azad etməyə k&ouml;mək edir.</p>

<p>Bağışlamaq baş verənləri tamamilə unutmaq demək deyil. Bağışlamaq insanın ke&ccedil;mişin ağrısının onun b&uuml;t&uuml;n gələcəyini idarə etməsinə imkan verməməsidir. İnsan həyatını nifrət &uuml;zərində deyil, &uuml;mid və sevgi &uuml;zərində qurmalıdır.</p>

<p>İnsan həyatı haqqında d&uuml;ş&uuml;nərkən &ouml;l&uuml;m anlayışını da nəzərə almaq lazımdır. Həyatın sonlu olması onun dəyərini daha da artırır. Əgər insan sonsuza qədər yaşayacağını d&uuml;ş&uuml;nsəydi, bəlkə də zamanın qiymətini bu qədər dərindən anlamazdı. &Ouml;mr&uuml;n məhdud olması insanı daha məqsədli yaşamağa, yaxşılıq etməyə, sevdiyi insanlara sevgisini vaxtında g&ouml;stərməyə və gələcək &uuml;&ccedil;&uuml;n faydalı iz qoymağa s&ouml;vq edir.</p>

<p>Bəzən insanlar sevdikləri insanlara &ouml;z hisslərini ifadə etməyi təxirə salırlar. &ldquo;Sonra deyərəm&rdquo;, &ldquo;sonra g&ouml;r&uuml;şərik&rdquo;, &ldquo;sonra k&ouml;mək edərəm&rdquo; d&uuml;ş&uuml;ncəsi ilə yaşayırlar. Lakin həyatın nə qədər davam edəcəyini he&ccedil; kim dəqiq bilmir. Buna g&ouml;rə sevdiyimiz insanlara sevgimizi vaxtında g&ouml;stərmək, onlara dəyər verdiyimizi s&ouml;yləmək və m&uuml;nasibətlərimizi qorumaq &ccedil;ox vacibdir.</p>

<p>Həyatın m&uuml;qəddəsliyi həm də insanın qarşısına məqsədlər qoyması ilə bağlıdır. Məqsədsiz həyat insanı mənəvi boşluğa s&uuml;r&uuml;kləyə bilər. İnsan &ouml;z gələcəyini d&uuml;ş&uuml;nməli, təhsil almalı, &ouml;z &uuml;zərində &ccedil;alışmalı, cəmiyyətə faydalı bir şəxs olmağa can atmalıdır. Lakin məqsədə &ccedil;atmaq naminə insanlığını itirmək d&uuml;zg&uuml;n deyil. Uğur yalnız maddi imkanlarla &ouml;l&ccedil;&uuml;lməməlidir.</p>

<p>Həqiqi uğur insanın &ouml;z peşəsində yaxşı olması ilə yanaşı, vicdanlı, mərhəmətli, ədalətli və etibarlı insan olaraq qalmasıdır. İnsan b&ouml;y&uuml;k sərvətə sahib ola bilər, lakin əgər onun qəlbində sevgi və mərhəmət yoxdursa, bu sərvət onun həyatını mənalı etməyə bilər. Əksinə, maddi imkanları məhdud olsa belə, insanlara yaxşılıq edən, ailəsini sevən və cəmiyyətə fayda verən insan mənəvi baxımdan zəngin sayıla bilər.</p>

<p>M&uuml;asir d&uuml;nyada texnologiyanın s&uuml;rətli inkişafı insanların həyatını asanlaşdırsa da, bəzən insanlar arasında mənəvi məsafənin artmasına səbəb olur. İnsanlar sosial şəbəkələrdə bir-biri ilə əlaqə saxlasalar da, real həyatda səmimi &uuml;nsiyyətə daha az vaxt ayıra bilirlər. Halbuki insanın mənəvi ehtiyaclarını yalnız texnologiya &ouml;dəyə bilməz. İnsan canlı &uuml;nsiyyətə, qayğıya, sevgiyə, anlayışa və səmimi m&uuml;nasibətə ehtiyac duyur.</p>

<p>Buna g&ouml;rə m&uuml;asir insan texnologiyadan istifadə edərkən real həyatdakı m&uuml;nasibətlərini unutmamalıdır. Telefonla mesaj yazmaq g&ouml;zəldir, amma bəzən sevdiyimiz insanın yanında olmaq, onunla &uuml;z-&uuml;zə danışmaq, əlindən tutmaq və onu dinləmək daha qiymətlidir. İnsan həyatının m&uuml;qəddəsliyi həm də bu canlı m&uuml;nasibətlərin qorunmasında &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;stərir.</p>

<p>Sevgi insanı yalnız xoşbəxt etməklə kifayətlənmir, həm də ona məsuliyyət hissi verir. Həqiqətən sevdiyimiz insanın həyatına zərər vermək istəmirik. Onun hisslərini nəzərə alır, s&ouml;zlərimizə və davranışlarımıza diqqət edirik. Deməli, həqiqi sevgi məsuliyyətsiz və d&uuml;ş&uuml;n&uuml;lməmiş davranışla uyğun gəlmir. Sevgi insanı daha diqqətli, səbirli və anlayışlı olmağa &ccedil;ağırır.</p>

<p>Eyni zamanda sevgi qarşılıqlı h&ouml;rmət tələb edir. Bir insanı sevmək onun &uuml;zərində h&ouml;kmranlıq etmək, onu məcbur etmək və ya azadlığını məhdudlaşdırmaq demək deyil. Əsl sevgi qarşı tərəfin şəxsiyyətinə h&ouml;rmət edir. Sevən insan sevdiyi şəxsin xoşbəxtliyini də d&uuml;ş&uuml;n&uuml;r. Buna g&ouml;rə sağlam m&uuml;nasibətlərin əsasını sevgi ilə yanaşı etibar, h&ouml;rmət və məsuliyyət təşkil edir.</p>

<p>İnsanlığın tarixində sevgi və mərhəmət həmişə b&ouml;y&uuml;k rol oynayıb. M&uuml;haribələr, fəlakətlər, yoxsulluq və m&uuml;xtəlif &ccedil;ətinliklər zamanı insanlar bir-birinə yardım etməklə həyatları xilas edib, &uuml;midi qoruyublar. Bəzən tanımadığımız bir insanın etdiyi ki&ccedil;ik yaxşılıq belə b&ouml;y&uuml;k nəticəyə səbəb ola bilər. Bu isə g&ouml;stərir ki, yaxşılıq və sevgi zəncirvari şəkildə yayılır.</p>

<p>Bir insan digərinə yaxşılıq etdikdə həmin insan da başqasına k&ouml;mək etmək istəyir. Beləliklə, ki&ccedil;ik bir mərhəmət b&ouml;y&uuml;k bir mənəvi təsir yarada bilər. Buna g&ouml;rə &ldquo;mənim etdiyim yaxşılığın nə əhəmiyyəti var?&rdquo; d&uuml;ş&uuml;ncəsi d&uuml;zg&uuml;n deyil. Hər bir yaxşılığın dəyəri vardır. Bəzən insanın s&ouml;ylədiyi bir xoş s&ouml;z belə başqa bir insanın b&uuml;t&uuml;n g&uuml;n&uuml;n&uuml;, hətta həyat haqqında d&uuml;ş&uuml;ncəsini dəyişə bilər.</p>

<p>Sevgi və həyatın m&uuml;qəddəsliyi insanın mənəvi se&ccedil;imlərində də &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;stərir. Hər bir insan həyatının m&uuml;əyyən anlarında se&ccedil;im qarşısında qalır. O, ya xeyirxahlığı, ya da laqeydliyi, ya d&uuml;r&uuml;stl&uuml;y&uuml;, ya da yalanı; ya sevgini, ya da nifrəti se&ccedil;ə bilər. Bu se&ccedil;imlər insanın xarakterini formalaşdırır. İnsan hər dəfə yaxşılığı se&ccedil;dikdə &ouml;z mənəvi d&uuml;nyasını zənginləşdirir.</p>

<p>D&uuml;r&uuml;stl&uuml;k də sevginin m&uuml;h&uuml;m şərtlərindən biridir. Yalan &uuml;zərində qurulan m&uuml;nasibət uzun m&uuml;ddət davam edə bilməz. Etibar bir dəfə ciddi şəkildə zədələndikdə onu yenidən bərpa etmək &ccedil;ətin olur. Buna g&ouml;rə insan sevdiyi insanlara qarşı səmimi və d&uuml;r&uuml;st olmalıdır. D&uuml;r&uuml;stl&uuml;k bəzən &ccedil;ətin olsa da, uzunm&uuml;ddətli m&uuml;nasibətlərin m&ouml;hkəm təməlidir.</p>

<p>Həyatın m&uuml;qəddəsliyinə h&ouml;rmət edən insan zorakılıqdan uzaq durmalıdır. M&uuml;naqişələr insan həyatının bir hissəsidir, lakin m&uuml;naqişənin həlli &uuml;&ccedil;&uuml;n zorakılıq yeganə yol deyil. Sakit danışmaq, qarşı tərəfi dinləmək, kompromis tapmaq və problemi s&uuml;lh yolu ilə həll etmək daha doğru yanaşmadır. &Ccedil;&uuml;nki bir anlıq qəzəb uzun illər davam edən peşmanlığa səbəb ola bilər.</p>

<p>İnsan &ouml;z hisslərini idarə etməyi bacarmalıdır. Qəzəb, paxıllıq, nifrət və intiqam hissləri insanın d&uuml;ş&uuml;ncəsini zəiflədə bilər. Sevgi, mərhəmət və anlayış isə insanı daha d&uuml;zg&uuml;n qərarlar verməyə istiqamətləndirir. Buna g&ouml;rə mənəvi cəhətdən g&uuml;cl&uuml; insan yalnız başqalarına qalib gələn deyil, ilk n&ouml;vbədə &ouml;z mənfi hisslərini idarə etməyi bacaran insandır.</p>

<p>Həyatın m&uuml;qəddəsliyini dərk etmək insanı minnətdar olmağa da &ouml;yrədir. İnsan valideynlərinə, ailəsinə, m&uuml;əllimlərinə, dostlarına və ona yaxşılıq edən insanlara təşəkk&uuml;r etməyi bacarmalıdır. Minnətdarlıq insanın sahib olduğu nemətləri g&ouml;rməsinə k&ouml;mək edir. Daim sahib olmadıqlarını d&uuml;ş&uuml;nən insan narazı və bədbəxt ola bilər. Sahib olduqlarının qədrini bilən insan isə daha sakit və xoşbəxt həyat s&uuml;rə bilər.</p>

<p>Minnətdarlıq yalnız s&ouml;zlə ifadə olunmur. Valideynlərə yaxşı &ouml;vlad olmaq, m&uuml;əllimin zəhmətini qiymətləndirmək, dostun etimadını doğrultmaq və edilən yaxşılığa yaxşılıqla cavab vermək də minnətdarlığın formalarıdır. İnsan ona g&ouml;stərilən sevgini &ouml;z davranışları ilə davam etdirdikdə bu sevgi daha da b&ouml;y&uuml;y&uuml;r.</p>

<p>Sevgi insanın d&uuml;nyaya baxışını dəyişdirə bilər. Sevgisiz d&uuml;nya soyuq və mənasız g&ouml;r&uuml;nə bilər, sevgi isə ən adi hadisələrə belə x&uuml;susi məna qazandırır. İnsan sevdiyi zaman daha &ccedil;ox &uuml;mid edir, gələcəyə daha inamla baxır. Sevdiyi insanlar &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;alışır, onların xoşbəxtliyindən &ouml;z&uuml;nə də xoşbəxtlik tapır. Bu mənada sevgi insanın həyatına məqsəd və məna gətirən q&uuml;vvələrdən biridir.</p>

<p>Lakin sevgi yalnız hiss deyil, həm də əməldir. &ldquo;Səni sevirəm&rdquo; demək asandır, amma bu s&ouml;z&uuml;n arxasında qayğı, sədaqət, h&ouml;rmət və məsuliyyət dayanmalıdır. Əsl sevgi insanın davranışlarında g&ouml;r&uuml;n&uuml;r. Xəstəlikdə qayğı g&ouml;stərmək, &ccedil;ətinlikdə dəstək olmaq, uğur qazandıqda sevinmək, səhv etdikdə d&uuml;zg&uuml;n yol g&ouml;stərmək sevginin real ifadələridir.</p>

<p>İnsan həyatının m&uuml;qəddəsliyini qorumaq &uuml;&ccedil;&uuml;n gələcək nəsillər qarşısında da məsuliyyət daşıyır. Bu g&uuml;n etdiyimiz se&ccedil;imlər sabah d&uuml;nyaya gələcək insanların həyatına təsir edə bilər. Ətraf m&uuml;hitin &ccedil;irkləndirilməsi, təbii sərvətlərin israfı, sosial problemlərə laqeydlik və mənəvi dəyərlərin zəifləməsi gələcək nəsillərin həyatını &ccedil;ətinləşdirə bilər. Buna g&ouml;rə hər bir insan &ouml;z&uuml;ndən sonrakılar haqqında d&uuml;ş&uuml;nməlidir.</p>

<p>Uşaqlara sevgi, mərhəmət, ədalət, d&uuml;r&uuml;stl&uuml;k və təbiətə h&ouml;rmət kimi dəyərləri &ouml;yrətmək də gələcəyə qoyulan ən b&ouml;y&uuml;k sərmayələrdən biridir. &Ccedil;&uuml;nki gələcəyin cəmiyyəti bu g&uuml;n yetişdirdiyimiz insanların d&uuml;ş&uuml;ncələri ilə formalaşacaq.</p>

<p>Nəticə etibarilə, sevgi və həyatın m&uuml;qəddəsliyi bir-birini tamamlayan iki b&ouml;y&uuml;k mənəvi anlayışdır. Həyat insana verilmiş ən qiymətli nemətdirsə, sevgi həmin həyatı mənalı və g&ouml;zəl edən ən b&ouml;y&uuml;k mənəvi q&uuml;vvələrdən biridir. İnsan &ouml;z həyatının, başqalarının həyatının, təbiətin və b&uuml;t&uuml;n canlıların dəyərini anlamalıdır. Sevmək, h&ouml;rmət etmək, qorumaq, bağışlamaq, yardım etmək və yaxşılıq etmək həyatın m&uuml;qəddəsliyinə verilən ən g&ouml;zəl cavablardır.</p>

<p>Həyatın dəyəri yalnız insanın nə qədər yaşamasında deyil, necə yaşamasındadır. İnsan uzun &ouml;m&uuml;r s&uuml;rə bilər, lakin he&ccedil; kimin həyatına toxunmadan, he&ccedil; bir yaxşılıq etmədən yaşadıqda onun &ouml;mr&uuml;n&uuml;n mənəvi dəyəri azala bilər. Əksinə, qısa &ouml;m&uuml;r s&uuml;rsə belə, sevgisi, xeyirxahlığı, zəhməti və insanlara verdiyi fayda ilə yadda qalan insanlar vardır. Deməli, insanın d&uuml;nyada qoyduğu ən b&ouml;y&uuml;k iz onun sahib olduğu maddi sərvətlər deyil, qəlblərdə yaratdığı g&ouml;zəl hisslərdir.</p>

<p>Sevgi insanı insan edən ən b&ouml;y&uuml;k dəyərlərdəndir. Ana sevgisi, ata sevgisi, &ouml;vlad sevgisi, dostluq, vətən məhəbbəti, təbiət sevgisi və b&uuml;t&uuml;n insanlara qarşı mərhəmət eyni b&ouml;y&uuml;k həqiqətin m&uuml;xtəlif ifadələridir. Bu hisslər insanları bir-birinə yaxınlaşdırır, cəmiyyətdə həmrəyliyi g&uuml;cləndirir və d&uuml;nyanı daha yaşanılan edir.</p>

<p>Sonda belə bir nəticəyə gəlmək olar ki, insan həyatının m&uuml;qəddəsliyini dərk etdikcə sevgiyə, sevgini dərk etdikcə isə həyata daha b&ouml;y&uuml;k h&ouml;rmətlə yanaşır. Hər bir insan &ouml;z&uuml;ndən soruşmalıdır: &ldquo;Mən bu d&uuml;nyada necə iz qoyacağam?&rdquo;, &ldquo;Mənim varlığım başqalarının həyatına nə qazandırır?&rdquo;, &ldquo;Mən sevdiyim insanlara sevgimi g&ouml;stərə bilirəmmi?&rdquo; Bu suallar insanı &ouml;z həyatına daha ciddi və məsuliyyətli yanaşmağa s&ouml;vq edir.</p>

<p>Əslində həyat bizə verilmiş bir f&uuml;rsətdir. Bu f&uuml;rsəti nifrət, kin, paxıllıq və laqeydliklə deyil, sevgi, mərhəmət, d&uuml;r&uuml;stl&uuml;k və xeyirxahlıqla dəyərləndirmək lazımdır. İnsan hər g&uuml;n ən azı bir yaxşılıq etməyə, bir insanın &uuml;z&uuml;n&uuml; g&uuml;ld&uuml;rməyə, bir ağacı qorumağa, bir yaxınını sevindirməyə və həyatın ona bəxş etdiyi nemətlərin qədrini bilməyə &ccedil;alışmalıdır.</p>

<p>&Ccedil;&uuml;nki həyat m&uuml;qəddəsdir, sevgi isə onu mənalandıran işıqdır. İnsan sevgini qoruduqca həyatı, həyatı qoruduqca isə insanlığı qoruyur. D&uuml;nyanın daha g&ouml;zəl, daha mərhəmətli və daha ədalətli olması hər bir insanın &ouml;z&uuml;ndən başlamalıdır. Hər birimiz həyatın qiymətini bilsək, bir-birimizə sevgi və h&ouml;rmətlə yanaşsaq, gələcək nəsillərə daha g&ouml;zəl d&uuml;nya bəxş edə bilərik. Ən b&ouml;y&uuml;k sərvət sevmək, ən b&ouml;y&uuml;k məsuliyyət yaşamaq və yaşatmaq, ən b&ouml;y&uuml;k insanlıq isə həyatın və sevginin m&uuml;qəddəsliyini qorumaqdır.</p>

<p><img alt="✍" referrerpolicy="origin-when-cross-origin" src="https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/te2/1/16/270d.png" style="height:16px; width:16px" /> Sevil Azadqızı</p>

<p>&Uuml;z&uuml; o tərəfə, k&ouml;nl&uuml; bu yana</p>

<p>Ay iki arada qalan ey, salam.</p>

<p>Yığval tərsə d&uuml;ş&uuml;b yol d&uuml;z gəlməyib</p>

<p>&Uuml;rəyi həsrətdə solan ey,salam</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Gəzir aralıqda qatı duman &ccedil;ən,</p>

<p>Eh, nə bu mən mənəm, nə də o sən sən</p>

<p>&Uuml;rəyim eşitdi &uuml;rəyin verən</p>

<p>Allah salamını...Salam ey,Salam!</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Hər a&ccedil;ılan sabah olmur ki,</p>

<p>Quruca bir salam g&uuml;nah olmur ki...</p>

<p>Hər qəlbin salamı , Segah olmur ki,</p>

<p>&Uuml;rəyim inlədi:&quot; Balam ey...&quot; Salam.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Eh gəlirsiz gəldi bu gidi gərdiş,</p>

<p>&Uuml;rək dərd &ccedil;əkməyi eylədi vərdiş,</p>

<p>Salamın qurusun, salamsız dərviş,</p>

<p>Eylədin ruhumu talan ey... Salam</p>

<p><strong>( dodaqqa&ccedil;dl)</strong></p>

<p>=1=</p>

<p>Şamama arvadın əri &uuml;&ccedil; il olardı xəstəlikdən vəfat etmişdi. 44 yaşlı bu qadın dul idi.</p>

<p>Şamama arvadın 25 yaşlı qızı Məhluqə də 5 il idi ki,ərindən boşanmışdı.</p>

<p>48 yaşlı İsa kişinin də arvadı vəfat etmişdi.&Ouml;z&uuml;nə qulaq yoldaşı axtarırdı.</p>

<p>Bir g&uuml;n o Məhluqənin qarşısını kəsib deyir:</p>

<p>-- Ay Məhluqə,nənənə ( yəni anana ) denən mənə gəlsin də,nolar?Təkəm.Oğlanlarım &ouml;yləniblər,qızım da ərə gedib.</p>

<p>Məhluqə &ccedil;ox fikirləşmədən deyir:</p>

<p>-- Nənəmi( burda anam) neynirsən? Maa nooluf, məni al dana.</p>

<p>İsa kişi əvvəl Məhluqənin zarafat etdiyini d&uuml;ş&uuml;n&uuml;r:</p>

<p>--Yaxşı dana. Nənən maa gələr ,səni də bir Allah bəndəsi alar .</p>

<p>Məhluqə:</p>

<p>--Əşşi yox ee,doğru s&ouml;z&uuml;md&uuml;r,mən saa gələrəm.</p>

<p>Elə həmin axşam Məhluqə İsaya qoşulub gedir.</p>

<p>Məhluqə İsadan d&ouml;rd uşaq d&uuml;nyaya gətirir:iki oğlan ,iki qız.</p>

<p>20 il bir yerdə &ouml;m&uuml;r s&uuml;r&uuml;rlər...</p>

<p>İndi hər ikisi də haqq d&uuml;nyasındadırlar.</p>

<p>Şamama arvadı da alan olmadı.Evdə qaldı,qocaldı,qarıdı,&ouml;ld&uuml;...</p>

<p>=2=</p>

<p>Camalla Tərxanın m&ouml;hkəm zarafatları vardı.</p>

<p>Bir g&uuml;n Tərxan Camalgilə gedir.&Ccedil;ay - &ccedil;&ouml;rək yeyirlər,ardınca domino oynayırlar.</p>

<p>Arada Tərxan bayıra &ccedil;ıxır və bir az ke&ccedil;mir ki,qayıdır .</p>

<p>Qış fəsli idi.Hava soyuq idi,yer də donmuşdu.</p>

<p>Camal uzunboğaz &ccedil;əkməsini( sapoq) geyib Tərxanı yola salmaq istəyir.Ayaqlarını &ccedil;əkməyə salır,&ccedil;əkmə isə su ilə doludur...Tərxan artıq aradan &ccedil;ıxmışdı...</p>

<p>...Tərxan təzə kostyum almışdı.Camal &ccedil;əkdiyi siqareti onun cibinə atır.Bir də g&ouml;r&uuml;rlər ki,Tərxanın pencəyinin cibindən t&uuml;st&uuml; &ccedil;ıxır...</p>

<p>İncəvara pencəyin cibinin astarı yanmışdı.</p>

<p>...Nə Camal ,nə də Tərxan zarafatlarından qalmırdılar.He&ccedil; biri incimir,cırnamırdı...</p>

<p>... O illər ( elə indi də) iki adlı adamlar vardı.</p>

<p>Amma Tərxan &uuml;&ccedil; adlı idi: Tərxan, İsfəndiyar,Cabbar.</p>

<p>Doğrusu o adların tarix&ccedil;əsini dəqiq bilmirəm.</p>

<p>Bir g&uuml;n bir toy şənliyində tamada elan eləyir:</p>

<p>&quot;Təbrik &uuml;&ccedil;&uuml;n s&ouml;z Tərxan ,İsfəndiyar və Cabbara verilir&quot;</p>

<p>Tərxan mikrofona yaxınlaşır.</p>

<p>Tamada səsləyir:</p>

<p>--İsfəndiyarla Cabbar da gəlsin.</p>

<p>Tərxan :</p>

<p>--Ay m&uuml;əllim,hər &uuml;&ccedil;&uuml; mənəm-- deyir .</p>

<p>Camalın səsi eşidilir:</p>

<p>--&Uuml;&ccedil;&uuml; birində.</p>

<p>Tərxan dərhal başa d&uuml;ş&uuml;r ki,bu da Camalın işidir...</p>

<p>Camalla Tərxanın zarafatlaşdıqlarını kənd camaatı bilirdi...</p>

<p><strong>P.S.Adları dəyişmişəm.</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Zamanın ovcundan sivişib d&uuml;ş&uuml;r yay,</p>

<p>təqvimlər yenə sapsarı bir s&uuml;kuta hamilədir.</p>

<p>Sentyabr gəlib...</p>

<p>ayaq səslərində yağış qoxusu,</p>

<p>qollarında yarım&ccedil;ıq qalmış fəsillərin xatirəsi.</p>

<p>Bu gəliş sadəcə təqvimin dəyişməsi deyil,</p>

<p>ruhların soyunmasıdır əslində.</p>

<p>Ağaclar yarpaqlarını t&ouml;k&uuml;r,</p>

<p>insanlar &uuml;midlərini...</p>

<p>K&uuml;lək k&uuml;&ccedil;ələrdə səs-k&uuml;y salır,</p>

<p>elə bil k&ouml;hnə bir məktubu bərkdən oxuyur bəşəriyyətə.</p>

<p>Baxırsan, g&ouml;y &uuml;z&uuml; bir az daha uzaq,</p>

<p>dəniz bir az daha soyuq və tənha.</p>

<p>Dodaqlarında payızın ilk dadı:</p>

<p>acı bir gilas dadı, ya da ayrılıq havası.</p>

<p>Sentyabr bir dərviş kimi gəlir,</p>

<p>fəlsəfəsini pı&ccedil;ıldayır pəncərələrə:</p>

<p>&quot;Hər g&ouml;zəllik &ouml;lməlidir ki, yenidən doğulsun.&quot;</p>

<p>Biz bu fəslin harasındayıq, sevgilim?</p>

<p>Solan yarpaqların tərəfində,</p>

<p>yoxsa torpağa sığınan k&ouml;klərin?</p>

<p>Əllərin hələ də yay istisini qoruyur,</p>

<p>amma g&ouml;zlərində sentyabrın dumanı var artıq.</p>

<p>Gəl, bu payız nəfəsli s&uuml;kutda itək,</p>

<p>şəhərin səsini k&uuml;ləyin nəfəsiylə &ouml;rtək.</p>

<p>Zaman qocalır, sentyabr gəncləşir hər il,</p>

<p>biz isə iki fəslin arasında qalan k&ouml;&ccedil;əri quşlar kimiyik...</p>

<p>Gəlişin m&uuml;barək, ey sarı rəngli tənhalıq,</p>

<p>bizə itirməyin də g&ouml;zəl olduğunu &ouml;yrət...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>01.09.2026</p>

<p>k&uuml;lək s&uuml;p&uuml;rgə &ccedil;əkir qumda qalan izlərə,</p>

<p>baxıram qabığında qurumuş ilbizlərə,</p>

<p>əhvalım qarışıqdır..</p>

<p>qovuram g&ouml;zlərimdən daş asan uyquları,</p>

<p>h&uuml;rk&uuml;d&uuml;rəm fit &ccedil;alıb qoşa &uuml;zən quları,</p>

<p>&uuml;t&uuml;ləyib geyinib mavi qır&ccedil;ın suları,</p>

<p>dəniz g&ouml;r necə şıqdır.</p>

<p>batıb -&ccedil;ıxır sularda Ay..</p>

<p>bu nə g&ouml;zəl ovsun,</p>

<p>dağılıbdı sahilin sa&ccedil;ları yosun-yosun,</p>

<p>&ccedil;oxdan arzulamışdım belə bir evim olsun,</p>

<p>hər yanım sarmaşıqdır.</p>

<p>hara gedirəm belə, hara,</p>

<p>yolumu &ccedil;aşıb,</p>

<p>bəlkə elə bu dəniz mənim g&ouml;z&uuml;mdən daşıb..</p>

<p>qəfil he&ccedil; sezilmədən hava qaranlıqlaşıb,</p>

<p>i&ccedil;im amma, işıqdır.</p>

<p>durna qatarı kimi d&uuml;zd&uuml;m s&ouml;zləri səfə,</p>

<p>hardasan su pərisi boy g&ouml;stər bircə dəfə,</p>

<p>gəl, &ccedil;ək &quot;haqq-hesabını&quot; &ccedil;ox yaxınam hədəfə,</p>

<p>qanım bircə qaşıqdır..</p>

<p>gecənin qulağından asılıb tana kimi,</p>

<p>bir saz səsi ağladı qəlbim yatana kimi,</p>

<p>&ouml;ld&uuml;m-&ouml;ld&uuml;m, dirildim gəlib &ccedil;atana kimi,</p>

<p>bir mənəm bir aşıqdır..</p>

<p>Bir ulduz da s&ouml;n&uuml;b getdi beləcə,</p>

<p>D&uuml;nya qəfil ikiləndi o sabah.</p>

<p>Qələmimdən damcılayan m&uuml;rəkkəb,</p>

<p>G&ouml;z yaşımda şəkilləndi o sabah.</p>

<p>&Ouml;l&uuml;m...</p>

<p>Ey G&uuml;nəşin, işığın tərsi,</p>

<p>Sənə a&ccedil;ıq g&ouml;zlə kim baxa bilib?</p>

<p>Ey nurla z&uuml;lmətin sonuncu rəqsi,</p>

<p>Doğma zəncirin kim buraxa bilib?</p>

<p>Kim d&ouml;zə bilibdir aldıqlarına?</p>

<p>Bir &ouml;mr&uuml;n ardınca bağlanan qapı,</p>

<p>Bir daha, bir daha a&ccedil;ılmaz qapı.</p>

<p>Amma sən yenə də getmədin, qardaş,</p>

<p>Nə varsa - yaxşı, pis xatirələrlə</p>

<p>&Ouml;m&uuml;rl&uuml;k g&ouml;z&uuml;m&uuml;n lentinə k&ouml;&ccedil;d&uuml;n.</p>

<p>İ&ccedil;imdə İlahi bir təsəlli var-</p>

<p>Olsa da ayrılıq,</p>

<p>g&ouml;r&uuml;şəcəyik.</p>

<p>Bəlkə bundan sonra həyatdakından</p>

<p>daha &ccedil;ox, daha sıx g&ouml;r&uuml;şəcəyik.</p>

<p>Ke&ccedil;miş xatirələr canlanır, axır</p>

<p>baxdığım hər yerdə, hər xatirədə.</p>

<p>Ata ocağımız, kənd həyətimiz...</p>

<p>Qayıdıb ke&ccedil;irsən hər dəfə bir də...</p>

<p>Zaman ke&ccedil;ib gedir, anlayır insan,</p>

<p>Sən demə o həyət cənnət bağıymış!</p>

<p>Ananın, atanın, bacı-qardaşın</p>

<p>Birgə yaşadığı g&ouml;zəl &ccedil;ağıymış!</p>

<p>Bağı bağ edənlər k&ouml;&ccedil;&uuml;b getdikcə</p>

<p>Bağ da qurumağa başlayır qardaş.</p>

<p>Hər dərdə, hər qəmə var nişanımız.</p>

<p>Anam d&uuml;nyasını dəyişən g&uuml;n&uuml;</p>

<p>mənim nəzərimdə, mənim g&ouml;z&uuml;mdə</p>

<p>qurudu həyətdə yemişanımız.</p>

<p>Atam &ouml;lən kimi ərik ağacı,</p>

<p>bir də ki, qurudu xar tut ağacı..</p>

<p>qurudu,</p>

<p>&ccedil;əkdirdi qəlbimə acı.</p>

<p>Sənin gedişinlə ən &ccedil;ox sevdiyin</p>

<p>badam ağacı da qurudu bu g&uuml;n...</p>

<p>Vurdu &uuml;rəyimə ne&ccedil;ə dağ- d&uuml;y&uuml;n.</p>

<p>...Yenə xatirələr &ccedil;&ouml;kd&uuml; &uuml;st&uuml;mə...</p>

<p>Dizədək qar idi kənd, məktəb yolu,</p>

<p>&Ouml;ndən sən gedərdin, axranca da biz,</p>

<p>Olardın bizim&ccedil;&uuml;n ilk &ccedil;ığır, ilk iz.</p>

<p>...Sənin gedişindən bir xeyli sındım,</p>

<p>Amma sınan insan &ccedil;ox dəyişirmiş,</p>

<p>Dəyişən insan da g&uuml;clənir, bəlli,</p>

<p>G&uuml;clənən həyatı dərin &ouml;yrənir...</p>

<p>Əlbəttə, aradan zaman ke&ccedil;əcək,</p>

<p>Bəlkə ağrılar da xəfifləyəcək,</p>

<p>Amma səni bizə unutduracaq</p>

<p>O g&uuml;n he&ccedil; bir vaxt gəlməyəcək.</p>

<p>Hər dildə bir adı var bu kədərin,</p>

<p>Amma hər &uuml;rəkdə s&uuml;kutu başqa...</p>

<p>Sənin gedişinlə sankı bir az da</p>

<p>Həyat işığını itirdi qardaş.</p>

<p>Nur i&ccedil;ində uyu.. Nur i&ccedil;ində yat.</p>

<p>Bələnsin məzarın işığa - nura!</p>

<p>Bilmirəm, bəlkə də z&uuml;lmətdi bura.</p>

<p>Sən daha işıqlı d&uuml;nyaya getdin.</p>

<p>Mən b&uuml;t&uuml;n hallarda sənin yerinin</p>

<p>nurlu olmasını diləyəcəyəm.</p>

<p>Sənə hey dualar eləyəcəyəm.</p>

<p>&nbsp;01.09.2026</p>

<p>Azərbaycanın az qala hər rayonunun &ouml;z&uuml;nəməxsus zəngin mətbəxi var. Qusar da istisna deyil. Buranın milli yeməkləri arasında tsikan x&uuml;susi yer tutur. Rayona gələn qonaqlar bu qədim ləzgi yeməyinin dadına baxmadan getmirlər. Təzəcə sobadan &ccedil;ıxmış tsikanı bir dəfə dadan onun ətrini və ləzzətini &ccedil;ətin ki, unutsun.</p>

<p>Tsikan əsrlər boyu ləzgi mətbəxinin ən sevilən və doyumlu yeməklərindən biri olub. Onu adi g&uuml;nlərdə də, bayramlarda da, ailə məclislərində də bişirirlər. Qonaq gələndə isə iri, &uuml;z&uuml; yaxşı qızarmış tsikan s&uuml;frənin yaraşığı sayılıb. Onun hazırlanmasında hər ailənin &ouml;z qaydası var.</p>

<p>Tsikanın resepti əsrlər boyu aşpazlıq kitablarında deyil, ailələrin yaddaşında yaşayıb. Hər ev &ouml;z bildiyini qoruyub, bu bacarıq nəsildən-nəslə &ouml;t&uuml;r&uuml;l&uuml;b. Tsikan &uuml;&ccedil;&uuml;n mayalı və ya mayasız xəmir yoğrulur. İ&ccedil;lik əsasən yağlı qoyun ətindən, xırda doğranmış kartofdan, soğandan və qozdan hazırlanır. Duz, istiot, z&ouml;vqə g&ouml;rə isə bir qədər kəklikotu əlavə edilir.</p>

<p>Dadlı tsikanın sirri ərzağın &ccedil;oxluğunda deyil, onların d&uuml;zg&uuml;n &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;n&uuml; bilməkdədir. Soğan az olsa, i&ccedil;lik quru alınar, kartof &ccedil;ox olsa, ətin dadını basar. Ət yağsız olsa, tsikanın şirəsi azalar, kəklikotu artıq vurulsa, digər ətirlər itər. Təcr&uuml;bəli ev sahibəsi isə bunların hamısını g&ouml;zəyarı m&uuml;əyyən edir.</p>

<p>Xəmir yağlanmış qaba elə yayılır ki, həm dibi, həm də kənarları &ouml;rts&uuml;n. İ&ccedil;lik &uuml;zərinə bərabər d&ouml;şənir, sonra ikinci xəmir qatı ilə &ouml;rt&uuml;l&uuml;r. Kənarları diqqətlə bərkidilir ki, bişərkən ətin şirəsindən bir damcı belə &ccedil;&ouml;lə &ccedil;ıxmasın. &Uuml;z&uuml;nə yumurta sarısı &ccedil;əkilib sobaya verilir. Bəzi ailələr tsikanı iki, bəziləri &uuml;&ccedil; xəmir qatından hazırlayırlar.</p>

<p>Qədim ləzgi sobası olan xharda bişən tsikanın isə tamam başqa ətri və dadı var. Xharı qalamaq, k&ouml;z&uuml;n&uuml; hazırlamaq, hərarətini d&uuml;zg&uuml;n tutmaq ustalıq tələb edir. Od yaxşı yanmalı, k&ouml;z vaxtında yığılmalı, sobanın hərarəti nə &ccedil;ox, nə də az olmalıdır.</p>

<p>Ke&ccedil;mişdə təcr&uuml;bəli qadına nə termometr lazım idi, nə də saat. O, ocağın hərarətini &uuml;z&uuml;nə vuran istidən duyar, xəmirin vəziyyətini g&ouml;zəyarı m&uuml;əyyən edər, tsikanın hazır olduğunu isə ətrindən və rəngindən anlayardı.</p>

<p>Hazır tsikanın &uuml;z&uuml; əvvəl saralır, sonra qızılı rəng alır, axırda kəhrəba &ccedil;alarına d&uuml;ş&uuml;r. Onu sobadan &ccedil;ıxan kimi dərhal kəsmirlərlər. &Uuml;st&uuml;n&uuml; təmiz dəsmalla &ouml;rt&uuml;b bir qədər saxlayırlar ki, qabığı yumşalsın, i&ccedil;indəki ərzaqın dadı bir-birinə qarışsın.</p>

<p>Tsikan g&uuml;ndəlik yemək olsa da, qonaq gələndə x&uuml;susi həvəslə hazırlanır. Bir &ccedil;ox xalqlarda olduğu kimi, ləzgilərdə də qonağın qarşısına evdə olan ən yaxşı nemətləri &ccedil;ıxarmaq qədim adətdir. &Uuml;z&uuml; yaxşı qızarmış, i&ccedil;liyi bol olan tsikan da belə s&uuml;frələrin yaraşığı sayılır.</p>

<p>Bu g&uuml;n ləzgi kəndlərinin məişəti dəyişib. Xharın yerini qaz və elektrik sobaları tutub. Əvvəllər qadının əli ilə m&uuml;əyyən etdiyi hərarəti indi termometr g&ouml;stərir, bişmə vaxtını saat hesablayır. Amma dəyişməyən bir şey var. Tsikan sobaya qoyulan kimi onun tanış ətri yenə ətrafa yayılır. &Ccedil;&uuml;nki tsikan təkcə qədim ləzgi yeməyi deyil. O, bir s&uuml;frənin ətrafında toplaşan ailənin, nəsildən-nəslə &ouml;t&uuml;r&uuml;lən ənənənin və ilk tikədən tanınan doğma evin dadıdır.</p>

<p>Sədaqət KƏRİMOVA</p>

<p>Hər şey g&ouml;zəliydi, nə varıydısa,</p>

<p>K&ouml;ks&uuml;mə vurduğu yaraya qədər.</p>

<p>Bu &ouml;mr&uuml;n əzəldən bəllidi rəngi,</p>

<p>Qaradan başlayıb qaraya qədər.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Tanrım, bu sevgidir, rəhm eylə bir az,</p>

<p>... Bir addım ataqmı, olmaz ki, olmaz...</p>

<p>Vermisən dərdini, dərmanını yaz,</p>

<p>Ya qismət&hellip; Tapılan &ccedil;araya qədər...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>İnsanlar, olanı danımmı, - sordum,</p>

<p>O qədər &ccedil;əkdim ki, həsrəti yordum.</p>

<p>&Uuml;rək deyilənin qəsdinə durdun,</p>

<p>Qalmadı b&uuml;t&ouml;vdən-paraya qədər.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Bir dəli sevgiyə bu d&uuml;nya darsa&hellip;</p>

<p>Haqqı var, k&ouml;ks&uuml;m&uuml;-k&ouml;nl&uuml;m&uuml; yarsa,</p>

<p>Allah &uuml;midinə qalsın, nə varsa,</p>

<p>Qoy getsin, gedəcək haraya qədər&hellip;</p>

<p>Sən sevgimi g&ouml;rməyəcək qədər kor,</p>

<p>Məni eşitmeyecek qədər karsan...</p>

<p>Bəlkə də &ouml;mr&uuml;mə sonuncu yagış,</p>

<p>Başıma ələnən sonucu qarsan...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Qoymaram qarsında urəyim sına,</p>

<p>Sən mənim ruhumu duyan deyilsən.</p>

<p>Mən bir az &uuml;rəyi sınıq qadınam,</p>

<p>Sən mələk olardın mənə əyilsən...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Ha axtar dunyanı tapan deyilsən...</p>

<p>hardasa bir məsum sevda olsa da...</p>

<p>Səni mənim kimi duyan, anlayan,</p>

<p>Səni mənim kimi sevən olsa da...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Bir az g&ouml;z&uuml;mə bax &uuml;rək g&ouml;z&uuml;nlə,</p>

<p>Bir az bu həsrətin bağrını gəl yar.</p>

<p>Bir &ouml;m&uuml;r darıxan tənha əllərin,</p>

<p>Əlindən tutmağa ehtiyacı var ...</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Ya da he&ccedil; toxunma qoy belə qalsın,</p>

<p>Bu d&uuml;nya mənim&ccedil;&uuml;n g&uuml;lən deyilmiş...</p>

<p>Aləmin oduna yananlar bilir,</p>

<p>Aləm kimsə &uuml;&ccedil;&uuml;n &ouml;lən deyilmiş...</p>

<p>1.9.2025.</p>

<p>Nə tez gəldi bu payız?</p>

<p>Təbiətmi tələsdi, yoxsa ki, tələsdik biz?..</p>

<p>Yenə k&uuml;ləklər əsdi...</p>

<p>Payızın ahıdırmı k&uuml;ləklər,</p>

<p>yoxsa bizim soyuyan nəfəsimiz?</p>

<p>Nə tez gəldi bu payız?</p>

<p>Yenə yağdı yağışlar,</p>

<p>Bəlkə elə payızın g&ouml;zləridir buludlar?</p>

<p>Bəlkə də həsrətimiz...</p>

<p>Nə tez gəldi bu payız...</p>

<p>Yaşıl-yaşıl yarpaqlar saralıb t&ouml;k&uuml;ld&uuml;lər,</p>

<p>bəlkə elə ağaclar g&ouml;z yaşı t&ouml;k&uuml;rd&uuml;lər?</p>

<p>Bu saralan yarpaqlar ağacların g&ouml;z yaşı, yoxsa bizim sevgisiz yaşanan g&uuml;nlərimiz?</p>

<p>Nə tez gəldi bu payız...</p>

<p>G&uuml;nəşin oduna da isinə bilmirik biz.</p>

<p>Payızmı g&uuml;nahkardı,</p>

<p>Yoxsa payız g&uuml;nəşinə</p>

<p>d&ouml;nən &uuml;rəklərimiz?..</p>

<p>Bir şirin duyğutək yağır yağışlar ,</p>

<p>İslanır yuxusu lal gecələrin .</p>

<p>Nəm &ccedil;əkib payızın sarı k&ouml;ynəyi ,</p>

<p>Darıxır s&uuml;kutu boş k&uuml;&ccedil;ələrin .</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Səkilər , dalanlar po&ccedil;t qutusudur ,</p>

<p>Ayaqlar altında bahar verir can .</p>

<p>Yarpaqlar - &uuml;nvansız məktublar kimi -</p>

<p>Po&ccedil;talyon k&uuml;ləklər axtarır &uuml;nvan .</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Payız dağ d&ouml;ş&uuml;ndən , ağac başından</p>

<p>Gəlir , Əzrayıltək - tarimar edir .</p>

<p>Həyatdan k&ouml;&ccedil; edən insan kimidir ,</p>

<p>Sonda bu d&uuml;nyadan əliboş gedir .</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Yazın yaratdığı g&ouml;zəllikləri</p>

<p>Xəzana d&ouml;ndərib , niyə məhv edir ?</p>

<p>Payız xislətlidir , indi bu d&uuml;nya :</p>

<p>Dağıtmaq , &ouml;ld&uuml;rmək baş alıb , gedir .</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>İlahi , qorxuram mən bu payızdan ,</p>

<p>İ&ccedil;imdə bir &uuml;mid qırılıb , s&ouml;nd&uuml; .</p>

<p>Haqqı , ədaləti yaşatmır d&uuml;nya ,</p>

<p>Hər şey bu d&uuml;nyada payıza d&ouml;nd&uuml; .</p>

<p>30 . 08 . 2026</p>

<p>Y</p>

<p>Yağmurlu bir xatirə var yaddaşımda,</p>

<p>Şəklini &ccedil;əkməmişəm,</p>

<p>Deməmişəm he&ccedil; kimə.</p>

<p>Yağmurlu bir xatirə var,</p>

<p>&Uuml;rəyimin başında,</p>

<p>Hamıdan gizli saxladığım,</p>

<p>Yadigar m&uuml;cr&uuml; kimi</p>

<p>Xəlvətdə a&ccedil;ıb bağladığım.</p>

<p>G&ouml;zlərimə k&ouml;&ccedil;&uuml;rm&uuml;şəm o g&uuml;n&uuml;,</p>

<p>Narın yağışlar yuyur,</p>

<p>A&ccedil;ır yaramın g&ouml;z&uuml;n&uuml;,</p>

<p>Sulara qarışır qanım...</p>

<p>Qızarır d&ouml;rd yanım...</p>

<p>Sevda yarasından</p>

<p>&Ouml;lən yoxdu hələ,</p>

<p>Yaxşıyam,</p>

<p>Məndən nigaran qalma,canım!</p>

<p>Elə duyğular var,</p>

<p>Gətirmək olmur dilə,</p>

<p>Susursan...Cızdağın &ccedil;ıxır.</p>

<p>Adamı icindən yıxır eşq,</p>

<p>Hicran yanğısı.</p>

<p>Yağmurlu bir xatirə var,</p>

<p>G&uuml;l&uuml;ş&uuml;ndə islanan,</p>

<p>Ke&ccedil;mişi əzizləyən,bu g&uuml;n&uuml; danan.</p>

<p>M&ouml;c&uuml;zəyə inanan</p>

<p>bir uşaq var i&ccedil;imdə,</p>

<p>Hər gecə ovcuna</p>

<p>yağışlar yağır...</p>

<p>Mənim yerim dağlar idi,</p>

<p>&Uuml;z &ccedil;evrib d&uuml;zə &ccedil;ıxdım.</p>

<p>Elə &ccedil;ılğın &ccedil;ağlar idi,</p>

<p>Sevinirdim - &uuml;zə &ccedil;ıxdım.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>G&ouml;z&uuml; yolda qoyub gəldim,</p>

<p>H&uuml;rkək baxan ceyranları.</p>

<p>Daşda səkən kəkliklərin</p>

<p>&Ccedil;ox olmuşdum heyranları,</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Qulağımda sərt qartalın,</p>

<p>Məğrur səsi-qıyı qalıb.</p>

<p>Xəyalımda kəhər atın,</p>

<p>Kişnərtisi haray salıb.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Səhər mehi oxşamayıb</p>

<p>Mənim qədər he&ccedil; bir kəsi.</p>

<p>Balasıtək layla &ccedil;alıb</p>

<p>Bulaqların z&uuml;mz&uuml;məsi.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>G&ouml;rən kimi vurulmuşam,</p>

<p>&ldquo;ƏRDAĞI&rdquo;nın lalasına.</p>

<p>Heyranlıqla qovuşmuşam,</p>

<p>Lalə, nərgiz talasına .</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Sevgi, istək yaşadardı,</p>

<p>Hər bir kəsin &uuml;rəyini.</p>

<p>Qonaq-qara hey dadardı,</p>

<p>S&uuml;frəmizin &ccedil;&ouml;rəyini.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Bir qız vardı-qarabəniz,</p>

<p>Xasiyyəti quzu kimi.</p>

<p>G&uuml;nahimdan əridi o,</p>

<p>&Ouml;tən ilin buzu kimi.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Bu həyatda saf sandığım,</p>

<p>Zirvələrə yağan qardı.</p>

<p>Ən qiymətli var sandığm,</p>

<p>O dağlarda anam vardı.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>...Mənim obam dağlar idi,</p>

<p>D&ouml;vran bizi ayrı saldı.</p>

<p>O qədər arzum var idi,</p>

<p>Hər birisi d&uuml;zdə qaldı.</p>

<p>qəfəs darlığı var, qəfəs darlığı;</p>

<p>duyursan ilk baxışdaca</p>

<p>hər şeydə nəfəs darlığı,</p>

<p>s&ouml;zdə, şeirdə nəfəs darlığı...</p>

<p>sanki səni hardansa bir əl sıxır-</p>

<p>nəfəsin darıxır...</p>

<p>nəfəs darlığı verir,</p>

<p>bilsən, hava da,</p>

<p>birdən &uuml;&ccedil;&uuml;y&uuml;rsən isti yuvanda...</p>

<p>&ccedil;əkir elə gen də,</p>

<p>dar da nəfəs darlığı,</p>

<p>harda nəfəs gedir-gəlir,</p>

<p>orda nəfəs darlığı...</p>

<p>insanların bir-birinə sevgisində,</p>

<p>sayğısında da darlıq...</p>

<p>yer genişliyindən,</p>

<p>yol genişliyindən</p>

<p>&ccedil;atammırıq nəfəs genişliyinə,</p>

<p>o arzu, o həvəs genişliyinə...</p>

<p>nəfəs darlığı var, nəfəs darlığı</p>

<p>İynədən ke&ccedil;ən ip kimi,</p>

<p>Mən bu d&uuml;nyadan ke&ccedil;irəm.</p>

<p>Doğmalar i&ccedil;ində qalır,</p>

<p>Mən bir az yadam, ke&ccedil;irəm.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Qa&ccedil;ılmaz yuxu kimiyəm,</p>

<p>Sədaqətli qu kimiyəm,</p>

<p>Damcılayan su kimiyəm,</p>

<p>Dağdan, qayadan ke&ccedil;irəm.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Kim barışar belə baxtla,</p>

<p>Bax baxtıma, otur ağla,</p>

<p>Bir &uuml;midi a&ccedil;ıq saxla,</p>

<p>Səbr et, ay adam, ke&ccedil;irəm.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>&Ouml;lsəm də hər gecə, - sağam,</p>

<p>&Ccedil;əkə bilmədiyim dağam,</p>

<p>&Ccedil;ox şeyi g&ouml;rən &ccedil;ırağam,</p>

<p>Abır - həyadan ke&ccedil;irəm. <strong>(s&ouml;n&uuml;rəm anlamında)</strong></p>

<p>&nbsp;</p>

<p>&Ouml;mr&uuml; əlimdən buraxdım,</p>

<p>&Ccedil;ilikləndim, sınıb axdım,</p>

<p>Yatmaqdan key olub baxtım,</p>

<p>Yoxmu oyadan, ke&ccedil;irəm</p>

<p>Durub gəlsin,g&ouml;z&uuml;m,k&ouml;nl&uuml;m yarısın.</p>

<p>Aradakı dağlar ,daşlar yerisin,</p>

<p>Mən anamı istəyirəm.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Onu bir də g&ouml;rmək &uuml;&ccedil;&uuml;n izn var?</p>

<p>Qurban olum,&quot;yox&quot; deməyin,yazın &quot;var&quot;.</p>

<p>He&ccedil; kimsəyə deyilməyən s&ouml;z&uuml;m var,</p>

<p>Mən anamı istəyirəm..</p>

<p>Gedir -gəlir g&ouml;z &ouml;n&uuml;nə xəyalı,</p>

<p>&Ouml;z&uuml; gəlsin qoy yaşmaqlı,həyalı.</p>

<p>Dağılıbdı sa&ccedil;ımdakı sığalı ,</p>

<p>Mən anamı istəyirəm</p>

<p>Razılaşsın payızıynan,yazıynan,</p>

<p>Xırda-xırda pay gətirsin &ouml;z&uuml;ynən.</p>

<p>Şirin-şəkər s&ouml;hbətiynən ,s&ouml;z&uuml;ynən</p>

<p>Mən anamı istəyirəmn...</p>

<p>&Uuml;rəyimdə təndirinin alovu,</p>

<p>Sa&ccedil;larımda həsrətinin qırovu.</p>

<p>Oturmağa biz diz-dizə bir hovur</p>

<p>Mən anamı istəyirəm.</p>

<p>Qəribsəyir qəhvədanı,g&uuml;y&uuml;m&uuml;...</p>

<p>Qulağımda sırğadı hər deyimi.</p>

<p>Gəlib yenə oxşayarmı boyumu ,</p>

<p>Mən anamı istəyirəm....</p>

<p>&Ccedil;&ouml;z&uuml;lm&uuml;şəm yumaq kimi,</p>

<p>B&uuml;z&uuml;lm&uuml;şəm dodaq kimi.</p>

<p>Bir s&uuml;dəmər uşaq kimi</p>

<p>Mən anamı istətirəm</p>

<p><strong><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; (hekayə)</span></strong></p>

<p style="text-align:justify"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </strong></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yayın ortaları idi. Anamla qonşu kənddə ərdə olan bacımgildən qayıdırdıq. Bacım iki ildən &ccedil;ox idi ki, b&ouml;yrək &ccedil;atışmazlığından əziyyət &ccedil;əkirdi. Yolboyu onun sifətindəki şişkinlik, tez-tez &uuml;rəkbulanması və nəfəs darlığı g&ouml;zlərimiz &ouml;n&uuml;ndən &ccedil;əkilmirdi. &Uuml;rəyimizi didən bu nigaran&ccedil;ılıq anamı m&ouml;hkəm sarsıtmışdı. Yazıq arvad son illər xeyli qocalmışdı. Əsəbləri də yerində deyildi. Adi bir hadisəyə d&ouml;z&uuml;ms&uuml;zl&uuml;k g&ouml;stərirdi. Digər tərəfdən də havanın d&ouml;z&uuml;lməz hərarəti bizi h&ouml;vsələdən &ccedil;ıxarmışdı. Kəndin tozlu, dolanbac yollarına yayın indiyə kimi g&ouml;r&uuml;nməyən yandırıcı s&uuml;kutu &ccedil;&ouml;km&uuml;şd&uuml;. Hərdən bu s&uuml;kutu cırcıramaların qulaqlardan &ccedil;əkilməyən uzun-uzadı səsi pozurdu. Təzə aldığım&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &ldquo;Jiquli-07&rdquo;-nin ş&uuml;şələri a&ccedil;ıq olsa da, havamız &ccedil;atmırdı, sanki kimsə boğazımızdan ikiəlli yapışmışdı. Dayımın məsləhət g&ouml;rd&uuml;y&uuml; &ldquo;Mercedes-Benz&rdquo;-dən imtina etdiyimə g&ouml;rə &ouml;z&uuml;m&uuml; elə bu dəqiqələrdə də danlanmaqda davam edirdim. Deyəsən, anamda bunu hiss etmişdi. Tez reaksiya verəcəyindən &ccedil;əkinirdim. Amma nə yaxşı susurdu, dinmirdi. Nəhayət, yaranmış durum ona g&uuml;c gəldi. Sifəti portm&uuml;şd&uuml;, başını bulaya-bulaya dedi:</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; - Dayın bug&uuml;nk&uuml; g&uuml;nə deyirdi də, oğlum. Sovetin t&ouml;rt&ouml;k&uuml;nt&uuml;lərinin &ouml;mr&uuml; &ccedil;oxdan bitib. Dağ boyda kişinin d&ouml;nə-d&ouml;nə dediyi s&ouml;z&uuml; &ouml;z&uuml;nə qaldı. Sən isə ceyran kimi maşından atkaz elədin. İndiki cavanların &ccedil;oxu ayaqqabılarının ucundan uzağı g&ouml;rm&uuml;rlər. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D&uuml;z s&ouml;zə nə deyəsən? K&uuml;yə getmişdim, yanlışlığımı boynuma aldım. G&ouml;zucu anama nəzər yetirib: </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Haqlısan, ana, - dedim. - M&uuml;tləq yenisini alacağam, təki bacım sağalsın. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Anam alnından s&uuml;z&uuml;lən təri yaylığın ucuyla silə-silə: </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Allah ağzından eşitsin, oğlum, - dedi. &ndash; D&uuml;nən gecə qurbanlıqda boyun almışam, qızım tezliklə ayağa qalxsın.</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp;&nbsp; Allah qəbul eləsin, ana. &Ouml;z&uuml;n&uuml; &uuml;zmə, bacım m&uuml;tləq sağalacaq, - deyə anamı &uuml;midləndirməyə &ccedil;alışdım.</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Elə bu vaxt g&ouml;zlərimə bir qaraltı g&ouml;r&uuml;nd&uuml;. Aramızda kifayət qədər məsafə olsa da, &uuml;z-&uuml;zə gəldiyimizdən onun xanım yox, yaşlı bir kişi olduğuna əmin oldum. Həm də qocanı kiməsə oxşadırdım. Məsafə yaxınlaşdıqca onun qəribə hərəkətlərindən məni təəcc&uuml;b b&uuml;r&uuml;m&uuml;şd&uuml;. Qoca tez-tez əlini arxasına aparır, nəyisə tələsik halda ağzına &ouml;t&uuml;r&uuml;rd&uuml;. Elə bil, illərin acı idi. Yaxınlaşanda tam əmin oldum. Zənnim məni aldatmamışdı: bu, G&uuml;lməmməd kişi idi. Əynində qısaqol k&ouml;ynəkdən savayı he&ccedil; nə yox idi. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Ətin t&ouml;k&uuml;ls&uuml;n, it oğlu it! &ndash; deyə anam yerində qurcalanaraq &uuml;z&uuml;n&uuml; yana &ccedil;evirdi. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">G&uuml;lməmməd kişidən yan ke&ccedil;ib, maşını beş-altı metr aralıda saxladım. Qapını a&ccedil;anda: </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Hara ?! &ndash; Anam &uuml;st&uuml;mə qışqırdı. &ndash; Qoycəhənnəm olsun, abırsız k&ouml;pək oğlu! </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Anamı sakitləşdirməyə &ccedil;alışdım: </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Niyə s&ouml;y&uuml;rsən, ana? Yazıq &ouml;z&uuml;ndə deyil, xəstədir. Bir ne&ccedil;ə g&uuml;nd&uuml;r başı qa&ccedil;ıb, yaddaşınıda itirib. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Anam sakitləşmək əvəzinə bir qədər də coşdu: </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Yalansa, onu yazıq ilan &ccedil;alsın! Biz də bilərik: bir şərəfsizin nəfəsi kəsildi! &ndash; Nə d&uuml;ş&uuml;nd&uuml;sə: - Yox, yox kəsilməsin, - dedi. - &Ouml;mr&uuml; uzun, əzabı davamlı olsun. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Anamın s&ouml;zləri qulaqlarımda cingildəyirdi. Deyəsən, təzyiqim qalxmışdı,&nbsp; sifətim od tutub yanırdı. Boynumdakı tər damcıları &uuml;z&uuml;aşağı s&uuml;z&uuml;l&uuml;rd&uuml;. Dodaqlarım əsə-əsə: </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Bəsdir də, ay ana, &uuml;rəyin soyumadı təhqirlərdən, qarğışlardan?! Deyirlər, qarğış ikibaşlı olur. Qızında yataq xəstəsidir. Yığışdır bu qarğışları, sən Allah.</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Sən niyə coşursan, &uuml;rəyin yanır əclafa?! Bir buna bax, atalardan məsəl &ccedil;əkir mənə.&nbsp; Birincisi, o vaxtkı atalar avam olub, ikincisi də g&ouml;zəg&ouml;r&uuml;nməz qarğa deyil, g&ouml;z deşə. G&uuml;lməmməd nə t&ouml;k&uuml;bsə aşına, o da &ccedil;ıxır qaşığına...</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Nə pislik edib sənə, qoymayıb&nbsp; &ccedil;&ouml;rək n&ouml;vbəsində ayaqlar altında qalam, hə? </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Başına dəysin oğraşın! Harınlıqdan nə uşaq tanıyırdı, nə yaşlı. Ahılları lağa qoyub təhqir etdiyi anları he&ccedil; vaxt unuda bilmərəm. Sağ qalsam, lap goruna da s&ouml;yərəm...</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Səbrim t&uuml;kəndi. D&ouml;zə bilmədim, maşından necə d&uuml;şd&uuml;y&uuml;m&uuml; hiss etmədim. G&uuml;lməmməd kişi xeyli aralanmışdı. Tələsik maşının baqajından idman kostyumu g&ouml;t&uuml;r&uuml;b arxasınca qa&ccedil;dım. Yaxınlaşdım, &uuml;f&uuml;nətdən &uuml;rəyim bulandı. Az qala qusacaqdım. Əli, dodaqları nəcis idi. Ağır duruma d&uuml;şm&uuml;şd&uuml;m. Nə edəcəyimi bilmirdim. Amma onu &ouml;zbaşına da buraxa bilməzdim. Dilə tutb kəndə qaytarmalıydım. Yoxsa, baş g&ouml;t&uuml;r&uuml;b haralarasa gedəcəkdi. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; G&uuml;lməmməd dayı, bu nədir belə? &ndash; deyə sağ əlinə işarə etdim. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Qoca g&ouml;zləri ş&uuml;bhəli tərzdə bir xeyli mənə dikdi. Ha&ccedil;andan-ha&ccedil;ana qalın qaşları dartılmış halda elə şaqqanaq &ccedil;əkdi ki, &uuml;st &ccedil;ənəsindəki protezi yerə d&uuml;şd&uuml;. Uşaq cəldliyi ilə əyilib ikiyə b&ouml;l&uuml;nm&uuml;ş potezi g&ouml;t&uuml;rəndə: </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Sən Burhan deyilsən? - əminliklə şoruşdu. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Yox, Azərəm, Sədinin ke&ccedil;miş sinif yoldaşı. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Kim? </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Azər. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Hə, Azər, Azər... Başa d&uuml;şd&uuml;m, bayaq nəyi soruşdun, Azər? </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Soruşdum ki, əlin, ağzın niyə batıqdır? </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; He&ccedil;, elə-belə. Banan yeyirdim. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Təəcc&uuml;bdən g&ouml;zlərim bərələ qaldı. Ayaqlarım əsə-əsə: </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Nə banan, banan nədir? &ndash; dedim.</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dinmədi. Nə d&uuml;ş&uuml;nd&uuml;sə nəzərlərini məndən ayırmadan yenidən bir şaqqanaq &ccedil;əkdi. Əllərini qəribə tərzdə yelləyə-yelləyə dedi:</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Ay-hay, bu indiyə kimi banan yeməyib ki! Haradan biləcək, yazıq? Yeməyib qaz ətini, bilməyir ləzzətini. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Susdum. S&ouml;z&uuml;n&uuml;n qarşısına s&ouml;z &ccedil;ıxarmadım. Bəbəkləri o qədər b&ouml;y&uuml;m&uuml;şd&uuml; ki, az qala p&ouml;rtd&uuml;y&uuml;b yerə səpiləcəkdi. Birdən-birə elə bil yer ayaqlarımın altından qa&ccedil;dı. Diksindim, dizlərim əsdi. G&uuml;clə iki addım geri &ccedil;əkildim. M&ouml;hkəmcə tərləmişdim. Cib dəsmalını &ccedil;ıxarıb sifətimdə gəzdirdim. Handan-hana nə yaxşı &ouml;z&uuml;m&uuml; ələ ala bildim. S&uuml;ni alınsa da, g&uuml;l&uuml;msədim. Asta səslə dedim: </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Hə, G&uuml;lməmməd dayı, indi yola d&uuml;ş, birlikdə gedək. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Qoca g&ouml;zlərimə diqqətlə baxdı. He&ccedil; nə başa d&uuml;şməmiş kimi &ccedil;iyinlərini &ccedil;əkdi: </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;-&nbsp; Hara? &ndash; soruşdu. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Evimizə. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Mən də elə evə gedirəm. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; G&uuml;lməmməd dayı, kənd arxada qalıb, - deyə əlimlə kəndin istiqamətini g&ouml;stərdim. &ndash; Hə, əvvəlcə yaxınlıqdakı &ccedil;ayda əl-&uuml;z&uuml;m&uuml;z&uuml; yuyaq, sonra maşınımla yola d&uuml;şərik. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; G&uuml;lməmməd kişi bir qədər ətrafa &ouml;z&uuml;nəməxsus tərzdə nəzər yetirdi. Birdən g&ouml;zləmədiyim halda geriyə d&ouml;n&uuml;b:</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Gedək, - dedi.</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Elə sevindim ki... &Ccedil;aya enənə qədər hər ikimiz susmuşduq. Xəyallarım məni &ccedil;ox-&ccedil;ox uzaqlarda qalan uşaqlıq illərinin acılı-şirinli anlarına qovuşdurmuşdu. Atamı &ccedil;ox erkən &ndash; iki yaşımda itirmişdim. Ailədə &uuml;&ccedil; nəfər idik: anam, bacım və mən. Onda &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; sinifdə oxuyurdum. Ağır illər idi. He&ccedil; kimin ağlına gəlməyən SSRİ kimi nəhəng bir &ouml;lkə dağılmışdı. Azərbaycan m&uuml;stəqilliyini təzə bərpa etmişdi. Bir tərəfdən Qarabağ m&uuml;haribəsi, digər tətəfdən ke&ccedil;id d&ouml;vr&uuml; sadə adamları &ccedil;aşbaş salmışdı. Bir &ccedil;ox b&ouml;lgələrdə taxıl və un &ccedil;atışmazlığı yaranmışdı. Bəzən &ccedil;&ouml;rək zavodlarında g&uuml;nlərlə kəpək unundan &ccedil;&ouml;rək hazırlanırdı. Nə yaxşı, kəndimizdə uzun illər idi &ccedil;&ouml;rək sexi fəaliyyət g&ouml;stərirdi. Və ora G&uuml;lməmməd kişi m&uuml;dirlik edirdi. O, &ccedil;ox imkanlı, bir o qədər də qudurğan adam idi. Yeri gəldi - &nbsp;gəlmədi &uuml;rəkbulandırıcı zarafatlarından qalmırdı. Yaranmış ağır durum elə bil ona bir az da qol-qanad vermişdi. Uzunuzadı n&ouml;vbələrdə duran zəif xarakterli adamları lağa qoymaqdan həzz alır, g&ouml;zləri yaşaranacan g&uuml;lərdi.</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bir g&uuml;n qonşu Palıdlı kəndindən olan yaşlı bir qadın əli əsə-əsə ovucundakı pulu G&uuml;lməmməd kişiyə uzadır. G&uuml;lməmməd kişi hırıldaya-hırıldaya: </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Nə istəyirsən? &ndash; soruşur. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Qadın yazıq-yazıq cavab verir:</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; &Ccedil;orək. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Nə dedin? </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; &Ccedil;&ouml;rək. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; G&uuml;lməmməd kişi əlini qulağına aparıb yenidən soruşur: </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Eşitmədim, bir də s&ouml;ylə g&ouml;r&uuml;m, nə istəyirsən?</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; &Ccedil;&ouml;rək. </span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; G&uuml;lməmməd kişi qəhqəhə &ccedil;əkərək deyir:</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Sənə quzu kəsim,Palıdlı madmazeli, bəlkə banan...</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bu vaxt lap arxada duran Murtuz kişinin qəzəbli səsi G&uuml;lməmməd kişinin s&ouml;zlərini yarım&ccedil;ıq qoyur:</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -&nbsp; Kəs səsini, G&uuml;lməmməd! He&ccedil; utanmırsan?! Bir utanan &uuml;z&uuml;n olsun da, anan yaşındadır. Axı sənin də arvadın, qızın var...</span></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hadisəni elə həmin g&uuml;n anamdan eşitmişdim. Amma bananın mahiyyətini başa d&uuml;şməmişdim. Səhəri g&uuml;ndən anamı mən əvəz etmişdim. Bəxtim gətirmişdi. Sədi ilə həm sinif yoldaşı, həm də dost olduğum &uuml;&ccedil;&uuml;n hər g&uuml;n &ccedil;&ouml;rəyi n&ouml;vbədənkənar alırdım. Həmyaşıdlarım isə mənə həsəd aparırdılar. Sevinirdim. Və əlbəttə, b&uuml;t&uuml;n bunları əsl igidlik kimi anlayır, beləcə də d&uuml;ş&uuml;n&uuml;rd&uuml;m. Amma həsrətlə g&ouml;zlədiyim bircə şey vardı: he&ccedil; olmasa bir dəfə anamdan &ldquo;Mənim qo&ccedil;aq oğlum&rdquo; s&ouml;z&uuml;n&uuml; eşitmək. Anam isə... Anam doğru edirmiş...</span></p>

<p style="text-align:center"><strong><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; *</span></strong></p>

<p style="text-align:justify"><span style="font-size:14.0pt">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; G&uuml;n&uuml;n g&uuml;norta &ccedil;ağı məscidin minarəsindən yayılan azan səsi kənddə əks-səda verdi. &Ouml;z-&ouml;z&uuml;mə: &ldquo; G&ouml;rəsən, &ouml;lən kimdir?&rdquo; &ndash; deyə sual etdim. Yeyin addımlarla həyətdən &ccedil;ıxdım. &ldquo;Banan&rdquo; sevgisindən zəhərlənən G&uuml;lməmməd kişi bir saat &ouml;ncə rayon mərkəzi xəstəxanasında g&ouml;zlərini əbədi olaraq yummuşdu.</span></p>

<p>Bu şəhər i&ccedil;ində kənd hаvаsıylа</p>

<p>yоl &ouml;l&ccedil;d&uuml;m uzаnаn k&uuml;&ccedil;ə bоyuncа,</p>

<p>mеyvəsiz аğаclаr k&ouml;lgələrində</p>

<p>gəzdim bu pаrklаrı, gəzdim dоyuncа.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Bu qədər, bu qədər аdаm i&ccedil;ində</p>

<p>nə sаlаm vеrən vаr, nə sаlаm аlаn.</p>

<p>Bir bеlə d&uuml;z&uuml;lən s&uuml;frə bаşındаn</p>

<p>sоruşаn оlmаdı: аcmısаn, oğlan?</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Z&uuml;lmlə tаpdığım kirаyə еvin</p>

<p>g&ouml;rəsən nе&ccedil;ənci qоnаğıyаm mən?</p>

<p>Eyvаnа, zаllаrа sığmаyаn kəsdim -</p>

<p>indi bu оtаqdа qаlаsıyаm mən.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Bu gеcə yuхumа kimlər girəcək?</p>

<p>Bu dаr оtаqlаrın yuхusu qəliz.</p>

<p>Eh, məni hаrаdаn tаpаcаqlаr ki...</p>

<p>şəhər k&uuml;&ccedil;ələri sахlаmаyır iz.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Ey g&ouml;z&uuml;m, hər g&uuml;n baxıb, qan t&ouml;km&uuml;sən m&uuml;jgan ilə,</p>

<p>Aşiqəm, qəlb i&ccedil;rə yollar &ccedil;əkmisən m&uuml;jgan ilə.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Yarələrdən lalələr a&ccedil;mış, k&ouml;n&uuml;l bağimdədir,</p>

<p>Soldurub g&uuml;lşəndə m&ouml;hnət əkmisən m&uuml;jgan ilə.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Z&uuml;lf&uuml;m&uuml;n rəngin səmadən aldığın g&uuml;ndən bəri,</p>

<p>Qan t&ouml;k&uuml;lm&uuml;r tellərimdən, b&uuml;km&uuml;sən, m&uuml;jgan ilə.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Bir məhəbbət dəftərin yazdın qələm qaşımla sən,</p>

<p>Mən quran eşq aləmin hey s&ouml;kmisən m&uuml;jgan ilə.</p>

<p>Min xəyanətdən ke&ccedil;ən, ruhum qalıbdur sərbəsər,</p>

<p>&Uuml;mmidin səhradə qəsrin tikmisən m&uuml;jgan ilə.</p>

<p>Qanla dolmuş badədən nuş eylədim axşam- sabah,</p>

<p>Bir sədəfdən ab i&ccedil;ərkən &ccedil;&ouml;km&uuml;sən m&uuml;jgan ilə.</p>

<p>Qul yaranmış Lilparın, aləmdə tək Sultanısan,</p>

<p>Ey Xuda qismət xədəngin* &ccedil;əkmisən m&uuml;jgan ilə.</p>

<p><strong>*Xədəng- ox deməkdi</strong></p>

<p>Səni bir sentyabr g&uuml;n&uuml;nə bənzətdim,</p>

<p>G&ouml;zlərində sual, sa&ccedil;ların dağınıq,</p>

<p>sanki bir məktəbli uşaq,</p>

<p>mənə baxırdın matdım- matdım&hellip;</p>

<p>Sentyabr uzaqlaşırdı ikimizdən addım- addım,</p>

<p>İndi &ouml;z&uuml;mə verirəm sual,&mdash;uzun ayrılıqdan sonra</p>

<p>g&ouml;rəsən, hansımız atacaq ilk addım?</p>

<p>Səni oktyabrın dumanlı havası bilirdim,</p>

<p>əlindəki gitara ilə,</p>

<p>oktyabrın boz buludlarını silirdin,</p>

<p>Sən, həmin g&uuml;n təkcə mənim, mənimdin&hellip;</p>

<p>məni aldatdığını bilmirdim,</p>

<p>demə ki, gitara &ccedil;alan sən deyildin.</p>

<p>Səni noyabrın qəmli notları sandım,</p>

<p>yağış deyildin, amma qəlbimə yağdın.</p>

<p>Noyabr getdi, sən isə hələ yağırdın&hellip;</p>

<p>Son g&ouml;r&uuml;ş&uuml;m&uuml;zdə asta danışa bilərdin,</p>

<p>hələ də unuda bilmirəm,</p>

<p>niyə elə bağırdın?</p>

<p>Səni dekabr bildim, qar bildim, şaxta- &ccedil;ovğun bildim,</p>

<p>sənsiz g&ouml;rən mən əvvəllər kimdim?</p>

<p>Sonralar səni &ccedil;oxdan tərk etmişdim,</p>

<p>amma hələ də eşq g&ouml;l&uuml;ndə &ccedil;imirdim&hellip;</p>

<p>Sən mənim yanvarım oldun, yeni gəldin,</p>

<p>k&ouml;hnə ilimi yenilədin,</p>

<p>bir qadının atəşli ruhunu sərinlədin,</p>

<p>necə maraqlı imişsən,</p>

<p>nə g&ouml;zəl s&ouml;hbətlər elədin&hellip;</p>

<p>Bilmədim ki, yanımda olsan da,</p>

<p>əslində aralı imişsən&hellip;</p>

<p>Sən fevral oldun,</p>

<p>yəni, tamamilə sakit,</p>

<p>&ouml;mr&uuml;mə gələn s&uuml;kut&hellip;</p>

<p>Mənə vuruldun,</p>

<p>bir qucaq sevgi gətirdin və dedin,</p>

<p>&mdash;g&ouml;zlərini yum və sakitcə ud,</p>

<p>bu həqiqətdir, g&ouml;zəlim, deyil saxta &uuml;mid.</p>

<p>İnandım&hellip;</p>

<p>Bəzən m&uuml;asir gitaranı əvəz edə bilir unudulmuş k&ouml;hnə ud.</p>

<p>Bəlkə martda sən gətirirdin yazı?</p>

<p>Sən mənim tale dəftərimdəki</p>

<p>ən mənalı yazı.</p>

<p>Apreldin, yəni dəliydin,</p>

<p>Sən məndən əvvəl,</p>

<p>hansı &ccedil;ayın seliydin?</p>

<p>Sən indi yox, lap &ccedil;oxdan gəlməliydin!</p>

<p>Əminəm ki, indi peşmansan,</p>

<p>məni bir g&uuml;nl&uuml;k yox,</p>

<p>&ouml;m&uuml;rl&uuml;k sevməliydin&hellip;</p>

<p>G&ouml;zlərimin nuru, sən maysan,</p>

<p>Sən g&uuml;nəş olmalıydın,</p>

<p>amma həyatımda aysan!</p>

<p>Sən mayla doğuldun,</p>

<p>mayın əkiz tayısan,</p>

<p>G&ouml;rəsən, hansı tarixi filmdəki,</p>

<p>ən qəhrəman oğlansan?</p>

<p>Bilmirəm, bəlkə nağıdın?</p>

<p>Deyəsən ağ atlı oğlandın&hellip;</p>

<p>Bəlkə b&uuml;t&uuml;n cəsarətsizlər,</p>

<p>sənin gəlməyinlə oyandı?</p>

<p>Əslində sənin &uuml;&ccedil;&uuml;n narahatam,</p>

<p>məndən sonra &uuml;rəyin &ccedil;oxmu yandı?</p>

<p>İyunun istisi sənə g&ouml;rə dəyişər,</p>

<p>Sərin olar, ilıq olar.</p>

<p>Bax da, &ouml;z işindir,</p>

<p>istəsən əsdir k&uuml;ləkləri,</p>

<p>daha insanlar qırmasınlar &uuml;rəkləri.</p>

<p>İyul səni g&ouml;rəndə susar,</p>

<p>Sakitcə avqustu pusar.</p>

<p>Avqust!!!</p>

<p>İkimizin ayı,</p>

<p>bəlkə bu d&uuml;nyanın ən xoşbəxt yayı,</p>

<p>rastlaşdıran iki dəlini,</p>

<p>&ouml;m&uuml;rl&uuml;k qovuşdurar sevənlərin əllərini.</p>

<p>Bəsdir, pı&ccedil;ıldama qulağıma,</p>

<p>&mdash;avqust olmasaydı, necə tapardı taylı- tayını?</p>

<p>&mdash;yaxşı, gəl susaq, artıq itirmişəm ayların sayını&hellip;</p>

<p>K&ouml;n&uuml;l Nuriyeva</p>

<p>İnsan d&uuml;nyaya g&ouml;z a&ccedil;dığı ilk g&uuml;ndən etibarən m&uuml;xtəlif sınaqlardan ke&ccedil;ir. Bəzən həyat ona rahat yollar a&ccedil;ır, bəzən isə qarşısına ke&ccedil;ilməsi &ccedil;ətin olan maneələr &ccedil;ıxarır. İnsan m&uuml;əyyən yaşa &ccedil;atdıqca anlayır ki, həyatın ən ağır imtahanları nə məktəbdə verilən suallardır, nə də qarşılaşdığı maddi &ccedil;ətinliklər. İnsanı daxilən dəyişdirən, səbrini, sədaqətini, mərhəmətini və xarakterini sınayan ən b&ouml;y&uuml;k imtahanlardan biri sevgidir. Sevgi insanın həyatına daxil olduqda onun d&uuml;ş&uuml;ncələrini, qərarlarını, arzularını və hətta d&uuml;nyaya baxışını dəyişə bilir. Buna g&ouml;rə də &ldquo;İnsan &ouml;mr&uuml;n&uuml;n ən imtahanı sevgidir&rdquo; fikri insan həyatının dərin həqiqətlərindən birini ifadə edir.</p>

<p>İnsan &ccedil;ox şeyi &ouml;yrənə bilər. O, bilik qazana, peşə sahibi ola, m&uuml;xtəlif uğurlar əldə edə bilər. Lakin sevgi qarşısında insanın əldə etdiyi b&uuml;t&uuml;n biliklər bəzən kifayət etmir. &Ccedil;&uuml;nki sevgi yalnız ağılın deyil, həm də qəlbin, vicdanın və xarakterin sınağıdır. İnsan sevdiyi zaman onun qarşısında se&ccedil;imlər yaranır: bağışlamaq, yoxsa incimək, g&ouml;zləmək, yoxsa vaz ke&ccedil;mək, anlayış g&ouml;stərmək, yoxsa yalnız &ouml;z&uuml;n&uuml; d&uuml;ş&uuml;nmək. Məhz bu se&ccedil;imlər insanın həqiqi kimliyini &uuml;zə &ccedil;ıxarır.</p>

<p>Sevginin ən b&ouml;y&uuml;k x&uuml;susiyyəti insanı &ouml;z&uuml;ndən kənara &ccedil;ıxarmağı bacarmasıdır. Adi həyatda insan daha &ccedil;ox &ouml;z rahatlığını, &ouml;z istəyini və &ouml;z mənafeyini d&uuml;ş&uuml;n&uuml;r. Sevgi isə ona başqa bir insanın hisslərini də &ouml;z hissləri qədər əhəmiyyətli qəbul etməyi &ouml;yrədir. İnsan sevdiyi zaman qarşısındakının sevincinə sevinir, kədərinə kədərlənir, uğurunu &ouml;z uğuru kimi qəbul edir. Bu mənada sevgi insanın eqosuna qarşı verilən bir imtahandır.</p>

<p>Əgər insan sevdiyi şəxsin xoşbəxtliyi &uuml;&ccedil;&uuml;n &ouml;z rahatlığından m&uuml;əyyən qədər ke&ccedil;ə bilirsə, deməli, onun sevgisində fədakarlıq var. Lakin fədakarlıq &ouml;z&uuml;n&uuml; tamamilə unutmaq demək deyil. Əsl sevgi iki insanın bir-birinin həyatına h&ouml;rmətlə yanaşmasını tələb edir. Sevən insan qarşısındakını &ouml;z&uuml;nə tabe etməyə deyil, onunla birlikdə b&ouml;y&uuml;məyə &ccedil;alışmalıdır.</p>

<p>Sevginin başqa bir imtahanı sədaqətdir. Bir insanı xoş g&uuml;nlərdə sevmək asandır. Əsas məsələ m&uuml;nasibətlər &ccedil;ətinləşəndə həmin sevgini qoruyub saxlaya bilməkdir. Həyatda elə anlar olur ki, insanlar bir-birini d&uuml;zg&uuml;n anlamır, fikir ayrılığı yaranır, inciklik baş verir. Belə məqamlarda insanın sevgisinin nə qədər həqiqi olduğu &uuml;zə &ccedil;ıxır.</p>

<p>Sədaqət yalnız fiziki olaraq yanında olmaq deyil. Sədaqət həm də qarşı tərəfin yoxluğunda onun haqqında h&ouml;rmətlə danışmaq, etibarını qorumaq, verilən s&ouml;zə sadiq qalmaqdır. İnsan sevginin məsuliyyətini dərk etmirsə, ən g&ouml;zəl hissləri belə asanlıqla məhv edə bilər. Buna g&ouml;rə sevgi yalnız hiss deyil, həm də verilmiş mənəvi s&ouml;zd&uuml;r.</p>

<p>Sevgi insanı səbr etməyə də &ouml;yrədir. Hər m&uuml;nasibət daim eyni g&ouml;zəllikdə davam etmir. İnsanların xarakterləri, d&uuml;ş&uuml;ncələri və həyat təcr&uuml;bələri fərqlidir. İki insanın bir-birini tam şəkildə anlaması &uuml;&ccedil;&uuml;n zaman lazımdır. Bəzən bir c&uuml;mləni d&uuml;zg&uuml;n başa d&uuml;şmək, bəzən bir susqunluğun səbəbini anlamaq, bəzən də qarşı tərəfə &ouml;z&uuml;n&uuml; ifadə etmək &uuml;&ccedil;&uuml;n imkan vermək lazımdır.</p>

<p>Səbir olmayan yerdə sevgi tez yorula bilər. &Ccedil;&uuml;nki insan qarşısındakından daim m&uuml;kəmməllik g&ouml;zləyirsə, ilk səhvdə məyus olur. Halbuki insan səhv edən varlıqdır. Sevginin g&uuml;c&uuml; səhvləri g&ouml;rməməkdə deyil, səhv qarşısında d&uuml;zg&uuml;n m&ouml;vqe se&ccedil;məkdədir. Bəzən bağışlamaq sevgini xilas edir, bəzən isə insan &ouml;z&uuml;nə zərər verən m&uuml;nasibətdən uzaqlaşmağı bacarmalıdır. Deməli, sevgi həm qalmağı, həm də lazım gəldikdə getməyi &ouml;yrədən m&uuml;rəkkəb bir imtahandır.</p>

<p>Əsl sevginin m&uuml;h&uuml;m şərtlərindən biri h&ouml;rmətdir. H&ouml;rmət olmayan yerdə sevginin uzun m&uuml;ddət yaşaması &ccedil;ətindir. İnsan qarşısındakı şəxsi sevdiyini deyə bilər, lakin onun fikirlərinə, se&ccedil;imlərinə, sərhədlərinə və şəxsiyyətinə h&ouml;rmət etmirsə, bu hiss sağlam m&uuml;nasibət yarada bilməz.</p>

<p>Sevgi he&ccedil; vaxt sahib olmaq h&uuml;ququ vermir. &ldquo;Səni sevirəm&rdquo; demək &ldquo;sən mənimsən&rdquo; demək deyil. İnsan sevdiyi şəxsin azadlığını qorumağı bacarmalıdır. Əsl sevgi qarşı tərəfin qanadlarını qırmır, əksinə, onun &ouml;z&uuml;n&uuml; daha yaxşı tanımasına və inkişaf etməsinə şərait yaradır. Buna g&ouml;rə də sevginin imtahanından ke&ccedil;mək &uuml;&ccedil;&uuml;n insan yalnız sevməyi deyil, h&ouml;rmət etməyi də bacarmalıdır.</p>

<p>Sevgi insanın d&uuml;r&uuml;stl&uuml;y&uuml;n&uuml; də sınayır. Bəzən insan həqiqəti s&ouml;yləməyin m&uuml;nasibəti korlayacağından qorxur. Lakin yalan &uuml;zərində qurulan m&uuml;nasibət uzun m&uuml;ddət davam edə bilməz. &Ccedil;&uuml;nki sevgi etimad &uuml;zərində qurulur, etimad isə həqiqət tələb edir.</p>

<p>İki insan bir-birinə qarşı a&ccedil;ıq danışa bildikdə onların m&uuml;nasibəti daha m&ouml;hkəm olur. İnsan &ouml;z qorxularını, narahatlıqlarını, arzularını və g&ouml;zləntilərini gizlətmədən ifad edə bildikdə arada g&ouml;r&uuml;nməz, lakin m&ouml;hkəm bir bağ yaranır. Əksinə, gizli incikliklər və deyilməmiş s&ouml;zlər zaman ke&ccedil;dikcə m&uuml;nasibətin i&ccedil;ində b&ouml;y&uuml;yən &ccedil;atlara &ccedil;evrilir.</p>

<p>Sevginin ən &ccedil;ətin tərəflərindən biri qarşılıqsızlıqdır. İnsan bəzən b&uuml;t&uuml;n qəlbi ilə sevir, lakin eyni hissi qarşı tərəfdən g&ouml;rm&uuml;r. Bu vəziyyət insan &uuml;&ccedil;&uuml;n ağır mənəvi sınağa &ccedil;evrilir. &Ccedil;&uuml;nki insanın qəlbi cavab g&ouml;zləyir. Lakin hər sevgi qarşılıqlı olmur.</p>

<p>Qarşılıqsız sevgi insanı sındıra da bilər, yetkinləşdirə də bilər. İnsan anlayır ki, sevmək qarşı tərəfi məcbur etmək deyil. He&ccedil; kim &ouml;z hisslərinə g&ouml;rə g&uuml;nahlandırıla bilməz. Bəzən ən b&ouml;y&uuml;k sevgi həmin insanın se&ccedil;imlərinə h&ouml;rmət edib onun yolunu bağlamamaqdır. İnsan sevdiyi şəxsin xoşbəxtliyini &ouml;z arzularından &uuml;st&uuml;n tuta bilirsə, bu, sevginin ən ağır, lakin ən uca imtahanlarından biridir.</p>

<p>Sevgi yalnız iki insan arasında yaranan hiss kimi qəbul edilməməlidir. Ana sevgisi, ata sevgisi, &ouml;vlad sevgisi, dost sevgisi, insan sevgisi və vətənə bağlılıq da insan həyatının m&uuml;h&uuml;m mənəvi dayaqlarıdır. Hər bir sevgi forması insanın qarşısına m&uuml;xtəlif məsuliyyətlər qoyur.</p>

<p>Məsələn, valideyn sevgisi səbir və qayğı tələb edir. Dostluq etibar və sədaqət tələb edir. &Ouml;vlad sevgisi məsuliyyət hissini g&uuml;cləndirir. İnsan sevgisi isə mərhəmət və anlayış tələb edir. Deməli, sevgi insan həyatının yalnız bir sahəsində deyil, b&uuml;t&uuml;n mərhələlərində insanı sınağa &ccedil;əkir.</p>

<p>Bəzən insanlar sevgini yalnız g&ouml;zəl s&ouml;zlər və romantik hisslərlə əlaqələndirirlər. Halbuki həqiqi sevgi g&uuml;ndəlik həyatın ən sadə davranışlarında &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;stərir. Yorğun insanı dinləmək, xəstə olanın qayğısına qalmaq, &ccedil;ətin g&uuml;ndə dostunun yanında olmaq, yaşlı valideynə vaxt ayırmaq, uşağın sualına səbirlə cavab vermək, bunların hamısı sevginin real ifadələridir.</p>

<p>Sevgi b&ouml;y&uuml;k c&uuml;mlələrdən &ccedil;ox, ki&ccedil;ik hərəkətlərdə g&ouml;r&uuml;n&uuml;r. İnsan &ldquo;səni sevirəm&rdquo; deməklə yanaşı, bunu davranışları ilə də s&uuml;but etməlidir. Əks halda s&ouml;zlər mənasını itirir. &Ccedil;&uuml;nki sevginin həqiqiliyi ən &ccedil;ox insanın he&ccedil; kimin g&ouml;rmədiyi anda etdiyi davranışlarda &uuml;zə &ccedil;ıxır.</p>

<p>İnsan &ouml;mr&uuml;ndə ayrılıqlar da sevginin imtahanıdır. Bəzən insanlar bir-birindən uzaq d&uuml;ş&uuml;r, yollar ayrılır, m&uuml;nasibətlər sona &ccedil;atır. Ayrılıq sevginin m&uuml;tləq mənasız olduğunu g&ouml;stərmir. Bəzi insanlar həyatımıza qalmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n deyil, bizə m&uuml;əyyən həqiqətləri &ouml;yrətmək &uuml;&ccedil;&uuml;n daxil olurlar.</p>

<p>Ayrılıq insana itkinin dəyərini, zamanın əhəmiyyətini və insan m&uuml;nasibətlərinin k&ouml;vrəkliyini başa salır. İnsan bəzən yanında olanın qiymətini yalnız onu itirdikdən sonra anlayır. Buna g&ouml;rə sevginin imtahanı yalnız sevdiyini qorumaq deyil, sahib olduğu insanın dəyərini vaxtında bilməkdir.</p>

<p>Sevgi insanın &ouml;z&uuml;nə m&uuml;nasibətini də dəyişir. &Ouml;z&uuml;n&uuml; sevməyən insan bəzən başqasından həddindən artıq təsdiq g&ouml;zləyir. O, &ouml;z dəyərini qarşı tərəfin m&uuml;nasibəti ilə &ouml;l&ccedil;məyə başlayır. Halbuki sağlam sevgi insanın &ouml;z şəxsiyyətini itirməsi &uuml;zərində qurula bilməz.</p>

<p>İnsan &ouml;z dəyərini bilməli, &ouml;z sərhədlərini qorumalı və &ouml;z&uuml;n&uuml; başqasının sevgisindən asılı vəziyyətə salmamalıdır. &Ouml;z&uuml;n&uuml; sevmək eqoizm deyil. Əksinə, insan &ouml;z&uuml;nə h&ouml;rmət etdikdə başqasına da daha sağlam şəkildə h&ouml;rmət g&ouml;stərə bilir. Beləliklə, sevgi həm qarşı tərəfi, həm də &ouml;z&uuml;n&uuml; tanımaq imtahanına &ccedil;evrilir.</p>

<p>Sevgi insanın zaman anlayışını da dəyişdirir. İnsan sevdiyi şəxslə ke&ccedil;irdiyi bir ne&ccedil;ə dəqiqəni belə qiymətli hesab edə bilər. Əksinə, birlikdə yaşanan uzun illər diqqətsizlik və laqeydliklə ke&ccedil;irildikdə mənasızlaşa bilər. Buna g&ouml;rə m&uuml;nasibətlərdə əsas məsələ yalnız birlikdə nə qədər vaxt ke&ccedil;irmək deyil, həmin zamanın necə yaşanmasıdır.</p>

<p>İnsan sevdiklərinə vaxt ayırmalıdır. &Ccedil;&uuml;nki həyatın ən b&ouml;y&uuml;k itkilərindən biri geri qaytarılması m&uuml;mk&uuml;n olmayan zamandır. Hədiyyələr, pullar və maddi imkanlar m&uuml;əyyən &ouml;l&ccedil;&uuml;də yenidən əldə edilə bilər, amma ke&ccedil;miş zaman geri qayıtmır. Bu səbəbdən sevgi insana zamanı qiymətləndirməyi də &ouml;yrədir.</p>

<p>Sevginin qarşısında insanın q&uuml;ruru da sınağa &ccedil;əkilir. Bəzən insan haqlı olduğu halda ilk addımı atmaq istəmir. &ldquo;Niyə mən &uuml;zr istəyim?&rdquo;, &ldquo;Niyə mən danışım?&rdquo;, &ldquo;Qoy əvvəl o gəlsin&rdquo; d&uuml;ş&uuml;ncəsi m&uuml;nasibətləri uzaqlaşdıra bilər. Halbuki bəzi hallarda m&uuml;nasibəti qorumaq &uuml;&ccedil;&uuml;n ilk addımı atmaq zəiflik deyil.</p>

<p>Əlbəttə, bu, insanın daim &ouml;z&uuml;n&uuml; g&uuml;nahkar hesab etməsi anlamına gəlmir. Lakin həqiqi sevgi bəzən insanı &ouml;z q&uuml;rurunun sərt divarlarından &ccedil;ıxmağa məcbur edir. İnsan m&uuml;nasibətin daha dəyərli olduğunu anlayanda haqlı &ccedil;ıxmaq arzusundan daha &uuml;st&uuml;n bir məqsəd se&ccedil;ir.</p>

<p>Sevginin ən m&uuml;h&uuml;m sınaqlarından biri də dəyişməkdir. İnsanlar illər ərzində eyni qalmırlar. Onların arzuları, d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;şləri, prioritetləri və xarakterləri dəyişə bilər. M&uuml;nasibətin davam etməsi &uuml;&ccedil;&uuml;n insanlar bir-birinin bu dəyişikliklərini qəbul etməyi &ouml;yrənməlidirlər.</p>

<p>Sevgi qarşı tərəfi əvvəlki vəziyyətində saxlamaq cəhdi deyil. İnsan sevdiyi şəxsin inkişafına sevinməyi bacarmalıdır. Əgər biri dəyişir, digəri isə onun dəyişməsinə mane olmağa &ccedil;alışırsa, m&uuml;nasibətdə gərginlik yaranır. Əsl sevgi isə dəyişiklik qarşısında anlayış g&ouml;stərməyi və birlikdə yeni mərhələyə uyğunlaşmağı tələb edir.</p>

<p>Bəzən sevginin ən b&ouml;y&uuml;k sınağı məsafə olur. Uzaqlıq insanlara bir-birinin həqiqi dəyərini g&ouml;stərir. Fiziki olaraq yan-yana olmamaq m&uuml;nasibəti &ccedil;ətinləşdirə bilər, lakin g&uuml;vən və sədaqət varsa, məsafə sevgini m&uuml;tləq məhv etmir.</p>

<p>Məsafə insanın ş&uuml;bhələrinə, qorxularına və səbirsizliyinə qarşı m&uuml;barizə aparmasını tələb edir. İnsan yalnız g&ouml;rd&uuml;y&uuml;nə deyil, inandığına da g&uuml;vənməyi &ouml;yrənir. Bu isə sevginin g&ouml;r&uuml;nməyən, lakin &ccedil;ox m&uuml;h&uuml;m tərəfidir.</p>

<p>İnsan həyatında sevginin imtahanından ke&ccedil;ərkən bir həqiqəti də dərk edir: sevgi həmişə xoşbəxtlik demək deyil. Bəzən sevgi ağrı gətirir, bəzən insanı d&uuml;ş&uuml;nd&uuml;r&uuml;r, bəzən onu dəyişdirir. Lakin məhz bu ağrılar insanın daxilində m&uuml;əyyən yetkinlik yarada bilər.</p>

<p>İnsan he&ccedil; vaxt sevməsəydi, bəlkə də bağışlamağın, g&ouml;zləməyin, darıxmağın, itirməyin və yenidən ayağa qalxmağın nə olduğunu bilməzdi. Sevgi insana &ouml;z daxilində bilmədiyi g&uuml;cləri kəşf etdirir. Bu baxımdan sevginin ağrısı belə insanın həyat təcr&uuml;bəsinin bir hissəsinə &ccedil;evrilə bilər.</p>

<p>Lakin sevgi adı altında edilən hər davranışı qəbul etmək də d&uuml;zg&uuml;n deyil. Qısqanclıq, təhqir, təzyiq, al&ccedil;altma və zorakılıq sevgi deyil. İnsan bəzən &ldquo;sevdiyim &uuml;&ccedil;&uuml;n belə edirəm&rdquo; ifadəsi ilə yanlış davranışlara haqq qazandırır. Halbuki sevgi insanın ləyaqətini tapdalamamalıdır.</p>

<p>Əsl sevgi təhl&uuml;kəsizlik, h&ouml;rmət və etibar hissi yaratmalıdır. İnsan sevdiyi şəxsin yanında &ouml;z&uuml;n&uuml; daim qorxu i&ccedil;ində hiss edirsə, orada sevginin sağlam formasından danışmaq &ccedil;ətindir. Buna g&ouml;rə sevginin imtahanından ke&ccedil;mək yalnız başqasını sevmək deyil, sevginin sərhədlərini də d&uuml;zg&uuml;n m&uuml;əyyənləşdirməkdir.</p>

<p>Sevgi insanın mənəvi zənginliyini g&ouml;stərən bir g&uuml;zg&uuml;d&uuml;r. İnsan sevdiyi zaman &ouml;z&uuml;ndə olan yaxşı və pis x&uuml;susiyyətlərlə qarşılaşır. Səbirsizdirsə, bunu g&ouml;r&uuml;r. Qısqancdırsa, bunu anlayır. Bağışlamağı bacarmırsa, bu x&uuml;susiyyət onun qarşısına &ccedil;ıxır. Eyni zamanda mərhəmətini, sədaqətini və fədakarlığını da kəşf edir.</p>

<p>Bu baxımdan sevgi insanı yalnız başqa bir insanla deyil, &ouml;z&uuml; ilə də qarşılaşdırır. Bəlkə də sevginin ən &ccedil;ətin tərəfi budur: insan qarşısındakını tanımaq istəyərkən əslində &ouml;z&uuml;n&uuml; tanımağa başlayır.</p>

<p>Həyatda hər insan sevgidən &ouml;z payını alır. Kimsə b&ouml;y&uuml;k bir sevgi yaşayır, kimsə gecikmiş sevgiyə rast gəlir, kimsə qarşılıqsız sevir, kimsə isə illər sonra həqiqi sevginin nə olduğunu anlayır. Lakin b&uuml;t&uuml;n bu təcr&uuml;bələrin ortaq cəhəti insanı dəyişdirməsidir.</p>

<p>Sevgi insanı daha diqqətli, daha həssas və daha məsuliyyətli edə bilər. Əlbəttə, hər kəs bu imtahandan eyni nəticə ilə &ccedil;ıxmır. Bəziləri sevgidən sonra daha mərhəmətli olur, bəziləri isə yaşadığı xəyal qırıqlığından sonra &uuml;rəyini hamıya bağlayır. Burada insanın se&ccedil;imləri m&uuml;h&uuml;m rol oynayır. Ağrı yaşamaq insanı m&uuml;tləq pis etməməlidir; əksinə, həmin ağrıdan d&uuml;zg&uuml;n nəticə &ccedil;ıxarmaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r.</p>

<p>Sevginin əsl dəyəri onun insanı daha yaxşı bir varlığa &ccedil;evirməsindədir. Əgər insan sevdikdən sonra daha anlayışlı, daha d&uuml;r&uuml;st, daha səbirli və daha mərhəmətli olursa, deməli, sevgi &ouml;z mənəvi məqsədinə &ccedil;atır. Əgər insan sevgini bəhanə edərək qarşısındakını məhdudlaşdırır, incidir və &ouml;z iradəsinə tabe etməyə &ccedil;alışırsa, burada sevginin mahiyyəti artıq təhrif olunur.</p>

<p>Deməli, sevginin b&ouml;y&uuml;kl&uuml;y&uuml;n&uuml; onun yaratdığı hisslərin g&uuml;c&uuml; ilə deyil, insanın davranışlarında yaratdığı g&ouml;zəlliklə &ouml;l&ccedil;mək lazımdır. &Ccedil;&uuml;nki həqiqi sevgi insanı yalnız xoşbəxt etmir, həm də onu yaxşılaşdırır.</p>

<p>Nəticə olaraq demək olar ki, insan &ouml;mr&uuml;n&uuml;n ən m&uuml;h&uuml;m və ən &ccedil;ətin imtahanlarından biri sevgidir. &Ccedil;&uuml;nki sevgi insanın yalnız qəlbini deyil, xarakterini, vicdanını, səbrini, sədaqətini, d&uuml;r&uuml;stl&uuml;y&uuml;n&uuml; və mənəvi g&uuml;c&uuml;n&uuml; sınağa &ccedil;əkir. İnsan sevəndə qarşısında saysız-hesabsız se&ccedil;imlər yaranır: &ouml;z&uuml;n&uuml; d&uuml;ş&uuml;nmək, yoxsa qarşısındakını da anlamaq; q&uuml;rura qapılmaq, yoxsa m&uuml;nasibəti qorumaq; incikliyi b&ouml;y&uuml;tmək, yoxsa bağışlamaq; sahib olmaq, yoxsa azadlığa h&ouml;rmət etmək; &ccedil;ətinlikdən qa&ccedil;maq, yoxsa məsuliyyət daşımaq.</p>

<p>Sevgi insanın həyatına gələn sadə bir hiss deyil. O, insanın daxilində yeni bir d&uuml;nya yaradır. İnsan sevdikcə həyatın yalnız &ouml;z ətrafında fırlanmadığını anlayır. Başqa bir insanın sevincinin onun &uuml;&ccedil;&uuml;n də əhəmiyyət daşıdığını, bir s&ouml;z&uuml;n insanı xoşbəxt və ya kədərli edə bildiyini, bir etibarın illərlə qorunmalı olduğunu dərk edir. Buna g&ouml;rə sevgi insanı b&ouml;y&uuml;dən, ona həyatın g&ouml;r&uuml;nməyən tərəflərini g&ouml;stərən b&ouml;y&uuml;k bir məktəbdir.</p>

<p>Ən b&ouml;y&uuml;k sevgi imtahanı isə m&uuml;nasibətin yalnız xoş g&uuml;nlərində deyil, &ccedil;ətin anlarında verilir. İnsan qarşısındakı şəxs zəif olduğu zaman onu al&ccedil;altmırsa, səhv etdiyi zaman onu dinləyirsə, uğur qazandığı zaman ona paxıllıq etmirsə, uzaqda olduğu zaman sədaqətini qoruyursa, ayrılıq zamanı belə nifrətə &ccedil;evrilmirsə, deməli, sevginin əsas dərslərindən birini &ouml;yrənib.</p>

<p>Həqiqi sevgi insanın azadlığını əlindən almır, onu &ouml;z&uuml;ndən uzaqlaşdırmır, əksinə, daha yaxşı insan olmağa s&ouml;vq edir. O, insanı başqasının həyatına işıq salmağa &ccedil;ağırır. Bəzən bu işıq bir xoş s&ouml;z, bəzən səssiz dəstək, bəzən bağışlamaq, bəzən də sadəcə yanında olmaqdır.</p>

<p>İnsan &ouml;mr&uuml; bir g&uuml;n sona &ccedil;atır, lakin sevginin yaratdığı izlər uzun m&uuml;ddət yaşayır. İnsanların bir-birinə g&ouml;stərdiyi mərhəmət, sədaqət və yaxşılıq xatirələrdə qalır. Bəlkə də buna g&ouml;rə həyatın sonunda insanın qazandığı maddi sərvətdən daha &ccedil;ox, kimləri sevdiyi və kimlərin həyatına yaxşılıq gətirdiyi əhəmiyyət daşıyır.</p>

<p>Sevgi insan &ouml;mr&uuml;n&uuml;n ən &ccedil;ətin imtahanıdır, &ccedil;&uuml;nki bu imtahanda sualları həyat verir, cavabları isə insan &ouml;z davranışları ilə yazır. Bu imtahandan ke&ccedil;mək &uuml;&ccedil;&uuml;n yalnız sevmək kifayət etmir; sevdiyini qorumaq, ona h&ouml;rmət etmək, g&uuml;vənmək, bağışlamaq, anlayış g&ouml;stərmək və ən əsası, sevginin i&ccedil;ində insanlığını itirməmək lazımdır.</p>

<p>&nbsp;Sevil Azadqızı</p>

<p>01.09.202</p>

<p>1 sentyabr 1956-cı il - Yardımlı rayonunun Telavar kəndində d&uuml;nyaya gələn, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II &ccedil;ağırış deputatı (istiqlal&ccedil;ı millət vəkili), Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri, ictimai-siyasi fəaliyyəti və prinsipial m&ouml;vqeyi ilə se&ccedil;ilən azman aydınımız <a href="https://www.facebook.com/profile.php?id=100057172641150&amp;__cft__[0]=AZgQHkqnQz5NwwlyTJ_5kDgJyVyt45lbd5Z18Rqta13uhERs5k7hgkgBa3nLOBo4ByolnfVSQrYNbImpEpEklGhgIUOgcwM8x8HDmbv6m8JL0Zi8aDq-aQ7-9PoOH8hGb2K813rkUdQ-xG57EwjRbpQLa2z1GaWlvLFSeSbvGBJiHzLCQ8YwsVfEOUNW_lA&amp;__tn__=-]K-R" role="link" tabindex="0">Mirmahmud Mirəlioğlu</a>nun həyat yolunun başlanğıcıdır. Bu g&uuml;n isə həmin yolun 70 illik şərəfli bir mərhələsini qeyd edirik.</p>

<p>Məncə, Mirmahmud Mirəlioğlunun həyat yolunu səciyyələndirən beş s&ouml;z - məqam var: məslək, mənsəb, məktəb, mətləb və m&uuml;drik.</p>

<p>Məsləkdir Mirmahmud Mirəlioğlu. &Ccedil;&uuml;nki məslək insanın hansı yolda getdiyini və niyə o yolda getdiyini m&uuml;əyyən edir. Əqidəsinə bağlılıq, inandığı dəyərlərə sədaqət, haqq bildiyi m&ouml;vqedən geri &ccedil;əkilməmək insanın xarakterini formalaşdıran əsas mənəvi dayaqlardır. İllər, zaman, şərait dəyişə bilər, lakin insanın məsləki dəyişmirsə, onun şəxsiyyəti də &ouml;z b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;n&uuml; qoruyur.</p>

<p>Mənsəbdir Mirmahmud Mirəlioğlu. Mənsəb yalnız y&uuml;ksək vəzifə, k&uuml;rs&uuml; və titul deyil. Əsl mənsəb - insanların etimadını daşımaq, &uuml;zərinə d&uuml;şən məsuliyyəti dərk etmək və tutduğun m&ouml;vqeyə layiq yaşamaqdır. Mənsəbin dəyəri onun adında deyil, ona verilən mənada və g&ouml;stərilən xidmətdədir. Həqiqi mənsəb insanı ucaldan deyil, onun &uuml;zərinə daha b&ouml;y&uuml;k məsuliyyət qoyan bir anlayışdır.Bu mənada Mirmahmud Mirəlioğlu &uuml;&ccedil;&uuml;n mənsəb he&ccedil; zaman məqsəd deyil, xidmətin bir vasitəsi kimi dəyərləndirilən anlayışdır.</p>

<p>Məktəbdir Mirmahmud Mirəlioğlu. &Ccedil;&uuml;nki hər şəxsiyyət &ouml;z&uuml;ndən sonra yalnız xatirə deyil, həm də bir d&uuml;ş&uuml;ncə məktəbi qoyur.</p>

<p>İnsanın s&ouml;ylədiyi s&ouml;zlər, yaşadığı həyat, ke&ccedil;diyi sınaqlar, n&uuml;mayiş etdirdiyi m&ouml;vqe və prinsipiallıq bəzən ən yaxşı dərslikdən daha təsirli olur. Mirmahmud Mirəlioğlunun həyat yolu da bu baxımdan bir məktəbdir - s&ouml;zə sahib &ccedil;ıxmağın, m&ouml;vqeyi qorumağın, d&uuml;ş&uuml;nərək danışmağın və inandığın dəyərlər uğrunda dayanmağın məktəbi.</p>

<p>Mətləbdir Mirmahmud Mirəlioğlu.</p>

<p>Hər s&ouml;z&uuml;n bir zahiri, bir də mahiyyəti var. Mətləbi anlamaq isə s&ouml;z&uuml;n g&ouml;r&uuml;nən tərəfinin arxasındakı həqiqəti g&ouml;rə bilməkdir.Dərin d&uuml;ş&uuml;ncə, məsələnin mahiyyətinə varmaq, həqiqəti axtarmaq və əsas olanı ikinci dərəcəli olandan ayırmaq - insanın intellektual və mənəvi yetkinliyinin g&ouml;stəricisidir.Mirmahmud Mirəlioğlunun xarakterində mətləbə varmaq, s&ouml;z&uuml; mahiyyətinə qədər d&uuml;ş&uuml;nmək və haqq bildiyini ifadə etmək x&uuml;susiyyəti x&uuml;susi yer tutur.</p>

<p>M&uuml;drikdir Mirmahmud Mirəlioğlu.</p>

<p>Yetmiş yaşın ən b&ouml;y&uuml;k mənası da məhz buradadır. M&uuml;driklik sadəcə &ccedil;ox yaşamaq deyil. Yaşadıqlarından nəticə &ccedil;ıxarmaqdır. Sınaqlardan ke&ccedil;ib sınmamaq, zamanın dəyişən &uuml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;r&uuml;b &ouml;z mənəvi dayaqlarını qorumaq, həyatın verdiyi dərsləri gələcək nəsillərə &ouml;t&uuml;rə bilməkdir.</p>

<p>M&uuml;driklik həm də nə zaman danışmağı, nə zaman susmağı, nəyi m&uuml;dafiə etməyi və hansı dəyərdən he&ccedil; bir şəraitdə vaz ke&ccedil;məməyi bilməkdir.</p>

<p>Bu beş s&ouml;z Mirmahmud bəyin &ouml;m&uuml;r yolunu ifadə edən beş m&uuml;h&uuml;m s&uuml;tundur.</p>

<p>El sevgisi qazanmış dəyərli Mirmahmud bəy, Sizi 70 illik yubileyiniz m&uuml;nasibətilə &uuml;rəkdən təbrik edir, ke&ccedil;diyiniz həyat yoluna, ictimai-siyasi fəaliyyətinizə, milli d&uuml;ş&uuml;ncəyə və d&ouml;vlət&ccedil;ilik dəyərlərinə bağlılığınıza ehtiramımı bildirirəm.</p>

<p>Arzu edirəm ki, &ouml;mr&uuml;n&uuml;z&uuml;n bundan sonrakı illəri sağlamlıq, əmin-amanlıq, ailə səadəti və mənəvi rahatlıq i&ccedil;ində ke&ccedil;sin. Qoy illərin təcr&uuml;bəsi daha b&ouml;y&uuml;k m&uuml;drikliyə, m&uuml;driklik isə gələcək nəsillərə &ouml;t&uuml;r&uuml;ləcək dəyərli bir irsə &ccedil;evrilsin.</p>

<p>Qoy haqq bildiyiniz s&ouml;z bundan sonra da dilinizdə, Vətən sevgisi qəlbinizdə, milli dəyərlər d&uuml;ş&uuml;ncənizdə, insanlara xidmət həyat yolunuzda olsun.</p>

<p>70 yaş bir zirvədir, amma şəxsiyyət &uuml;&ccedil;&uuml;n zirvə son deyil. Zirvə həm də yeni &uuml;f&uuml;qlərə baxış n&ouml;qtəsidir...</p>

<p>Əziz Mirmahmud bəy, 70 illik yubileyiniz qutlu olsun!</p>

<p>Məsləkdir Mirmahmud Mirəlioğlu!</p>

<p>Mənsəbdir Mirmahmud Mirəlioğlu!</p>

<p>Məktəbdir Mirmahmud Mirəlioğlu!</p>

<p>Mətləbdir Mirmahmud Mirəlioğlu!</p>

<p>M&uuml;drikdir Mirmahmud Mirəlioğlu!</p>

<p>&nbsp;</p>